Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лисмор қамалы (Caisleán an Lios Mhóir) – Ирландия Республикасындағы Уотерфорд графтығының Лисмор қаласында орналасқан қамал. Бұл қамал бұрын Дезмонд графына тиесілі болған, ал 1753 жылдан бастап Кавендиш отбасының меншігіне өтті. Қазіргі таңда бұл Девоншир герцогының Ирландиядағы резиденциясы. Ол көбінесе 19 ғасырдың ортасында Девонширдің 6-шы герцогы үшін готикалық стильде қайта жаңартылды.
Lismore Castle (Caisleán an Lios Mhóir) is a castle located in the town of Lismore, County Waterford in the Republic of Ireland. It belonged to the Earls of Desmond, and subsequently to the Cavendish family from 1753. It is currently the Irish home of the Duke of Devonshire. It was largely re built in the Gothic style during the mid nineteenth century for the 6th Duke of Devonshire.
Ерте тарих
1185 жылы Ирландияның Лорды, Англияның ханзадасы Джон өзен өткелін қорғау үшін Ардфиннан қамалының інісі ретінде салды. Қамал орнында бастапқыда маңызды монастырь және білім орталығы болған Лизмор аббаттығы орналасқан. 7 ғасырдың басында құрылған бұл орын Англия королі Генрих II 1171 жылы мұнда болған кезде де діни орталық болып қалды. 1185 жылдан кейін қысқа ғана уақытқа (ол ұлы Англия королі Джонға мұнда 'castellum' салуды тапсырғаннан кейін) жергілікті епископтың резиденциясы ретінде қызмет етті. 1583 жылы Джеральд Фицджеральд, Десмонд графының 14-ші графы өлтірілгеннен кейін болған жер бөлісі кезінде бұл жер Десмонд графтарының иелігінде болды. 1589 жылы Лисморді жалға алып, кейін Сэр Уолтер Рэли сатып алды. Рэли 1602 жылы мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен түрмеде отырғанда мүлікті тағы бір белгілі отаршыл саяхатшы, кейіннен 1620 жылы Корк графы атанған Ричард Бойлге сатты.
Built as the sister castle to Ardfinnan Castle in 1185 by the Lord of Ireland, Prince John of England to guard the river crossing, the castle site was originally occupied by Lismore Abbey, an important monastery and seat of learning established in the early 7th century. It was still an ecclesiastical centre when King Henry II of England stayed here in 1171, and except for a brief period after 1185 (when he had assigned his son King John of England to build a 'castellum' here) when it served as the episcopal residence of the local bishop. It was a possession of the Earls of Desmond, whose lands were broken up during the plantations following the killing of Gerald FitzGerald, 14th Earl of Desmond, in 1583. In 1589, Lismore was leased and later acquired by Sir Walter Raleigh. Raleigh sold the property during his imprisonment for High Treason in 1602 to another infamous colonial adventurer, Richard Boyle, who was later created, in 1620, the 1st Earl of Cork.
Корк және Берлингтон графтары
1588 жылы Бойль Англия Корольдігінен Ирландия Корольдігіне тек 27 фунт стерлинг капиталымен келді және ерекше байлық жинады. Лисморды сатып алғаннан кейін ол оны өзінің негізгі резиденциясына айналдырды және оны ауланың екі жағында әдемі қабырғалы жиектері бар сәнді үйге айналдырды. Ол сонымен қатар сыртқы қабырғасын қамал етіп, "Ат қақпасы" деп аталатын қақпа ғимаратын салдырды. Басты бөлмелер ою-өрнектелген гипстен жасалған төбелермен, гобелендермен, кестеленген жібек және барқытпен безендірілген. 1626 жылы осы жерде Роберт Бойль, қазіргі химияның негізін қалаушы, графтың он бес баласының он төртіншісі дүниеге келді. Қамал ақырында 3-ші Берлингтон және 4-ші Корк графтарына (1694-1753) тиесілі болды, ол георгиан сәулет өнеріне елеулі әсер еткен (және әдетте сәулет тарихында Берлингтон графы деп танылады). Лисмор 1645 жылы лорд Кастлехейвен басқарған католик конфедерациясының күштері қала мен қамалға шабуыл жасаған кезде Кромвель соғыстарының оқиғасына тартылды. 1-ші Берлингтон графы және 2-ші Корк графы (1612-1698) оны қайтадан тұруға жарамды ету үшін қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді, бірақ ол да, оның ұрпақтары да Лисморда тұрмады.
Boyle came to the Kingdom of Ireland from the Kingdom of England in 1588 with only twenty seven pounds in capital and proceeded to amass an extraordinary fortune. After purchasing Lismore he made it his principal seat and transformed it into a magnificent residence with impressive gabled ranges each side of the courtyard. He also built a castellated outer wall and a gatehouse known as the Riding Gate. The principal apartments were decorated with fretwork plaster ceilings, tapestry hangings, embroidered silks and velvet. It was here in 1626 that Robert Boyle, the Father of Modern Chemistry, the fourteenth of the Earl's fifteen children, was born. The castle eventually descended to the 3rd Earl of Burlington and 4th Earl of Cork (1694 1753), who was a noted influence on Georgian architecture (and is usually known in architectural histories as the Earl of Burlington). Lismore featured in the Cromwellian wars when, in 1645, a force of Catholic confederacy commanded by Lord Castlehaven sacked the town and castle. Some restoration was carried out by the 1st Earl of Burlington and 2nd Earl of Cork (1612–1698) to make it habitable again, but neither he nor his successors lived at Lismore.
Девоншир герцогтері
Қамал (Чизвик үйі, Берлингтон үйі, Болтон аббаттығы және Лондонсборо залы сияқты басқа Бойл мүліктерімен бірге) 1753 жылы Кавендиш отбасының меншігіне өтті. Бұл Берлингтонның 3-ші графы мен Корктың 4-ші графының қызы және мұрагері, леди Шарлотта Бойл (1731-1754) Хартингтон маркизіне үйленген кезде болды. Кейіннен 1755 жылы ол Девонширдің 4-ші герцогы (1720-1764) атанды, болашақта Ұлыбритания Корольдігінің премьер-министрі болды. Олардың ұлы, 5-ші герцог (1748-1811) Лисморда жақсартулар жасады, ең бастысы 1775 жылы Корк қаласында туған сәулетші Томас Айвори жобалаған Blackwater өзені арқылы салынып аяқталған көпір. 6-шы герцог (1790-1858), көбінесе «бакалавр герцогы» деп аталады, қамалдың қазіргі күйіне жауапты. 1811 жылы әкесінен мұрагерлікке ие болғаннан кейін ол қаланы сәнді «жартылай феодалдық, аса зәулім бекініске» айналдыруға кірісті. 1812-1822 жылдары Дербиширден әкелінген тас қолданып, қаланы готикалық стильде қайта құру үшін архитектор Уильям Аткинсонды жұмысқа алды. Лисмор бакалавр герцогы үшін әрқашан сүйікті орын болды, бірақ ол өскен сайын оған деген сүйіспеншілігі құмарлыққа айналды. 1850 жылы ол Кристалл сарайының авторы, сэр Джозеф Пакстонды қамалға керемет масштабта жақсартулар мен қосымшалар енгізу үшін шақырды. Нәтижесінде қазіргі көрінісінің көп бөлігі Пакстонның еңбегі. Осы кезде Лондондық готикалық жаңғыру жиһаздарын жасаудағы жетекші шебер Дж. Г. Крейс және оның серігі, белгілі сәулетші А. В. Н. Пугинге ескі Епископ сарайының қираған шіркеуін ортағасырлық стильдегі банкет залына айналдыру тапсырылды. Залда үлкен перпендикулярлы терезелер, хор орындары және қабырғалар мен шатырдың ағаш конструкцияларында готикалық суреттер болды. 1851 жылғы Ұлы көрменің ортағасырлық бөлімінде көрсетілген пешті Пугин (және Майерс) жобалаған, бірақ бастапқыда ол Сассекстегі Хорстед Плейс үшін арналған еді. Пеш тым әсем болғандықтан қабылданбады және кейіннен Лисморға сатып алынды. Барчард отбасының эмблемалары қазіргі ирланд жазуымен ауыстырылды: «Cead Mille Fáilte» – «жүз мың сәлем». Пугин қамал ішінде басқа да пештер мен жиһаздарды жобалады және 1851 жылы қайтыс болғаннан кейін де Крейс Пугин стилінде жиһаздарды жеткізуді жалғастырды. 1858 жылы Кавендиштер отбасы 1775 жылы салынған көпірдің орнына Blackwater өзені арқылы жаңа көпір салуға қаржылай көмек көрсетті. Жаңа құрылысты Чарльз Таррант жобалап, E. P. Nagle және C. H. Hunt салған. 6-шы герцог 1858 жылы қайтыс болғаннан кейін Лисмор көбінесе өзгеріссіз қалды. Ол 9-шы герцогтың кіші ұлы, Лорд Чарльз Кавендиштің үйі болды. Ол Фред Астердің әпкесі және бұрынғы би серіктесі Адель Астерге үйленді. 1944 жылы күйеуінің қайтыс болуынан кейін және 1947 жылы қайта үйленгеннен кейін Адель өзінің 1981 жылы қайтыс болуына дейін қамалға келіп-кетіп тұрды. Девонширдің 11-ші герцогы қамалға жыл сайынғы, көбінесе Пасха мерекесіндегі қысқа сапарлар үшін ғана келді. Оның биліктегі соңғы жылдары қамал қысқа мерзімге жалға берілді. 2004 жылы таққа отырған 12-ші герцог негізінен отбасының Чатсворт иелігінде тұруын жалғастыруда. Оның ұлы және мұрагері, Лорд Берлингтон, қамал ішінде пәтері бар, оған басқару құқығы берілді. 2005 жылы ол құлай бастаған батыс жақ бөлігін қазіргі заманғы өнер галереясына айналдырды, ол Лисмор Касл Артс деп аталады. Қалған интерьері көпшілікке ашық емес, бірақ жиырма үш адамға дейін сыйымды топтарға жалға беріледі. Қамалдың бақтары бар, олар көпшілікке ашық. Жоғарғы бақ 17 ғасырдағы қабырғалы бақ, ал төменгі бейресми бақтың көп бөлігі 19 ғасырда жасалған. Лорд Берлингтонның басшылығымен бақтың өсімдіктері жақсартылып, қазіргі заманғы мүсіндер қосылды, соның ішінде сэр Энтони Гормли, Марзия Колонна және Эйлис О'Коннеллдің туындылары.
The castle (along with other Boyle properties – Chiswick House, Burlington House, Bolton Abbey and Londesborough Hall) was acquired by the Cavendish family in 1753 when Lady Charlotte Boyle (1731 1754), the daughter and heiress of the 3rd Earl of Burlington and 4th Earl of Cork, married the Marquess of Hartington, who later became, in 1755, the 4th Duke of Devonshire (1720 1764), a future Prime Minister of the Kingdom of Great Britain. Their son, the 5th Duke (1748–1811), carried out improvements at Lismore, notably the bridge across the River Blackwater in 1775 which was designed by Cork born architect Thomas Ivory. The 6th Duke (1790–1858), commonly known as 'the Bachelor Duke', was responsible for the castle's present appearance. He began transforming the castle into a fashionable 'quasi feudal ultra regal fortress' as soon as he succeeded his father in 1811, engaging the architect William Atkinson from 1812 to 1822 to rebuild the castle in the Gothic style, using cut stone shipped over from Derbyshire. Lismore was always the Bachelor Duke's favourite residence, but as he grew older his love for the place developed into a passion. In 1850 he engaged his architect Sir Joseph Paxton, the designer of the Crystal Palace, to carry out improvements and additions to the castle on a magnificent scale – so much so that the present skyline is largely Paxton's work. At this time, J. G. Crace of London, the leading maker of Gothic Revival furniture, and his partner, the leading architect A. W. N. Pugin, were commissioned to transform the ruined chapel of the old Bishop's Palace into a medieval style banqueting hall, with a huge perpendicular stained glass window, choir stalls and Gothic stenciling on the walls and roof timbers. The chimney piece, which was exhibited at the Medieval Court of the Great Exhibition of 1851, was also designed by Pugin (and Myers) but was originally intended for Horsted Place in Sussex; it was rejected because it was too elaborate and subsequently bought for Lismore – the Barchard family emblems later replaced with the present Irish inscription Cead Mille Fáilte: 'a hundred thousand welcomes'. Pugin also designed other chimney pieces and furnishings in the castle and, after his death in 1851, Crace continued to supply furnishings in the Puginesque manner. In 1858, the Cavendish family sponsored a new bridge over the Blackwater, which replaced the one built in 1775. This new construction followed designs by Charles Tarrant and was done by E. P. Nagle and C. H. Hunt. After the death of the 6th Duke in 1858, Lismore remained substantially unaltered. It became the home of a younger son of the 9th Duke, Lord Charles Cavendish, who married Adele Astaire, the sister and former dancing partner of Fred Astaire. After her husband's death in 1944 and her remarriage in 1947, Adele continued to use the castle until shortly before her own death in 1981. The castle was only used by the 11th Duke of Devonshire for brief annual visits, generally over Easter. In the last years of his tenure it was made available for short term rent. The 12th Duke, who succeeded to the title in 2004, continues to live primarily on the family's Chatsworth estate. His son and heir, Lord Burlington, who has an apartment in the castle, has been given management of it, and in 2005 converted the derelict west range into a contemporary art gallery, known as Lismore Castle Arts. The remainder of the interior is not open to the public, but is available for hire by groups of up to twenty three visitors. The castle features gardens, which are open to the public. The upper garden is a 17th century walled garden, while much of the informal lower garden was designed in the 19th century. Under Lord Burlington the planting has been enhanced, and contemporary sculpture added, including works by Sir Antony Gormley, Marzia Colonna and Eilís O'Connell.