Кіріспе

Роскомон (Connacht аймағындағы қала, Ирландия) – Ирландиядағы Роскомон округінің орталығы және ең ірі қаласы. Ол Ирландияның шамамен ортасында, N60, N61 және N63 тас жолдарының қиылысына жақын орналасқан. Роскомон атауы 5-ші ғасырда онда монастырь салған Коман мак Фэльхоннан шыққан. Монастырьға жақын орман Рос Комайн (Команның орманы) деп аталған. Кейіннен бұл ағылшын тілінде Роскомон деп аударылды. 2022 жылғы халық санауы бойынша халқы 6 555 адамды құрайды. Қала 1945 жылы маңызды археологиялық жағдайға толы болды, сол кезде алтын лунула және екі алтын дискі табылды. Екі заттың да жасалған мерзімі б.з.д. 2300 және 1800 жылдар аралығында деп белгіленген.

Сәулет

Роскомон қамалы қаланың сыртындағы төбеде орналасқан. Қазіргі уақытта қираған қамал төртбұрышты, оның төрт бұрышында D пішіндес үш қабатты мұнаралары бар, ал кіреберіс қақпасында екі мұнарасы бар, олардың бірі әлі де өте мықты күмбезді шатырымен сақталған. Бүкіл қамал биік қоршау қабырғасымен қоршалған. Ол 1269 жылы Ирландияның бас сот судьясы Роберт де Уффорд, Августин монастырінен тартып алған жерлерге салынған. Бұл қамалдың тарихы өте құбылмалы болған. Оны 1272 жылы Коннахт королі Аод О Кончобхаир қоршап алды. Сегіз жылдан кейін ол қайтадан ағылшын гарнизонының қолына өтіп, толыққанды жөнделді. 1340 жылы О'Коннорлар оны қайта иеленді және 1569 жылға дейін, шамамен екі ғасыр бойы, бірнеше қысқа үзілістерден басқа, оны ұстап тұрды, содан кейін лорд-депутат сэр Генри Сидни оны басып алды. Ол 1578 жылы Коннахттың елизаветалық губернаторы сэр Николас Малбиге берілді. Екі жылдан кейін ішкі кеңістік қайта жаңартылып, мұнаралар мен қоршау қабырғаларына үлкен терезелер орнатылды. 1641 жылы парламенттік фракция оны басып алды, бірақ 1645 жылы Престон басқаратын Конфедерация католиктері оны қайта басып алды. Ол 1652 жылға дейін ирландтардың қолында болды, содан кейін комиссар Рейнольдс басшылығындағы Кромвельдің "Темір әскерлері" оны жартылай жарып, барлық бекіністерін бұзды. 1690 жылы өртеніп, 17 ғасырдың соңынан бастап біртіндеп құлдырап кетті. Қамалдың периметрін қоршаған және қорғаған симметриялық ор қабырғадан қашықта орналасқан. Қазір ол ұлттық ескерткіш. Харрисон залы қалалық базар алаңында орналасқан және қазір Ирландия банкінің филиалы болып табылады. Бірінші қабаттың көп бөлігі жұртшылыққа ашық. Бұл бұрын 17 ғасырдағы сот отырыстар залы болған. Екі қабатты сот отырыстар залының ішінара құлауынан кейін, ол 1762 жылы Энсор ағайындыларымен қайта салынды және сот үйі мен базар үйіне айналдырылды. Ол классикалық сәулет стилінде салынған және күмбезбен жабдықталған. 1863 жылы ол католик шіркеуіне айналдырылды. 1903 жылдан кейін ол Джон Харрисонды (1840 жылдардағы ашаршылық кезінде Роскомон қаласындағы жұмыс үйінде дәрігер болған) еске алу үшін демалыс орталығы болды. 1972 жылы Ирландия банкіне сатылмас бұрын ол би залы, кинотеатр және театр ретінде пайдаланылды. Ескі түрме алаңның солтүстік жағында орналасқан және Харрисон залына қарап тұр. Бастапқы ғимаратты Ричард Касселс жобалаған және 1745 жылы аяқталған. Түрмеде "Леди Бетти" атты қылмыскердің жазасы алынып тасталды, бірақ ол жазасыз түрде дарға асушы болып жұмыс істеуге міндеттелді. 1814 жылы қазіргі Гарда станциясының орнында жаңа түрме салынды, ал 1822 жылы ескі түрме психиатриялық аурухана ретінде пайдалануға берілді. 1833 жылы ол "Лазаретто" айналды – шешекпен ауырған ізгіліксіздер қамалған орын. 1840 жылдан кейін ғимарат тұрғын және коммерциялық мақсаттарда пайдаланылды. 1980-ші жылдары ғимараттың фасадынан басқа барлық бөлігі бұзылып, 1990-шы жылдардың соңында бұл жерде автотұрақ және сауда, кеңсе, мейрамхана және тұрғын үйлер орналасқан құрылыс салынды. Роскомон округінің мұражайы мен туристік кеңсесі қалалық алаңда Харрисон залының жанында орналасқан. Бұл бастапқыда 1863 жылы салынған шағын пресвитериан шіркеуі болды, оған іргелес үй орналасқан. Ғимарат кесілген әктастан салынған, үлкен ойыс есігі, дөңгелек басты терезелері және есіктің үстіндегі дөңгелек терезедегі терезелер "Дауыт жұлдызы" пішіндес, бұл оның Уэльс құрылысшыларын еске алады. Ғимарат 1991 жылы қайта жаңартылды және қазірде Роскомонның тарихын көрсететін және түсіндіретін көптеген экспонаттар мен артефакттарды қамтиды. Көрмеге қойылған артефакттардың арасында 9 ғасырлық Сент-Команс аббаттығының қабір тақтасы және Рахара шіркеуінен алынған Шила на Гиг мүсіні бар. Сент-Коман шіркеуі – 1775 жылы салынған Ирландия шіркеуі. Роскомон аббаттығы қаланың орталық бөлігінен тыс жерде орналасқан, оған Аббаттық қонақ үйінің артқы жағындағы жолмен, Аббаттық балалар мектебінің қасынан жетуге болады. Ол шамамен 750 жыл бұрын Коннахт королі Фелим О'Коннор (ирландша: Fedlimid Ó Conchobair) құрған, ол 1265 жылы өзі де сол жерде жерленген. Хорының солтүстік жағындағы нишадағы мүсін өзінің (бірақ ол қайтыс болғаннан кейін 35 жыл немесе одан да көп уақыт өткеннен кейін жасалған) немесе оның бірінен болуы мүмкін; шамамен 1300 жылға дейін жасалған мүсін ұзын халат пен мантий киген корольді көрсетеді, бұл оның сол кезеңдегі ағылшын патшалық киімін үлгі тұтқанын көрсетеді, бұл идеяны оның оң қолында гүлді сәлкемен сүңгі бар екендігі растайды. Оның мүсін тақтасын көтеріп тұрған (бірақ бастапқыда оған тиесілі емес) қабірдің алдыңғы жағында он бесінші ғасырға жататын шотландтық текті әскерлердің мүсіндері орналасқан, олар Ирландияның соңғы орта ғасырлардағы соғыстарында маңызды рөл атқарды. Олардың денелері поштамен қоршалған және әрқайсысы басқа бас киеді. Барлығы қылышпен қаруланған, біреуі спарт сияқты айқышпен қаруланған, бұл әскерлердің қаруы. Көбінесе "Аббаттық" деп аталатын бұл орын, шындығында, францискан монастыры. Оның өмір бойында көптеген қайғылы оқиғаларға тап болды, 1270 жылы өрт, 1308 жылы молния соққысы және лорд Одлидің Коннахт короліне қарсы әскерін пайдалану үшін қаланың кедей халқының сақтаған ақшасын алып қоюы. Бірақ шіркеудің басты бөлігі осы қайғылы оқиғалардан аман қалған болуы керек, өйткені оның көп бөлігі 13 ғасырға дейін салынған, солтүстік және оңтүстік қабырғаларындағы ланцет терезелерінің стилінен көрінеді. Шіркеудің шығыс қабырғасында бұрын бес мұндай терезе бір-біріне жақын орналасқан, бірақ олар 15 ғасырға келгенде бір үлкен тереземен ауыстырылды, ол таңертең көбірек жарық беретін болды. Сол кезде солтүстікке де үлкен терезесі бар капелла салынды, ол бағандармен бөлінген негізгі бөліктен тік бұрышпен орналасқан. Реформация кезінде бұзылған ғимараттардың мәнерлі мұнарасы және оңтүстікке орналасқан монастыры иесі үшін пайдалы тас карьері ретінде пайдаланылды. Роскомон сот үйі Аббат көшесінде орналасқан. Ол 1832 жылы жаңа түрменің жанында (қазір Роскомон Гарда станциясының орнында) салынды, бұл қазір Харрисон залы деп белгілі бұрынғы сот үйін ауыстырды, ол қазір Ирландия банкінің филиалы болып табылады. Сот үйі 1882 жылы өрттен зардап шекті және 1880-ші жылдардың соңында қайта жаңартылды. Роскомон казармасы қаланың оңтүстік жағында, теміржол станциясына жақын орналасқан. Ол Пирс Арчболдтың жобалауымен әскери казарма ретінде салынған. Бұл қаладағы жалғыз Вильгельм және Мария стиліндегі ғимарат, ол 1702 жылы салына бастап, 1704 жылы пайдалануға берілген. 19 ғасырдың соңында ол RIC полициясының казармасы ретінде қайта жаңартылды. Полиция казармасы сот үйінің жанындағы ескі түрме орнына көшірілгеннен кейін ол бос қалды және 1907 жылы Вильгельм мен Мария Джейн Блэк тұру үшін сатып алынды. Вильгельм Блэк аукционшы болды және 1917 жылы Роскомон округінің судьясы болып тағайындалды. 20 ғасыр бойы ғимарат қайтадан бос қалды және Роскомон округі кеңесімен сатып алынды. Қазір ол қираған күйде. Ақ жүрек католик шіркеуі қаланың көкжиегіне үстемдік етеді. Шіркеудің шпилі 52 метр биіктікте. 1903 жылы жергілікті кесілген тастан салынған және 1925 жылы аяқталған. Шіркеу көтеріліп тұрған жерде салынған және батқан гротпен безендірілген. Бас кіреберіс үстінде Эльфин диоцезінің шіркеуін салуға қатысқан екі епископты бейнелейтін итальяндық Salviate фирмасы жасаған әдемі мозаика бар. Ішкі кеңістік те әсерлі және Фуэрт... жасалған Конг кресінің көшірмесін қамтиды.

Көлік

Роскоммон теміржол станциясы 1860 жылдың 13 ақпанында ашылды және Баллина, Галвей, Лимерик, Корк және Уотерфорд желілеріне тікелей емес қосылыстары бар Дублин-Уэстпорт теміржол желісіндегі барлық станцияларға тікелей пойыз қызметтерін ұсынады. Роскоммоннан Слайго, Лонгфорд, Атлон, Каслбар, Галвей және Дублинге қарай маңызды ұлттық жолдар салады. Роскоммон М6 Дублин-Галвей тас жолынан 30 км қашықтықта орналасқан. Bus Éireann Марта Роудтан басқа ірі қалаларға үздіксіз автобус қызметтерін іске асырады. Ең жақын әуежай – Ирландия Батыс әуежайы, Кнок, шамамен бір сағаттық жерде.

Денсаулық сақтау және білім беру

Роскоммон қаласының денсаулық сақтау қызметтері Роскоммон округінің және оған жақын аудандардың халқына қызмет көрсетеді, олардың саны шамамен 70 000 адамды құрайды. Денсаулық сақтау қызметтерін Роскоммон университеттік ауруханасы ұсынады, ал Сакральды Жүрек ауруханасында оңалту көмегі қолжетімді. Роскоммон қаласында екі бастауыш мектеп бар: атап айтқанда, Сент-Команның Вуд бастауыш мектебі (бұл мектеп Скоил-Мюир бастауыш мектебі мен Абби ұлттық мектебі біріккеннен кейін құрылды) және Гейлскоил де Иде. Роскоммон қаласында үш орта мектеп бар: Мейірімділік монастыры, Христиан бауырлары мектебі және Роскоммон қауымдық колледжі. Роскоммон қауымдық колледжі мектеп бітірушілерге арналған курстарды да ұсынады.

Іс-шаралар және танымал мәдениет

Роскомон тоқты фестивалі жыл сайын мамыр айының бірінші демалыс күнінде (мамыр мерекелік демалысы) өтеді. Оның мақсаты – жергілікті өндірілген тағамдардың сапасын көрсету болып табылады және түрлі шаралар мен іс-шараларды қамтиды, оның ішінде барбекю, қолөнер сату және ойын-сауық шаралары бар. Роскомонның шынжырлау шеруі әрбір Пасха жексенбісінде өтеді. Роскоммон – Берт Флинннің "Ескі Сақ өзенінің жағасында қаз өріп отырған" атты бұрынғыда танымал әнінің туған жері. Флинн мен оның тобы 1940-1950 жылдары Роскоммонның би залдарында жиі кездесетін. Ханна Грили, "Құс ұясының сорпасы" және "Ұядан ұшқан" кітаптарының авторы, психиатриялық мекемеде он сегіз жыл еріксіз ұсталып тұрғаннан кейін Роскоммон қаласында өмір сүрді. Себастьян Барридің жүлделі "Құпия жазба" романы Роскоммон қаласында өтеді.

Спорт және жайлылық

Лоугнанэйн саябағы ескі түрме артында, қала орталығында орналасқан. Онда балалар ойын алаңы, ашық ауада жаттығу құралдары, көл бойындағы серуендеу жолы, пикникке арналған үстелдер және Роскоммон қамалы бар. Моте паркі, Крофтон әулетінің бұрынғы меншігі, қала орталығынан шамамен бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан орманды аймақ және серуендеушілердің арасында танымал. Роскомон гольф клубы 1904 жылы құрылған. Пісіп-жетілген шаған, емен, долана және күл ағаштарымен толы бақта орналасқан гольф алаңы 1996 жылы 18 лункаға дейін кеңейтілді. Д. Хайд паркі, Ирландияның бірінші президенті Дуглас Хайдтың құрметіне аталған, 25 000 адамдық сыйымдылығы бар GAA стадионы және Роскоммон округінің футбол және хёрлинг командаларының, сондай-ақ Роскоммон Гейлс GAA клубының үйі. Роскоммон ат шабуы жолы қала орталығынан шамамен қашықтықта орналасқан ат жарысы трассасы. Трассаның ұзындығы оң жаққа бұрылатын сопақ жол құрайды және 95 жылқыға дейін сыйымдылығы бар тұрақтары бар. Роскоммон демалыс орталығы 2002 жылдың басында ашылды және оның құрамында үй деңгейіндегі бассейн, үйренуге арналған бассейн, көрермендер галереясы және толық жабдықталған жаттығу залы бар. Бассейннің жанында Роскоммонның ең табысты спорты – Сент-Коман гандбол клубы орналасқан. 1930 жылы құрылған клуб көптеген Бүкіл Ирландия жеңімпаздарын және әлем чемпиондарын тәрбиеледі. Роскоммон өнер орталығы – аудиториясы бар және театр, би, музыка, бейнелеу өнері, комедия және әдебиет шараларын өткізетін көп салалы өнер мекемесі.