Кіріспе

Гнавияни атолы (айтылуы: Ньявияни) – Мальдив аралдарының табиғи атолы Фувахмулаға сәйкес келетін әкімшілік бөліністерінің бірі. Жер ауданы бойынша бұл Мальдивтердегі ең кіші әкімшілік бірлік болып табылады және ол Экваторлық арнада (Адду Мула Канду) Хуваду атолы мен Адду атолының арасында орналасқан.

География

Фувахмула атолы осы әкімшілік бөлімге сәйкес келеді. Кейбір адамдар білімсіздіктен немесе кең таралған қате түсінік салдарынан Фувахмула атолл емес деп жаңылысады. Лагунаны ішінара немесе толығымен қоршап тұрған коралл аралды атолл дейміз. Алдыңғы қадамдарда Фувахмула кішкентай коралл атолы болған, оның оңтүстік жағы Диярехифаандо деген жерде ашық болатын, ал аралдың ішкі бөлігі табиғи бейіт құрайтын тұзды сулы лагуна болған. Оңтүстік жағында Кудхурайвали (кішкентай аралдың орманшасы) деген жер бар, ол бұл жерде бұрын жеке кішкентай арал болғанын көрсетеді. Бірақ көп бұрын лагунаны мұхитпен байланыстырған канал үлкен коралл тастармен жабылып қалған. Соның салдарынан аралдың ішкі бөлігі шеттерінен төмен жатыр. Уақыт өте келе ішкі лагуна тұздылығын жоғалтып, бүгінде екі кішкентай көл (Кульхи), батпақты жерлер және шалбалы таро егістіктері ғана қалды. Демек, Фувахмула – Тынық мұхитының орталық бөлігіндегі Нуктаваке сияқты, жабылып, сазға толып қалған кішкентай атолл.

Муниципальдік бөлімдер

Фувахмула дәстүрлі түрде тоғыз округке бөлінген. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бұл округтер: (1) Дадимаго, (2) Дигувандо (екеуі де шығыстан батысқа дейін созылған), (3) Ходхадо, (5) Дашокубаа (екеуі де бөлек аймақтар), (4) Мадхадо (параллель ені бар диагональ жолақ); ал аралдың оңтүстік бөлігін құрайтын қалған төрт округ екі шығыс және екі батыс жолақтан тұрады, олар төрт округке бөлінген: (6) Малеган және (8) Дундиган шығысқа қарай, (7) Мискиммаго және (9) Фунадо батысқа қарай. Бұл округтердің ең ірісі – Дадимаго. Уақыт өте келе өзгерістер енгізілді. Қазіргі таңда округтердің саны сегізге дейін азайды, себебі Дашокубаа ауылы Мискиммагомен біріктірілді. Сонымен қатар, уақыт өте келе кейбір округтердің кеңеюі, мысалы Ходхадо округінің аумағында өзгерістерге әкелді. Округтің солтүстікке қарай кеңеюі Дигувандоның шығыс жолағынан және Дадимагоның бір бөлігінен ауыл жеріне қосылуына себеп болды. Бұл негізінен Дадимаго және Дигувандо ауылдарының тұрғындарына тиесілі егістік жерлер мен бау-шабалар болды. Әкімшілік тұрғысынан бұл бөлімдер басқа атоллдардағы аралдардың орнына қолданылады. Әр округке басшы ("Katheeb") тағайындалған, ол тиісті округтің күнделікті істерін басқарады және арал басшысына есеп береді. Мальдивтерде жергілікті басқару саясаты енгізілгеннен кейін, 2010 жылғы орталықсыздандыру заңына сәйкес аралдың әр округі үшін арал кеңесі сайланады. Сондай-ақ, бүкіл атолл үшін атолл кеңесі сайланады. ЕСКЕРТУ: Haa Alifu, Haa Dhaalu, Shaviyani, Noonu, Raa, Baa, Kaafu және т.б. (Gnaviyani қоса алғанда) – Мальдивтердің қазіргі әкімшілік бөлімдеріне тағайындалған кодты әріптер. Бұл атаулар осы бөлімдерді құрайтын табиғи атоллдардың нақты атаулары емес. Кейбір атоллдар екі әкімшілік бөлімге бөлінеді немесе бір атоллдың жартысын құрайды (мысалы, Тиладунматидан Хаа Алиф, Хаа Даал, Шавиян және Нуньо атоллдарына, Хуваду атоллдан Гаафу Алифу және Гаафу Даалу атоллдарына, ал Ари атолының жартысы Алифу Даалу атолына), ал басқа бөлімдер екі немесе одан да көп табиғи атоллдардан тұрады (мысалы, Раа, Баа, Каафу, Алифу Алифу және Вааву атоллдары). Кейбір әкімшілік бөлімдер бір табиғи атоллға сәйкес келеді (мысалы, Лхавияни, Меему, Фаафу, Даалу, Таа, Лааму, Гнавияни және Сеену атоллдары). Кодты әріптер солтүстіктен оңтүстікке қарай, дивехи тілінде қолданылатын таана әліпбисінің бас әріптерімен тізімделген. Бұл кодты әріптер географиялық және мәдени тұрғыдан дәл болмауы мүмкін. Алайда, олар Мальдивтерде туристер мен шетелдіктер арасында танымал, себебі оларды дивехи тіліндегі нақты атолл атауларынан гөрі айту оңай (Ари атолы сияқты кейбір ерекшеліктерді қоспағанда). Бұл мәселенің ауқымын білген мальдивтік сарапшы Ибрагим Лутфи қайтыс болғанға дейін Мальдив географиясы туралы кітап жазды. Өкінішке орай, бұл кітап тек дивехи тілінде қолжетімді. Марқұм Лютфи мырза мұқият зерттелмеген туристік басылымдарда таралған қате түсініктерді жоюға тырысты, тіпті олар мальдивтіктердің арасында да кездеседі. Бұл мақаланың көп бөлігі оның өлімінен кейін жарық көрген еңбегінен аударылып, бейімделген.