Кіріспе

Пәнджаб және Синдтен шыққан классикалық суфи музыкасы – Рага Кафи. Оңтүстік Азияның Синд және Пәнджаб аймақтарында пайда болған, синдхи және пәнджаби тілдеріндегі суфи музыкасының классикалық түрі. Көрікті қафи ақындарының қатарында – Баба Фарид, Булле Шах, Шах Хусейн, Шах Абдул Латиф Бхиттай, Сачал Сармаст және Хожа Гулам Фарид. Бұл поэзия стилі Оңтүстік Азияның барлық аймақтарында, әсіресе Пәкістан, Бангладеш және Үндістанда кең таралған қафи ән жанрына да негіз болды. Сонымен қатар, қафи поэзиясы мен оның орындалуы, түрлі ақындар мен әншілердің ықпалымен байып, дамып, өсу кезеңдерін бастан өткерді. Бірақ, оның мәні әрқашан жан мен Жаратушы арасындағы диалогқа, шәкірт (мұрат) пен ұстаз (муршид) және жиі, ғашық пен сүйікті арасындағы қарым-қатынасқа негізделген. "Кафи" сөзі араб тіліндегі "қафия" (قافية) сөзінен шыққан, яғни "айқас". Бұл жанр араб поэзиясының қасида жанрынан туындаған деседі, ол әрқашан әнмен орындалатын, бір немесе екі тармақты қайталау арқылы көңіл-күй тудыратын моноритмді өлең. Кафи поэзиясы көбінесе халық ертегілерінен алынған батырлық және романтикалық оқиғаларға арналған, олар мистикалық шындықтар мен рухани құштарлықтың метафорасы ретінде қолданылады.

Қафи ән салады

Музыкалық тұрғыдан алғанда, Кафи – Синдхи және Панджаби классикалық музыкасының жанры, ол Кафи ақындары Бүлле Шах және Шах Хусейн сияқтылардың өлеңдерін пайдаланады. Кафи музыкасы – құлшылық музыкасы, әдетте Оңтүстік Азиядағы суфизм немесе Тариқа исламдық тәртіптерімен байланысты, және оны дервиштер немесе факирлер (исламдық тіршілікке ие адамдар) жеке немесе топта өздерінің рухани жетекшісіне, муршидке құрбандық ретінде орындаған. Ол өзінің орындалуындағы құлшыныс сезімімен ерекшеленеді және осылайша қауали жанрымен үлкен байланысқа ие. Қауали сияқты, оның орындалуы аймақтағы түрлі суфи әулиелерінің дарғаларында (мавзолейлерінде) жиі өткізілген. Алайда, қауалиден айырмашылығы, музыкалық аранжировка әлдеқайда қарапайым, және ол тек бір гармония, бір табла, бір dholak және бір вокалисттен тұруы мүмкін. Басты назар сөздерге, музыкаға емес, қойылады, себебі Кафи музыкасының басты мақсаты – мистикалық өлеңдердің мәнін жеткізу. Негізгі шумақ көбінесе қайталанады. Кафи әнін орындаудың белгілі бір стилі жоқ. Дәстүрлі түрде Синдтегі дервиштер суфи әулиелерінің қасиетті орындарында және ауылдық жәрмеңкелерде (мела) орындайды, ол яктаро сияқты бір иекті аспапты, сондай-ақ ағаштан жасалған соққылы аспаптарды (Чапри, Чаппарс, Хартал, Дандо) пайдаланады, бірақ көптеген қазіргі заманғы әншілер өздерінің нұсқаларын таңдайды.

Қафи әнінің өрлеуі

1930 жылдары классикалық ән өте танымал болған кезде осы өнер түрінің алғашқы белгілі шеберлерінің бірі Патиала қаханасының Устад Ашиқ Али Хан болды, ол Синди кафилерін орындағанда дхрупад стилін қолданды. Ал Синди кафи әншілігіндегі замандасы Устад Аллаһдино Ноонари біріктірілген стильді қолданды. 20-ғасырдың соңында Пәкістан әншісі Абида Парвиннің арқасында кафи Батыста кеңінен танымал болды, ол қаууали шебері Нұсрат Фатех Әли Хан сияқты Батыс көрермендерінің алдында өнер көрсетті. Хайдарабадтан Санам Марви – кафи негізінде суфи пірлерінің әндерін орындайтын әнші және вокалист.