Мысырдың ежелгі сарай кешені – Малката. Әменхотеп III тұсында салынған, Тей патшайымға арналған храм, құдай Собекті құрметтейді. Археологиялық жаңалықтар!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мысырдың археологиялық орны
Archaeological site of Egypt
Малката (немесе Малката; الملقطة) – Жаңа мемлекет кезеңінде 18-ші әулет фараоны Аменхотеп III салған ежелгі Мысыр сарай кешені. Ол Нилдің батыс жағалауында, Теба қаласының жоғары Мысырында, Мединет-Хабудың оңтүстігіндегі шөлде орналасқан. Бұл орында Аменхотеп III-нің Ұлы патша әйелі Тийге арналған ғибадатхана да бар, ол крокодил құдайы Собекке құрмет көрсетеді.
Malkata (or Malqata; الملقطة), is the site of an Ancient Egyptian palace complex built during the New Kingdom, by the 18th Dynasty pharaoh Amenhotep III. It is located on the West Bank of the Nile at Thebes, Upper Egypt, in the desert to the south of Medinet Habu. The site also included a temple dedicated to Amenhotep III's Great Royal Wife, Tiy, which honors Sobek, the crocodile deity.
Аменхотеп III сарайы
Шөлде бірнеше тұрғын сарайлар, Амон ғибадатханасы, мереке залы, элиталық виллалар, патша отбасының туыстарына арналған үйлер, қызметшілерге арналған пәтерлер және Ком-эль-Самак деп аталатын шөлдегі құрбандық алаңы бар. Бұл құрылыстардың бәрі саз кірпіштен салынған. Сарай б.з.б. 14 ғасырда салынған және оның ежелгі атауы Per Hay, яғни "Шаттық үйі" болған. Алғашқыда сарай "Нұрлы Атон" сарайы деп аталды. Көбінесе саз кірпіштен салынған, ол Аменхотептің билігінің көп бөлігінде оның резиденциясы болды. Құрылысы оның билігінің 11-ші жылында басталып, 29-шы жылына қарай патша сол жерге толық көшіп келгенге дейін жалғасты. Аяқталғаннан кейін, ол Египеттегі ең ірі патшалық резиденцияға айналды. Сарайдың шығысында үлкен салтанатты көл қазылды. Сарай аумағы Нил өзенімен арналар жүйесі арқылы байланыстырылған, ол қазір Біркет Хабу деп аталатын үлкен порто немесе кемежаймен аяқталады.
There are various structures in the desert, consisting of several residential palaces, a temple of Amun, a festival hall, elite villas, houses for the relatives of the royal family, apartments for attendants, and a desert altar termed the Kom al Samak, all of which were constructed of mud bricks. The palace was built in the 14th century BC and its ancient name was Per Hay, "House of Rejoicing". Originally, the palace was known as the Palace of the Dazzling Aten. Built mostly out of mud brick, it was Amenhotep's residence throughout most of the later part of his reign. Construction began around year 11 of his reign and continued until the king moved there permanently around his year 29. Once completed, it was the largest royal residence in Egypt. To the east of the palace a large ceremonial lake was dug. The palace area was connected to the Nile through a system of canals, which end in a large harbour or quay, now called Birket Habu.
Сарайдың құрылымы
Сарайда көптеген аудиенция залдары, орталық залдар, аулалар, виллалар, патша отбасына арналған кіші сарай кешендері және лауазымды тұлғаларға арналған пәтерлер болды. Порт пен канал сарайды Нил өзенімен байланыстырып, шығыс жағасында орналасқан Фива қаласына өзен арқылы оңай сапар шегуге мүмкіндік берді. Бүгінде осы көлдің қалдықтарына аз ғана дәлел бар, ал сарайдың өзінен тек іргетастары ғана сақталған. Патшалық пәтерде жатын бөлме, киім ауыстыратын бөлме, жеке аудиенция залы және Аменхотеп III билігінен кейін тек сақтау үшін пайдаланылған гарем болды. Сарайдың орталық ауласы болды, ал фараонның бөлмелерінің қарсысында оның қыздары мен ұлы үшін пәтерлер орналасқан. Оның Ұлы патша әйелі Тие фараонның бөлмелерінен диагональ бойынша өзінің кіші сарай кешеніне ие болды. Сарай аумағында бақтар мен үлкен саябақ көлі болды. Сарайдың солтүстігінде, кешен ішінде Амон ғибадатханасының қалдықтары табылды. Басты сарай кешенінің оңтүстігінде Изида құдайшасына арналған ғибадатхананың қалдықтары жатыр. Малката қызметшілер мен қызметкерлердің көптеген тобымен басқарылды. Патшалық бөлмелерге жақын ас үйлердің және қызметшілердің пәтерлерінің қалдықтары табылған. Сарай толыққанды қалаға ұқсас болды, оның әртүрлі бөлімдеріне – бақтарға, пәтерлерге және кварталдарға лауазымды тұлғалар жауапты болды.
The palace contained many audience halls, central halls, courtyards, villas, smaller palace complexes for the royal family, and apartments for officials. The harbor and canal connected the palace with the Nile, allowing easy travel across the river to the city of Thebes, which was situated on the eastern bank. There is little evidence of this lake today and little but the foundations of the palace itself remain. The royal apartment featured a bedroom, a dressing room, a private audience chamber, and a harem, which, after the reign of Amenhotep III, was used simply for storage. The palace had a central courtyard, and across from the pharaoh's rooms were apartments for his daughters and son. His Great Royal Wife, Tiye, had her own smaller palace complex diagonally across from the pharaoh's. The palace grounds contained gardens and a large pleasure lake. Remains exist of a temple of Amun to the north of the palace, within the complex. A "desert altar" on the outskirts of the ruins has also been excavated. Remains of a temple to the goddess Isis lie south of the main palace complex. Malqata was managed by a veritable army of servants and staff. Remains of kitchens near the royal chamber have been found, as well as servant quarters. The palace resembled a complete city, with officials in charge of different sections, such as the gardens and the different apartments and quarters.
Сарайлық безендірулер
Қабырғаға жабысқан суреттердің фрагменттері археологтарға сарайдың қалай безендірілгенін көруге мүмкіндік берді. Патшаның жатын бөлмесінің төбесін Нехбет құдайының әртүрлі суреттері құраған. Қабырғалар жабайы табиғат көріністерімен, гүлдермен, қамыстармен, батпақтардағы жануарлармен, сондай-ақ розеткалармен толыққан геометриялық өрнектермен әшекейленген. Лилияға ұқсатып боялған әсем ағаш бағаналар төбелерді тіреп тұрды. Сарайда археологтар патшаның әйелі Тие суреттерін де тапты. Сарышқықтан жасалған қабырғалардың қираған күйіне қарамастан, ескі қабырға суреттерінің сирек іздері қазірге дейін көрініп тұр.
Fragments of plastered wall paintings have given archaeologists a glimpse of how the palace was decorated. Various paintings of the goddess Nekhbet made up the ceiling of the royal bedchamber. The walls were decorated with scenes of wildlife flowers, reeds, and animals in the marshes, as well as decorative geometric designs, complete with rosettes. Ornate wooden columns painted to resemble lilies supported the ceilings. In the palace archaeologists also found some paintings of the great royal wife, Tiye. Rare traces of original wall paintings are still visible on site, despite the badly ruined state of the mudbrick walls.
Сарайдың тарихы
Сарай б.з.д. 14 ғасырдың басында Аменхотеп III-тің бастауымен салынған сияқты, ал бұл жерде Рим-Византия кезеңіне дейін қоныстанған. Малката – ежелгі Египеттің астанасы Фиваға жақын Аменхотептің негізгі резиденциясы болған, демек, оның бүкіл елдегі басты сарайы болуы мүмкін. Фивада және Египеттің басқа қалаларындағы басқа кішігірім сарайлардың қалдықтары табылған, бірақ ешқайсысы Аменхотептің Малкатадағы сарайымен салыстыруға келмейді. Малкатаны Аменхотеп III-тің ұлы мен мұрагері Ахенатон, бас қаланы Амарнадағы жаңа қаласына көшірген кезде тастап кетті, мүмкін Амон ғибадатханасының қуатты жұртшылықтарының ықпалын жою үшін. Дегенмен, дәстүрлі дін мен астана қайта жаңғыртылғанда және ғибадатхана жұртшылықтары Ежелгі Египеттің діні мен үкіметіндегі ықпалын қайта алғанда, жас Тутанхамон бұл жерді қайта қоныстанған болуы мүмкін. Тутанхамонның мұрагері Ай, бәлкім, сарайда қысқа ғана уақыт тұрған, содан кейін Хоремхеб те, бірақ Рамсес II билікке келгеннен кейін, ол тек шағын резиденцияға айналды, себебі астана алыс солтүстікке, Пи-Рамсеске көшірілді.
The palace seems to have been begun by Amenhotep III in the early 14th century BC and the site was occupied as late as the Roman Byzantine Period. Malqata was most definitely Amenhotep's main residence near Thebes, the capital of ancient Egypt, and therefore, probably his main palace in all of the country. Remains of other smaller palaces in Thebes and other cities throughout Egypt have been found, but none were as large as Amenhotep's palace at Malqata. Malqata was abandoned by Akhenaten, Amenhotep III's son and successor when he moved the capital to his new city at Amarna, perhaps in order to break the influence of the powerful priests of the Temple of Amun. However, it may have been re inhabited by the youthful Tutankhamen, when the traditional religion and capital were restored and the priests of the temple regained their influence in the interwoven religion and government of Ancient Egypt. Tutankhamen's successor, Ay, probably inhabited the palace briefly, and pharaoh Horemheb after him as well, but by the ascension of Ramesses II, it was simply a minor residence, as the capital was moved to Pi Ramesses in the far north.
Қазба жұмыстары
Сарайдың қираған орындары бірнеше рет "қайта табылды": 1888 жылы Даресси, 1910–1920 жылдары Метрополитен өнер мұражайы, 1970-жылдары Пенсильвания университетінің мұражайы, ал 1985 жылдан бері Васеда университетінің археологиялық миссиясы қазба жұмыстарын жүргізіп келеді.
The palace ruins were "rediscovered" several times: in 1888 by Daressy; by the Metropolitan Museum of Art in 1910–1920; by University Museum of Pennsylvania in the 1970s; and since 1985, they have been the site of excavations by the Archaeological Mission of Waseda University.
Изис ғибадатханасы
Сарайдың оңтүстігінде, рим дәуірінде салынған Изисқа арналған ғибадатхана бар. Бұл ғибадатхана қазір Дейр әл-Шалви деп аталады.
Just south of the palace there is a temple devoted to Isis which was built in the Roman period. The modern name for this temple is Deir al Shalwi.
Римдік қоныс және зират
Уаседа тобының аймақта жүргізген қазба жұмыстары нәтижесінде римдік қоныс пен зираттың қалдықтары табылды, олар Траян мен Адриан дәуіріне жатады.
Excavations of the area by the Waseda team unearthed the remains of a Roman settlement and cemetery, finding remains from the times of Trajan and Hadrian.