Кіріспе

Үндістанның қорғалған аймағы

Сарысқа жолбарыстар қорығы – Үндістанның Раджастан штатындағы Алвар ауданында орналасқан жолбарыстар қорығы. Оның аумағы құрғақ шөптесін, тікенді, құрғақ жапырақты ормандар, далалар және тасты төбелерді қамтиды. Бұл аймақ бұрын Алвар мемлекетінің аң аулау ортасы болған және 1958 жылы жабайы табиғат қорығы деп жарияланған. 1978 жылы оған жолбарыстар қорығы мәртебесі беріліп, Үндістанның «Жолбарыс жобасы» бағдарламасына қосылды. 1982 жылы табиғат қорығы ұлттық парк болып жарияланды, оның жалпы ауданы шамамен 866 шаршы километрді құрайды. Бұл әлемдегі жолбарыстарды сәтті қоныстандырған алғашқы қорық. Солтүстік Аравалли барс және жабайы жануарлар дәлізіндегі маңызды биоәртүрлілік аймағы болып табылады. Парк Аравалли тауларының және Хатиар-Гир құрғақ жапырақты ормандар экожүйесінің бір бөлігі. Онда мыс сияқты пайдалы қазбаларға бай. Жоғарғы соттың 1991 жылғы аймақтағы кен өндіруге тыйым салған шешіміне қарамастан, мәрмәр кен өндіру әлі де қоршаған ортаға қауіп келтіруде.

Көшіру шаралары

2005 жылы Раджастан үкіметі, Үндістан үкіметі және Үндістанның жабайы табиғат институтының ынтымақтастығымен Сарыскаға жолбарыстарды қайта қоныстандыруды және ауылдарды көшіруді жоспарлады. Сонымен қатар, айналма жол салу мүмкіндігі де талқыланды. Рантамбор ұлттық саябағынан бір аталық және екі аналық жолбарыс әкелу туралы шешім қабылданды. Үндістанның жабайы табиғат институты Раджастан үкіметімен бірлесіп, ISRO спутниктерінің көмегімен қоныстандырылған жолбарыстарды қадағалауды бастады. 2008 жылдың 28 маусымында тікұшақпен Рантамбордан Сарыскаға алғашқы жолбарыс ауыстырылды. Төрт ауылдың тек екеуінің тұрғындары көшірілді, ал екіншісі – Канквари ауылы жолбарыстар қайта қоныстандырылғаннан кейін көп уақыт өткен соң көшірілді. Дегенмен, Канквари бекінісі мемлекеттік туризм департаментімен қайта жаңартылды, бұл жабайы табиғатты қорғау нормаларын бұзуы мүмкін. Алғашқы көшірілген ауыл – Бхагани. Қорғау аймағынан өтетін жолдарды өзгерту мәселесі, жануарлар дүниесінің сақталуы үшін өте маңызды, әлі де шешілмей тұр. 2009 жылдың ақпан айында Рантамбордан Сарыскаға тағы бір жолбарыс көшірілді. 2010 жылдың 28 шілдесінде Рантамбор ұлттық саябағынан тағы бір жолбарыс әкелінді. 2010 жылдың қараша айына дейін қорықта бес жолбарыс – екі аталық және үш аналық – өмір сүрді, содан кейін алғашқы қоныстандырылған жолбарыс уланудан өлді. Алғашқы үш жолбарыстың әкесі бір, ал алғашқы екі жолбарыстың анасы бірдей.