Жылқылардағы сүйек ісігі (splint) – бұл жамбас сүйегінің ішкі жағында пайда болатын, қабыну мен ауруға себеп болатын жағдай. Диагностикасы, емделуі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылқыларда кездесетін жағдайлар. Аурулар
Condition in horses
the ailment
Жапсырма сүйек ауруы – жылқының немесе понидің ауруы, көбінесе алдыңғы аяқтың ішкі жағында, жапсырма сүйек пен тоқпан сүйегінің арасында немесе жапсырма сүйектің өзінде қатты, сүйекті ісік түрінде көрінеді. Ол "қабынулы" болуы мүмкін, яғни жақында пайда болған және әлі де ауыртады; немесе "салқын" болуы мүмкін, яғни жапсырма сүйек толығымен жазылып, ісіну мен ауырсыну жойылған. Тоқпан сүйегінің шағын стресс-жарақтары кейде "тізе сүйек сынығы" деп аталады, бұл көбінесе жарыс жаттығуларында кездеседі және басқа жерде талқыланады.
Splints is an ailment of the horse or pony, characterized by a hard, bony swelling, usually on the inside of a front leg, lying between the splint and cannon bone or on the splint bone itself. It may be "hot," meaning that it occurred recently and is still painful; or "cold," meaning that the splint has completely recovered and there is no longer any swelling or pain associated with it. Bucked shins are sometimes called 'shin splints,'
which involve small stress fractures of the dorsal cannon bone, often seen in race training, and discussed elsewhere.
Анатомия
Тарихқа дейінгі жылқылардың бес саусағының екісінің қалдықтары болып табылатын шина сүйектері (II және IV метакарпаль немесе метатарсаль) пушка сүйегінің екі жағымен төмен қарай созылады. Олар білезі немесе тобық буынынан төмен қарай тарлып, ұзындығының төменгі жағында, жапырақтан бірнеше дюйм жоғарыда "түйме" тәрізді түзілім құрайды. Шина сүйектері сүйек аралық (іліктегіш) байланыс арқылы пушка сүйегіне бекітілген, жас жылқыға қозғалыс мүмкіндігін береді. Жылқы ұлғайған сайын сүйек аралық байланыс әдетте сүйекпен алмастырылады. Кейбір егде жастағы жылқыларда пушка мен шина сүйектері толыққандай бірігіп кетуі мүмкін.
The splint bones, (metacarpal or metatarsal II and IV), which are remnants of two of the five toes of prehistoric horses, run down either side of the cannon bone. They narrow as they go from the carpal or tarsal joint down, and form a "button" at the bottom or their length, a few inches above the fetlock. Splint bones are attached to the cannon by the interosseous (suspensory) ligament, providing some mobility in the young horse. As the horse ages, the interosseous ligament is typically replaced by bone. In some older horses, the cannon and splint bones may become completely fused.
Себептер
Тікелей жарақаттану, мысалы, кедергі кесірінен немесе басқа жылқының тепкенінен туындаған жарақаттар – бұл шпалдардың жиі кездесетін себептері. Жарақат салдарынан сүйек қыбыты зақымданады, ал жылқының денесі зақымдалған жерге жаңа сүйек жасайды. Травмадан туындаған шпалдар көбінесе аяқтың төменгі бөлігінде кездеседі, ал жүктемеден туындаған шпалдарға қарағанда жиірек болады. Шпалдар алдыңғы немесе артқы аяқта, бір аяқта немесе екі аяқта да пайда болуы мүмкін. Ауыр жарақат салдарынан шпал сүйегі сынуы мүмкін. Егер сыну аз болса және төменгі бөлігінде болса, кейбіреулері жақсы бітіп кетеді. Ал басқаларына зақымдалған шпал сүйегінің бір бөлігін хирургиялық жолмен алып тастау қажет болуы мүмкін. Соққы да шпалдардың пайда болуына себеп болуы мүмкін. Соққы күштері шынтақтан немесе тобықтан шпал сүйектеріне таралады. Жылқыны қатты беттерде жүгірту сүйек аралық байланысқа түсетін соққыны күшейтеді, бұл оның жыртылуына әкеледі. Соққыдан туындаған шпалдар көбінесе екі алдыңғы аяқта, әсіресе тізеден бірнеше сантиметр төмен, аяқтың ішкі жағында кездеседі. Жас немесе дайын емес жылқыларды жоғары жылдамдықпен немесе тар шеңберлерде жүгінтіру шпалдардың пайда болуына себеп болуы мүмкін. Тар шеңберлерде аяқтың тең емес жүктелуі медиалдық шпалға артық күш түсіреді, ол қаңқа сүйегіне қатысты тым көп қозғалуына әкелуі мүмкін, бұл сүйек аралық байланыста жыртылыс пен сүйек қыбытының реакциясын тудырады. Дөңгелек тізелі құрылыс медиалдық шпал сүйегінің артық жүктелуіне әкеледі, бұл шпалдардың пайда болуына соқтыруы мүмкін.
Direct trauma, such as from an interference injury or a kick from another horse, is a common causes of splints. The periosteum is damaged by the trauma, and the horse's body lays down new bone in the injured area. Splints caused by trauma are more commonly seen lower down the leg than ones caused by strain. The splints may occur in a front leg or hind, in one leg or both. Severe enough trauma can fracture the splint bone. If minimally displaced, and in the lower portion, some heal well. Others may need surgical removal of a portion of the damaged splint bone. Concussion is another cause of splints. Concussive forces run from the carpus or tarsus into the splint bones. Working a horse on hard surfaces increases the concussion received by the interosseous ligament, which causes tearing. Splints caused by concussion are usually found on both front legs, most commonly on the inside of the leg a few inches below the knee. Overworking young or unfit horses at speed or in tight circles may cause splints. The uneven loading of the limb in tight circles places excessive force on the medial splint, which can cause it to move excessively relative to the cannon bone, causing tears in the interosseous ligament and periosteal reaction. Bench kneed conformation causes excess loading of the medial splint bone, which can lead to splints.
Соқыр шлемдер
Шлинт сүйегінің пушка сүйегінен тәуелсіз қозғалысы болғандықтан, ол шлинт сүйегінің периостеумында, сүйек аралық байламның бекітілген жерінде кернеу мен созу тудыруы мүмкін. Содан кейін жылқы жаңа сүйек түзеді және бұл аймақ қабынып ісінеді. "Соқыр шлинттер" деп аталуының себебі – сүйектің реакциясы шлинт сүйегі мен пушка сүйегінің арасындағы ішкі жиегінде болады, оны көру мүмкін емес және көбінесе анықтауға болмайды. Кез келген активті шлинт реакциясы сияқты ауыруға қоса, ісік сүйек байламға да қысым жасауы мүмкін. Бұл жағдайды анықтау қиын, бірақ ультрадыбыс көмегімен диагностика жасауға болады. МРТ және КТ да оны жақсы көрсетеді.
Because the splint bone does have some mobility independent of the cannon bone, it can cause tension and strain on the periosteum of the splint bone where the interosseous ligament attaches. The horse will then lay down new bone and the area will become inflamed. "Blind splints" are named because the bony reaction happens on the inside border between the splint bone and cannon bone, where it can not be seen, and is usually not palpable. Besides causing pain as any active splint reaction can, the swelling can impinge on the suspensory ligament. This condition is difficult to diagnose, but ultrasound is generally diagnostic. MRI and CT also show these well.
Симптомдары
Сплинттер көбінесе жеңіл ақсауға (5 балдық шкала бойынша 1–2 бал) себеп болады. Зақымдалған аймақ қызып, ауырып, кішкентай сүйектік ісігі бар қабынумен сипатталады. Дегенмен, сплинттер әрқашан ақсауға алып келмейді, әсіресе "суыған" кезде. Қаттырақ ақсау сплинт сүйегінің сынуымен немесе сплинттің жанындағы жұмсақ тіндердің зақымдануымен байланысты болуы мүмкін. "Жасырын сплинттер" көбінесе анықтау қиын жеңіл ақсау тудырады, себебі сплинт сүйегінің сыртынан көрінетін ісік, ауырсыну немесе сүйектің өзгерістері байқалмайды. Кейде сүйектің өсуі сплинт сүйегінің осьтік жиегінде рентгенде көрінуі мүмкін, бірақ жасырын сплинттерді анықтау үшін ультрадыбыс әлдеқайда сезімтал. Уақыт өте келе организм сплинтке түскен сүйектің бір бөлігін сіңіріп алады, бірнеше ай бойы сплинтті тегістеп, тіпті толық жоғалып кетуіне мүмкіндік береді. Тек қана жамбас сүйегін қамтыған сплинт, сплинт сүйегінің өзін қамтыған сплинтке қарағанда жоғалуы мүмкін.
Splints usually cause mild lameness (a grade of 1–2 out of 5). The injured area is hot, painful, and inflamed with a small bony swelling. However, splints do not always cause lameness, especially once "cold". More severe lameness is sometimes associated with a fractured splint bone, or soft tissue injury adjacent to the splints. "Blind splints" usually produce mild lameness that is difficult to pinpoint because there is no obvious swelling, pain, or bony changes related to the exterior of the splint bone. At times, bone proliferation on the axial border of the splint bone can be seen radiographically, but ultrasound is much more sensitive for detecting blind splints. The body will eventually absorb some of the bone it placed down in the splint, flattening out the splint over several months and possibly making it completely disappear. A splint involving the cannon alone is more likely to disappear than one involving the splint bone itself.
Емдеу
Жылқыға 1–3 аптаға жұмыс жүктемесі азайтылуы тиіс. Егер жаттықтырушы жұмыс жүктемесін жеткілікті түрде азайтпаса және шина сүйегі соққыға ұшырауын жалғастырса, жарақаттың жазылуы ұзаққа соғып немесе нашарлауы мүмкін. Шинасы бар жылқы үшін жұмсақ жерде жеңіл жаттығулар жасау артық, себебі жұмыс сүйек өсуіне көмектесіп, шинаның жазылуын жеделдетеді. Жылқының сыртқы түріне алаңдаған жаттықтырушылар көбінесе күніне екі рет қолмен серуендетіп, шина толығымен жазылғанша жылқыны тұрақтап қоюды қалайды, осылайша жұмыс кезінде шинаға кездейсоқ соққы тиіп, ісінудің күшеюіне жол бермейді. Бірнеше күн бойы салқын терапия, терлету және қабынуға қарсы препараттар (ҚҚП) «ыстық» шинаға көмектеседі. ҚҚП қабынуды азайтуға және осылайша сүйек өсуіне көмектеседі. Дегенмен, бұл емдердің ешқайсысы да аса тиімді емес. Ең маңызды фактор – уақыт. Қабынуды күшейтетін препараттар сүйек қалыптасуына кедергі келтіріп, жазылу процесін ұзартады. Шина сүйегінің сынған бөлігін, әсіресе төменгі үштен бір бөлігін алып тастауға жасалған операция көбінесе сәтті аяқталады. Алайда, үлкен шиналардағы сүйек өсуін хирургиялық жолмен алып тастау, яғни кесіп алып тастау, көбінесе қанағаттанарлық нәтиже бермейді. Көбінесе операция сүйек өсуін ынталандырады, нәтижесінде шинаның көлемі ұлғаяды. Шамамен үштен бір жағдайда ғана операция сәтті болады.
The horse should have a reduced workload for 1–3 weeks. If a trainer does not decrease the workload sufficiently, and the splint bone continues to receive concussion, the injury is likely to continue or worsen. Light exercise on soft ground is best for a horse with splints, as work can help encourage the needed bone growth to heal the splint. Those trainers concerned with the cosmetic appearance of their horse usually prefer to hand walk twice daily and keep the animal stalled until the splint is resolved, eliminating the chance that the splint will accidentally be knocked during work and the swelling increased. Several days of cold therapy, sweats, and NSAIDs can help a "hot" splint. NSAIDs can help reduce the inflammation and help the bone growth by doing so. However, none of these treatments are incredibly effective. The most important factor is time. Counter irritants, which increase inflammation, only hinder the formation of bone and can actually prolong the healing process. Surgery to remove the fractured end of the splint bone, particularly in the lower third, is typically successful. However, surgical removal of the bone growth in large splints, performed by chiseling it away, usually does not produce satisfying results. Often, bone growth is stimulated by the surgery, and the size of the splint is increased. Only about a third of the time is surgery at all successful.
Болжам
Ауыр емес жағдайларда болжам өте жақсы. Қабыну мен ауырсыну тоқтағаннан кейін жылқы толыққанды жұмысқа оралуы мүмкін. Жылқы көбінесе жылдам сауығып кетеді, бірақ "жабық шлемдері" бар жылқылардың сауығуы ұзаққа созылуы мүмкін, себебі бұл көлденең байланысқа (suspensoary ligament) қысым жасауы мүмкін. Шлемнің кальцийленуі әдетте тұрақты жарақат қалдырады, бірақ көп жылдар бойында артық кальцийдің бір бөлігі сіңіріліп, кейде шлем мүлдем көрінбей қалуы мүмкін.
Prognosis is excellent in uncomplicated cases. The horse will be able to return to full work once the inflammation and pain ceases. Although the horse usually recovers quite quickly, horses with "blind splints" may take longer because there may be impingement on the suspensory ligament. The calcification of the splint is usually a permanent blemish, though over a period of many years, the excess calcification may be reabsorbed to some degree, occasionally to the point that the splint is no longer visible.