Кіріспе

Төменгі аяқты жабу

Пу́тти (кейде пу́тти деп те жазылады, хинди тілінен алынған "paṭṭī" сөзінен бейімделген, "бандаж" деген мағынаны білдіреді) – тізеге дейін, білектен басталатын аяқтың төменгі бөлігін жабатын құрал, сондай-ақ аяқ орауыштары, аяқ байлаулары, виннигалар және Wickelbänder сияқты басқа да аталымдармен белгілі. Олар ұзын, тар матадан тұрады, ол аяққа тығыз және спираль тәрізді оралады, соның арқасында қолдау (сығу киім ретінде) және қорғау қызметін атқарады. Оларды жаяу және атты әскерлер екі жағдайда да киеді, көбінесе былғары немесе матадан жасалған қорғағыштың орнына қолданылады.

Тарих

Ежелгі заманнан бері киіліп келген путти, 19 ғасырдың екінші жартысында Британдық Үндістандағы жаяу және атты әскерлердің қызметтік формасының бір бөлігі ретінде қабылданды. Алғашқы түрінде путти – Гималайдағы тайпалардың аяқ киімі ретінде қолданылған ұзын мата жолақтарынан тұрды. Британдық Үндістан армиясы бұл киімді ыңғайлы әрі арзан деп тапты, бірақ ол бұрынғы гайтерлерге қарағанда әдемі емес деп саналды. Британдық жазушы және әскер офицері Патрик Ли Фермордың сөзіне сүйенсек, жаяу әскердің путтилері білектен тізеге дейін оралған, ал атты әскерде тізеден білекке дейін оралған. Кейіннен путти көптеген армиялар тарапынан қабылданып, олардың ішінде Британ Доминионы, Австро-Венгрия армиясы, Қытай Ұлттық-революциялық армиясы, Бельгия армиясы, Эфиопия армиясы, Голландия армиясы, Германия Императорлық армиясы (Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ұзақ марш үшін арналған былғары аяқ киімдер жетіспегенде), Франция армиясы, Жапон Императорлық армиясы, Италия армиясы, Португалия армиясы, Осман армиясы және АҚШ армиясы болды. Бұл армиялардың көпшілігі Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін немесе оның басында путтилерді қабылдады. 1902 жылдан 1938 жылға дейін киілетін хаки формасының бөлігі ретінде путти британдық армияда кеңінен қолданылды, содан кейін жаңа жауынгерлік форма енгізілді, ол белдіктермен бекітілген қысқа гайтерлерді қамтыды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық армияға путтилерді жеткізушілердің ішіндегі ең ірісі – Сомерсеттегі Тонедейл Миллде өндірілген Фокс Бразерс компаниясы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде путтилер әскери форманың бөлігі ретінде киюден тоқтатылды. Мұның себептері: әр аяққа мұқият оралатын киімді жылдам киюдің қиындығы, сондай-ақ гигиена және варикоздық тамырларға қатысты медициналық ескертулер. Британдық армия 1960 үлгісіндегі жауынгерлік формамен жауынгерлік киімді ауыстырған кезде, білекке дейінгі путтилер гайтерлердің орнына келді. Олар 1980 жылдарға дейін киіліп келді. 2013 жылы Ghiacciaio Presena мұзылығында Бірінші дүниежүзілік соғыстың екі австриялық жасөспірім сарбазының қалдықтары табылды. Олардың бірінің путтилеріне қасық тығылған екен.

Мұра

Канаданың екі қазіргі жаяу әскер полкіне стандартты емес аяқ киюге негізделген лақап есімдер берілді: Корольдік Ньюфаундленд полкі және Канаданың 48-ші жоғарғы таулы полкі. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Ньюфаундленд доминионы әрекетке дайын полк құрды. Жергілікті милиция немесе сарбаздар гарнизоны болмағандықтан, әскери дүкендер болған жоқ; форма нөлден жасалуы керек еді. Хаки мата жетіспегендіктен, көк матадан путелер тігілді. Сөйтіп, Ньюфаундленд полкі "Көк путелер" деп аталды. Бұл ерекше белгі бірнеше ай бойы сақталды, содан кейін полк Англияға келгеннен кейін стандартты британдық әскер формасымен және жабдықтарымен қамтамасыз етілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1-ші Канада дивизиясының 1-бригады король Георг VI-ның қарауында болды. Осы кезде дәстүрлі тізеге дейінгі путелердің орнына, шалбармен киілетін қысқа, білезікке дейінгі гетрылар келді. Хаки түстес гетрылар жеткіліксіз болғандықтан, 48-ші жоғарғы таулы полкі полк дүкендерінде табылған көк матадан тігілген ресми емес көк гетрылармен көзге түсті. Король 48-ші полкінің неге бригаданың қалған бөлігінен өзгеше "путелер" кигенін сұрады. Түсіндіргеннен кейін король көк путелерді көбірек ұнатып, оларды сақтап қалу керектігін айтты. 48-ші жоғарғы таулы полкі полк формасы толығымен ауыстырылғанға дейін көк путелерді кие берді.