Кіріспе
Гонконгтағы 1950-ші жылдардағы оқиғалар 1945 жылы Гонконгты жапондықтар басып алғаннан кейін британдық биліктің қайта орнатылуы және Қытай материгіндегі ұлтшыл-коммунистік азамат соғысының жаңадан басталуы тұсында басталды. Бұл материктен үлкен көшпендер ағынына себеп болды, нәтижесінде халық саны күрт өсті: 1945 жылдан 1951 жылға дейін халық саны 600 000-нан 2,1 миллионға жетті. Үкімет осы көшпендерді қабылдау үшін күресті. Қытайдағы жағдай бизнесті Шанхайдан Гонконгқа активтері мен капиталын көшіруге мәжбүр етті. Көшпендердің арзан жұмыс күшімен бірге 20-шы ғасырдың екінші жартысындағы Гонконгтың экономикалық өркендеуінің негізі қаланды.
The 1950s in Hong Kong began against the chaotic backdrop of the resumption of British sovereignty after the Japanese occupation of Hong Kong ended in 1945, and the renewal of the Nationalist Communist Civil War in mainland China. It prompted a large influx of refugees from the mainland, causing a huge population surge: from 1945 to 1951, the population grew from 600,000 to 2.1 million. The government struggled to accommodate these immigrants. Unrest in China also prompted businesses to relocate their assets and capital from Shanghai to Hong Kong. Together with the cheap labour of the immigrants, the seeds of Hong Kong's economic miracle in the second half of the 20th century were sown.
Өмірбаян
1949 жылдың басында коммунистер жеңіске жақындаған кезде, Гонконг коммунистер басып алады деген қорқыныш пайда болды. Британ үкіметі Гонконгты коммунистік ықпал аймағындағы капиталистік бекініс ретінде сақтап қалуға ниеттенді, бірақ Берлин блокадасы және коммунистік үкіметтерге деген қарсылық туралы естеліктер әлі естерінде болды. Әскер күшейтіліп, Австралияға шұғыл эвакуациялау жоспарлары жасалды. Бірақ Халық Азаттық Армиясына шекарада ілгерілеуді тоқтату бұйрығы берілді және Гонконг британдық колониясы болып қала берді. Гонконг Қытайдың кіреберісіндегі маңызды сауда орталығы болды және осы байланысты сақтап, Пекиндегі жаңа үкіметпен іскерлік жасау оңайырақ болады деп үміттенді. Гонконгты коммунистерге қарсы тұрмай беріп қою, Еуропа мен Азиядағы өсіп келе жатқан коммунистік қауіпке, әсіресе Малайзиядағы төтенше жағдайға қарсы ұлттық әлсіздік ретінде қарастырылуы мүмкін еді. 1950 жылдары Вестминстердегі британ Парламентінде Гонконгты Қытайға қайтару туралы пікір-таластар болды, егер отардың транзиттік саудасы сақталмаса. Халық мұндай ұсыныстарға наразылық білдірді, сондықтан Гонконг үкіметі Гонконгты өндіріс орталығына айналдыруға бел байлады.
Халық саны
1950 жылдар жұмыссыз, табиғи ресурстардан мүсір болған көптеген кедей адамдармен басталды. Бұл мәселені Қытай материгінен келген босқындардың көптігі одан әрі ушықтырды, олар 1951 жылдың маусымына дейін шекара бақылауының болмауына байланысты өте алды. Қытай Халық Республикасы 1949 жылы қайта ұйымдастырылған Коммунистік партия басшылығымен құрылды. Жаңа үкімет кезінде ай сайын 100 000-ға дейін адам Гонконгқа қашып келді, олардың көпшілігі басқару тәжірибесімен келген бай шаруалар мен капиталистер еді, бірақ одан да көптері Гонконгта ықпалды үштік қоғамды құрған қылмыскерлер болды. 1950 жылдардың ортасына қарай Гонконгтың халқы 2,2 миллионға жетті. 1956 жылға қарай Гонконгтың халық тығыздығы әлемдегі ең жоғары көрсеткіштердің біріне ие болды.
Тұрғын үй
1953 жылы Шек Кип Мей өртінен 53 мың адам үйсіз қалды. Бұл үлкен өзгерістерге алып келді: Гонконгтың 22-ші губернаторы, сэр Александр Грантем, «көп қабатты үйлерді» кең таралған құрылыс нысаны ретінде енгізген жедел түрғын үй бағдарламасын жасады. Оның құрылыстары өртке және су тасқынына төзімді конструкцияда 2500 адамды орналастыра алды. Мақсаты – үйсіздерге көмектесу үшін баспанаға мұқтаждарды мүмкіндігінше көп және жылдам қамту болды. Әр қабатта ортақ бөлме, жуынатын бөлме және дәретхана болды. Ересек әр адамға 24 шаршы фут (2,2 м2) ал, 12 жасқа дейінгі әр балаға соның жартысы қарастырылды. Көкжиектердің көлемімен салыстырғанда аз жер алатынына байланысты, биік ғимараттар қалыпты жағдайға айналды.
Өмір салты
Жапондық оккупация аяқталғаннан кейін, Гонконг үкіметі күріш және мақта жіптері сияқты азық-түлік пен шикізатты сатып алу және таратуда монополиялық құқыққа ие болды. Үкімет белгілеген баға бақылауы 1953 жылға дейін алынбады. Бұл кезеңді шектеулі ресурстар мен халықтың үздірімсіз өсуі сипаттайды. Көптеген материктік тұрғындар шекараны кесіп Гонконгқа өтіп, тау беткейлерінде және шатырларда заңсыз жайлар салды. Қытайдан келген түрлі топтар мен Гонконгтың түпкілікті тұрғындарының араласуы нәтижесінде, әркімнің көптеген тілдік диалектілермен күресуге мәжбүр болған қоғам қалыптасты.
Білім
Гонконгта туған адамдарға мемлекет білім беру және тұрғын үймен қамтамасыз етті. Бірінші толқын босқындарға тек уақытша пана берілді, себебі үкімет олардың материкке қайта оралатынына сенді. Үкімет шығындарының шамамен 9 пайызы білім беру және денсаулық сақтауға жұмсалды. Оқу жоспарында студенттердің Гонконгқа немесе Қытайға ұлттық тұрғыдан байланысы болмауы аса маңызды деп есептелді. Олардың Қытай-Британ сауда қатынастарында делдалдық рөл атқаратыны баса көрсетілді. Босқындар көбінесе білім алу және әлеуметтік қызметтерді христиан шіркеулерінен іздеді. Бұл шаралар Хун Тао орта мектебінде және Нанфан колледжінде жүзеге асырылды.
Ойын-сауық
1950 жылдары көңіл көтерудің басты түрлерінің бірі – кантон операсы еді. Shaw Brothers студиясы сонымен қатар, әскери өнер фильмдерінің алғашқы топтарын жасады. Олардың ерекше қылышпен шайқасу стилі көп жылдар бойы көптеген фильмдер мен телесериалдарда қайталанды.
Заң және тәртіп
Гонконгтағы 1956 жылғы көтеріліс аймақтағы толыққанды көтерілістердің біріншісі болды. Ол Үкіметке жалақының төмендігінен, ұзақ жұмыс уақытынан және тығыз жағдайлардан туындайтын қауіптерді көрсетті. Заңды күшейту осы кезеңде триадалардың ықпалын азайтуға мүмкіндік берді. 1950 жылдардағы көптеген әлеуметтік мәселелер Гонконг аумағындағы ұлтшыл және коммунистік фракциялармен байланысты болды. Лондон, Уайтхоллдағы британдық үкіметі коммунистердің колонияда британдықтарға қарсы көңіл-күйді қоздыруы мүмкін деп қорқыныш білдірді. Сондықтан, Уайтхоллдағы Отарлық кеңсесі Гонконг Үкіметін колония ішінде антикоммунистік саясатты ұстануға ынталандырды. 1956 жылғы көтеріліс туралы ең толық мәлімет 2020 жылы Routledge баспасында жарық көрген тарихшы Рохан Прайс еңбегінде келтірілген.
Көлік
Гонконг такси қызметі 1947 жылы бар болғаны 329 көлікпен құрылған. Онжылдықтың соңына қарай, 1959 жылы, ол 851 машинаға дейін кеңейді. Қызмет жолаушыларға нақты автобус маршрутын ұстануды талап етпегендіктен, одан да танымал болды.
Өнеркәсіптік
1953 жылы Гонконг аумағына екі жерді мелиорациялау жобасы қосылды. Бірінші жоба Kai Tak әуежайына ұшу-қону жолағының ұзындығын арттыруға бағытталған. Қосымша мелиорация арқасында Кун Тонг және Цуэн Ван өнеркәсіптік қалаларға айналды. Гонконг туризм қауымдастығы 1957 жылы құрылды.
Қаржылық
Ол кезде банктер үкімет тарапынан реттелмеген еді. Орталық банктер мен ақша-несие саясаты болған жоқ. Губернатор, сол кезде қарқынды өсіп жатқан экономиканы қаржыландыруда маңызды мәселеге айналған Гонконг қор биржасын реттегісі келмеді. Өндірушілер инвестиция жетіспеушілігіне үнемі шағымданып отырды. Гонконгтың ішінде де, сыртында да саясатты түзетуге қысым көрсетіліп жатыр еді.