Кіріспе

Гонконгтың сыртқы қатынастарына шолу

Негізгі заңға сәйкес, Гонконг арнайы әкімшілік аймағы өзінің ішкі істерін толығымен дербес басқарады, ал Қытайдың орталық үкіметі оның сыртқы істері мен қорғанысына жауапты. Жеке кедендік аумақ ретінде Гонконг шетелдік мемлекеттер мен аймақтармен қарым-қатынастарды сақтап, дамытады және «Гонконг, Қытай» деген атпен Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) және Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы (АТЭЫ) сияқты халықаралық ұйымдарда өзінің құқығымен белсенді рөл атқарады. Гонконг Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) тұрақты даму мақсаттарының 16 жобасына қатысады.

Шолу

Гонконг заңды сақтау жұмыстарын күшейтеді, бірақ героин мен метамфетамин аймақтық және әлемдік нарықтарға транзиттік тасымалдауды бақылауда үлкен қиындықтарға тап болады; ақша жылуға мүмкіндік беретін заманауи банк жүйелері; синтетикалық есірткілерді қолданудың артуы, әсіресе жастар арасында. Гонконгтың өздік иммиграциялық саясаты және басқаруы бар. Гонконгтың тұрақты тұрғындары, ҚХР азаматтығына ие, Гонконгтың арнайы әкімшілік аймағының паспорты деп аталатын ерекше паспортты ұстайды, ол материктік Қытайдағы ҚХР азаматтарының паспортынан өзгеше. Гонконгтың тұрақты тұрғындары мен материктік қытайлықтар Қытай-Гонконг шекарасын кесіп өту үшін паспортқа ұқсас құжатты ("Гонконгтың тұрақты тұрғындары үшін "Үйге оралуға рұқсат" және материктік қытайлықтар үшін "Екіталай рұқсат") қажет етеді. Визадан босату бағдарламасына қатыспайтын басқа елдер мен аймақтардан келген келушілер виза алу үшін тікелей Гонконгтың көші-қон департаментіне жүгінуі керек. Гонконгтың көші-қон департаментінің 2020 жылғы қаңтарда ұсынған ресми деректеріне сәйкес, Гонконг паспортын ұстаған тұрғындар үшін визасыз кезеңді қолданатын 168 ел мен аймақ бар.

Гонконгтағы кеңсе

Гонконг 1997 жылдың 1 шілдесіне дейін Ұлыбританияның басқаруында болды. Ұлыбритания Парламенті қабылдаған 1996 жылғы Гонконг экономикалық және сауда кеңселері туралы заң күшіне енгенге дейін Гонконг өзінің мүдделерін Гонконг экономикалық және сауда кеңселері (HKETOs) арқылы, сондай-ақ Ұлыбритания елшіліктерінде немесе жоғары комиссариаттарындағы арнайы кеңсе арқылы қорғайтын. Бірақ, Гонконгтың егемендігі Қытай Халық Республикасына (ҚХР) берілгеннен және 1997 жылы ҚХР-ның арнайы әкімшілік аймағы (АӘА) мәртебесін алғаннан кейін соңғысы таратылды. Қазіргі уақытта Гонконгтың ірі сауда серіктестері елдерінде, Жапония, Канада, Австралия, Сингапур, Индонезия, Ұлыбритания, Германия, АҚШ, Еуропалық Одақ және Дүниежүзілік сауда ұйымында (ДСҰ) Гонконг АӘА үкіметін өкілдік ету үшін Женевадағы экономикалық және сауда кеңсесі (ETO) бар Гонконг экономикалық және сауда кеңселері қызмет етеді. Бұл кеңселер осы елдерде және халықаралық ұйымдарда Гонконг АӘА үкіметінің ресми өкілдері болып табылады. Олардың негізгі функциялары: сауда келіссөздерін жеңілдету және саудаға қатысты мәселелерді шешу, шетелдік үкіметтермен үкіметаралық қарым-қатынастарды орнату, Гонконгта инвестицияларды ынталандыру және бұқаралық ақпарат құралдарымен (БАҚ) және бизнес қауымдастығымен байланыс жасау. Гонконг үкіметі туризмді дамыту мақсатында басқа елдер мен аймақтарда кеңселері бар Гонконг туристік кеңесін де құрды.

Халықаралық келісімдер

2010 жылы Гонконг Негізгі заңның 151-бабына сәйкес, шетелдік мемлекеттермен экономикалық және қаржылық ынтымақтастық, теңіз техникалық ынтымақтастық, почталық ынтымақтастық және шарап бизнесіне қатысты ынтымақтастық сияқты мәселелер бойынша 20-дан астам келісім жасасқан. Негізгі заңға сәйкес Гонконг сол жылы шетелдік мемлекеттермен әуе тасымалы қызметтері, инвестицияларды ілгерілету және қорғау, құқықтық көмек көрсету және виза режимін жеңілдету туралы 12 екіжақты келісімге де қол қойды.

Жоғары лауазымды адамдардың шетелге сапары

Гонконгтың Бас атқарушысы және басқа да жоғары лауазымды шенеуніктер шет елдерге қызметтік сапарлар жиі жасайды. Бұл сапарлар көбінесе Гонконгтың шет елдермен экономикалық және сауда қатынастарын дамытуға бағытталған. Осындай сапарлар кезінде Бас атқарушы саяси және бизнес лидерлерімен кездеседі. Әдетте, шет елдердің мемлекет басшысы немесе үкімет басшысы Бас атқарушыны қабылдайды. Мысалы, бұрынғы Бас атқарушы Тун Чхихва өкілеттік мерзімінде АҚШ-қа үш рет сапар шекті. Осы үш сапар барысында Тун Чхихва Ақ үйдің Овалдық кабинетінде АҚШ Президентімен кездесті. Бас атқарушы Дональд Цанг өкіметтік өкілеттігі кезінде Жапония, Оңтүстік Корея, Ресей, Ұлыбритания, АҚШ, Австралия, Жаңа Зеландия, Чили, Бразилия, Үндістан, Франция және басқа да елдерге барды. Мысалы, сол кездегі Бас атқарушы Дональд Цанг 2011 жылы Ұлыбританиямен байланыстарды жаңарту және Гонконгты Азияға қақпа ретінде насихаттау мақсатындағы Еуропалық туры аясында Лондон мен Эдинбургке сапар жасады. Ол Премьер-министр Дэвид Кэмеронмен, Сыртқы істер министрі Уильям Хейгпен және Қаржы министрі Джордж Осборнмен кездесті. 2011 жылдың ортасында Дональд Цанг Гонконг пен Австралия арасындағы байланыстарды нығайту, сауда мүмкіндіктерін кеңейту және австралиялық компанияларды, әсіресе ресурстармен айналысатын компанияларды Гонконгта тіркеуге ынталандыру үшін маусым айында Австралияға барды. Сапары барысында Цанг Премьер-министр Джулия Гиллардпен, Сыртқы істер министрі Кевин Раддпен, сондай-ақ оппозиция жетекшісі Тони Эбботтпен және Сыртқы істер жөніндегі көлеңке министрі Джули Бишоппен кездесті. Жыл сайын Гонконгқа көптеген шетелдік қонақтар келеді. 1997 жылдан бері мұндай сапарлардың саны артты, себебі олардың көпшілігі Қытайға саяхаттары барысында Гонконгты маршрутына қосты, ал кейбіреулері "бір ел, екі жүйе" қағидасының іс жүзіндегі қызметін көру үшін Гонконгқа арнайы келді. Сонымен қатар, соңғы жылдары Гонконгта өткен маңызды халықаралық конференциялар да жоғары деңгейлі қонақтарды тартуға көмектесті. 2009-2012 жылдары Гонконгқа 11 ресми сапар жасалды, оның ішінде Канада Премьер-министрі, АҚШ Мемлекеттік хатшысы, Ресей Федерациясының Президенті, Индонезия Республикасының Президенті, Корея Республикасының Президенті және басқа да шетелдік саяхатшылар сапар шекті.

Хаттама бөлімі Үкімет хатшылығы

Хаттама бөлімшесінің Үкіметтік хатшылығы Гонконгта орналасқан түрлі елдердің ірі консулдықтарымен байланыс орнатуға және осы консулдықтарға қабылдаушы мемлекеттік қызметтер көрсетуге жауапты. Сондай-ақ, Хаттама бөлімшесінің Үкіметтік хатшылығы Гонконг үкіметі атынан Гонконгқа сапар шегетін мемлекет басшыларын және халықаралық ұйымдарды қарсы алады, сондай-ақ шетелдік патшалық отбасының мүшелері мен жоғары лауазымды үкімет басшыларының Гонконгқа ресми сапарларын жоспарлаумен және үйлестірумен айналысады.

Шетелдік шенеуніктер

2005 жылдың қараша айына дейін Гонконг үкіметі Гонконгқа ресми сапармен 60-тан астам шетелдік мемлекет басшыларын, үкімет басшыларын және жоғары лауазымды министрлерді қабылдады. Гонконгқа келген көшбасшылардың қатарында Канаданың премьер-министрі Джастин Трюдо, Сингапурдың премьер-министрі Ли Сянь Лун, Ресей президенті, Панама президенті, Жаңа Зеландияның премьер-министрі, Пәкістанның премьер-министрі, Вьетнамның премьер-министрі, Нидерландының премьер-министрі Дмитрий Медведев және Ұлыбританияның премьер-министрі Тони Блэр болды.

Гонконгтағы шетелдегі өкілдік

Гонконг британдық үкімшілік астында болған кезде, көптеген Достастыққа мүше мемлекеттер, басқа елдерден өзгеше, Гонконгта Комиссиялар арқылы өкілдік етті. Бірақ, 1997 жылғы беруден кейін олардың барлығы Бас консулдықтар деп қайта аталды. Гонконгтың экономикалық маңыздылығы және британдық паспорт иелерінің көп санына байланысты, британдық Бас консулдық әлемдегі осындай мекемелердің ең ірісі болып табылады және көптеген британдық елшіліктері мен шетелдегі жоғары комиссариаттарынан үлкен. Көптеген елдер Гонконгта Бас консулдықтар немесе консулдықтарды ұстап тұрады. Дегенмен, олардың атына қарамастан, көптеген Бас консулдықтар өз елдерінің Қытай Халық Республикасының Пекиндегі елшілігіне бағынбайды. Мысалы, Ұлыбританияның Бас консулдығы Қытай астанасындағы Ұлыбритания елшілігіне емес, Ұлыбританияның Сыртқы істер және Достастық істері министрлігіне тікелей бағынады. АҚШ-тың Бас консулы да елшілік дәрежесіне ие және АҚШ Мемлекеттік департаментіндегі Шығыс Азия істері жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасарына есеп береді. Керісінше, Чэнду, Гуанчжоу, Шанхай және Шэньян қалаларына жіберілген АҚШ-тың Бас консулдары Пекиндегі АҚШ елшілігінің миссия басшысының орынбасарына тікелей бағынады.