Кіріспе

Блэкберн шиллинг гамбиті немесе Шиллинг-Костич гамбиті – 1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Nd4 қадамдарымен басталатын, итальяндық ойынның бір саласынан туындаған, күмәнді шахмат ашылуына әзілмен берілген атау. Оны кейде 20 ғасырдың басында осы гамбитты ойнаған сербиялық гроссмейстер Борислав Костичтің құрметіне Костич гамбиті деп те атайды.

Тарих

Вильгельм Штейниц бұл комбинацияны алғаш рет 1895 жылы өзінің «Заманауи шахмат оқулығының» екінші бөліміне қосымша ретінде жазған. Chessgames.com сайтындағы осы ашылудың ең ерте ойыны – Dunlop–Hicks, Жаңа Зеландия чемпионаты, 1911 жылдан бастап. Билл Уолл айтқан тағы бір ерте ойын – Muhlock–Kostić, Кельн, 1912 жыл. 4.Nxe5 бастауы «әлі де құрбандарды табуда, тіпті Блэкпулде 1987 жылы екі тур тікелей жеңіліске әкелді». Егер 5.dxc3 болса, 6.Nxc3 d6 7.d4 соңынан ақтардың бастамасы болады; егер 5.Bc5 болса, қара 6.Bxf7+ Kxf7 7.Qh5+ (Вольфганг Унзикер) арқылы пешкасын жоғалтады. 3.Nd4-тің жалғыз пайдасы – көптеген ойыншыларды тұзаққа түсіретін қақпаны құру. Табиғи 4.Nxe5? кейін қара 4.Qg5! арқылы жеңіске жетеді. Енді 5.Nxf7 қарастырайық, ол 5.Qxg2-ге, мысалы 6.Rf1 Qxe4+ 7.Be2 Nf3, тұншықтырылған матқа ұшырайды. Осы қақпанның арқасында комбинация өз атын алды; ұлы ағылшын шебері Джозеф Генри Блэкберн оны кафедегі келушілерден ойынға бір шиллинг алу үшін пайдаланған деседі. Алайда Уолл бұл пікірге күмәнмен қарап, Блэкберннің осы комбинацияны ойнағаны туралы ешқандай жазба жоқ екенін мәлімдейді.) Qa5? 10.d5 Ne5? 11.Qh5! Nf7? 12.d6+! (13.Qxa5 ескеріледі). Грэм Берджесс 3.Nd4-ті «Ой, құдай-ау!» қақпаны деп те атайды, себебі толық эффект үшін қара осы қиғашуды айтуы керек, бұл e пешкасын қате жібергенін көрсетеді. Берджесс бұл мінез-құлықты әдепсіз деп айыптайды және қақпаннан сақтану ақтарға үлкен артықшылық беретінін атап өтеді.