Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мивок халқының Амадор округінде, Калифорния штатында федералды түрде танылған тайпасы. 2010 жылғы халық санауы бойынша халық саны 5 адамды құрады.
Federally recognized tribe of Miwok people in Amador County, California
The Ione Band of Miwok Indians is a federally recognized tribe of Miwok people in Amador County, California. As of the 2010 census the population was only 5.
Үкімет
Ион тобы Калифорния штатының Плимут қаласынан қызмет көрсетеді.
The Ione Band conducts business from Plymouth, California.
Тарих
Мивок халқы Сакраменто және Сан-Хоакин өзендері бойындағы жүзден астам ауылдарда, сондай-ақ Сан-Франциско шығанағының солтүстігінде және Сьерра-Невада тауларының етегіне дейін шығысқа қарай қоныстанды. Ион Мивок ауызша тарихында тайпа Калифорнияның Ион қаласының оңтүстігіндегі Буэна Виста шыңдарынан пайда болғандығы айтылады, бұл Сакраменто аңғары сумен жабылған кезде болған. Джон Саттер 1839 жылы бекінісін салып, үндістерді құлдыққа салуын жалғастырды. Ол Ионе аймағына шабуыл жасады. 1848-50 жылдардағы Калифорния алтын асығы аймаққа беймәлім адамдардың көптеп келуіне әкелді. 2015 жылы екі сот ісі Ион Мивок тайпасының пайдасына шешілді, бұл 228,04 акр жерді беру процесін жүзеге асыруға мүмкіндік берді.
Miwok people lived in over a hundred villages along the Sacramento and San Joaquin Rivers, as well as north of the San Francisco Bay area east into the foothills of the Sierra Nevada. Ione Miwok oral history says the tribe comes from the Buena Vista Peaks, south of Ione, California, when the Sacramento Valley was covered by water. John Sutter built his fort in 1839 and continued enslaving Indians. He raided around Ione. The 1848–50 California Gold Rush brought an onslaught of non Native people into the region. In 2015, two court cases were settled in favor of the Ione Band of Miwok Indians allowing the 228.04 acre transfer to proceed.
Тіл
Мивок халқы Солтүстік және Орталық Калифорнияның кең аумақтарында мыңдаған жылдар бойы бейбіт өмір сүрді. Бастапқыда олар үш негізгі топтан тұрды: Сьерра-Мивок, Көлді Мивок және Жағалау Мивок. Олардың ата-бабаларының дәстүрлі жерлері Сьерра-Невада етегі мен Орталық Калифорнияны қамтыды. Олардың сөйлеген тілдері Нисеан тілі деп жіктеледі. Солтүстік Мивок және Жазық Мивок тілдері Пениут тілдер отбасына жатқызылған. Олардың көпшілігі бүгінде Орталық Калифорниядағы "Ранчерияларда" – резервацияларға ұқсас жерлерде тұрады. Дегенмен, кейбіреулері Ранчерияларда емес, басқа тайпалардың өкілдері бар тайпааралық қауымдастықтарда, ал енді біреулері Солтүстік Калифорния қалаларында тұрады. Бүгінде Мивок халқы ағылшын тілінде сөйлейді, бірақ бұрын олар "Мивок тілінде" – сонымен қатар Мокелумна деп те аталатын тілде сөйлеген. Кейбір қарттар әлі де сол тілдің сөздерін есінде сақтайды, ал жастар өз ана тілін қайта үйренуге және сөйлеуге қызығушылық танытуда. Алайда, жалпы алғанда, бұл тіл құрып кету қаупінде.
The Miwok people lived peacefully for thousand of years throughout large portions of Northern and Central California. Originally, they were constituted of three main groups, which included: the Sierra Miwok, Lake Miwok, and Coast Miwok. Traditional territory of their ancestors included the Sierra Nevada foothills and Central California. The languages they have been classified as speaking are the Nisean language. Northern Miwok and Plains Miwok languages have been grouped in the Penutian language family. Most of them still live in Central California today on "Rancherias", which are similar to reservations. However, some do not live on the Rancherias, but in intertribal communities where there are members of other tribes, while others reside in Northern California towns. Today, the Miwok people speak English, but in the past they spoke their native "Miwok language", also known as Moquelumnan. Some elders still remember words from the language and younger people also take an interest in learning/speaking their native language again. However, overall, it is an endangered language.
Мәдениет және экономика
Дәстүр бойынша, әр Мивок тайпасын басқарған, әдетте, ер адам болып келген. Кейбір тайпаларда басшылық мұрагерлікпен беріліп, ал басқа тайпалардағы ақсақалдар алдыңғы басшыны таңдаған. Мивоктар аңшы, жинақшы және балықшы болып күн көріскен. Олардың тағамына шұбат, торт және нан сияқты түрлі тағамдар дайындалатын емен бұршақтары кірген. Олар бұғы, қара аю, қалақай, құс және қоян, балық немесе бөдене сияқты ұсақ жануарларды аулаған. Сонымен қатар, олар бақша жаңғағы, жидек, саңырауқұлақ және басқа да жасыл шөптер сияқты көптеген тағамдарды жинаған. Олардың қаруларына найза, арқан, пышақ, тоқпақ және садақ-жебе жатқан. Дәстүрлі киімдеріне шөп немесе ағаш қабығынан тоқылған шалбар, жануар терісінен жасалған киімдер, қыс мезгілінде ерлерге арналған белдік және әйелдерге арналған иыққа жабуға арналған киімдер кірген. Әйелдер ысталған талдан жасалған алдыңғы және артқы алжапқыштар киген, ал олардың көйлектері әдетте тізеге дейін жететін, әшекейлермен, мақтаныштармен, қабықшалармен және қауырсынмен безендірілген. Ерлер сияқты, олар да қыста тері шапан киген, ал суық ауа райында екі жыныс та мокасин киген, егер ауа райы жылы болса, ерлер жалаң аяқ жүрген. Салтанатты киімдерге ең ұзын және ең тар қауырсын қауырсындарынан жасалған бас киімдер кірген. Түстері қою қызыл немесе сары болған, және олар қоңыр қауырсынмен тігіліп, артқы жағынан байланатын бас киім жасаған. Олар денелерін де әшекейлеген, көбінесе құлақтары мен мұрындарына әшекейлер таққан. Олар татуировка жасауды да меңгерген, ақ бояуды әктастан, ал қара бояуды көмірден жасаған. Нәтижесінде, бетке және денеге горизонталь сызықтармен бояу жағылған. Бұл татуировкалар мен дене әшекейлері Мивок тайпасын ерекше және есімді еткен. Бұрын Мивоктар жерге қазылған ағаш бағаналардан жасалған конус тәрізді үйлерде тұрған. Бұл үйлердің қабырғалары тоқылған шыбықтармен жабылған және жылуды сақтау үшін үстіне топырақ себілген. Бүгінде олар заманауи үйлерде және пәтерлерде тұрады. Мивок балалары бұрын көп жұмыс істеп, ойнауға аз уақыттары болған. Бүгінде олар әкелерімен бірге аң аулауға немесе балық аулауға жиі барады. Ал бұрын бос уақытта "Шинни" ойыны танымал болған. Бұл регби және лакросс сияқты спорттық ойын. Кішкентай балалар "сапыру тастары" ойынын ойнаған, ол "жұмыр тастар" ойынына ұқсас. Мивок қыздары да бүгінгі қыздар сияқты қуыршақтармен ойнаған. Олардың мәдениеті қасиетті рәсімдерімен және сенімдерімен тығыз байланысты. Олар әдетте рухани күштерге дұға жасап, алғыс айтқан. Олар әлемдегі барлық нәрсеге – өсімдіктерге, жануарларға, тастарға және ағаштарға рухани күш берілгенін сенген. Сондықтан олар қажетін ғана алып, қасиетті жерлерінен ештеңе ысырап еткісі келмеген. Олар жануарларға құрметпен қараған және оны жануарларды еліктеу билері мен жануарлар мен олардың халқының байланысы туралы мифтік әңгімелер арқылы көрсеткен. Би олар үшін өте маңызды болған, және олар оны көптеген жағдайларда орындаған: алғыс айту, мерекелеу кезінде, сондай-ақ науқастарды емдеу және өлгендерге дұға жасау үшін. Олардың музыкалық аспаптарына саңырауқұлақ сыбызғылары, барабандар, құбырлар, сыбызғылар және шырқайтын аспаптар кірген. Экономикалық жағынан, жағалау және көл Мивоктары ұлу шелгілерін пайдаланған. Олар батысқа барып, ұлулар мен балдырлар сияқты теңізден алынған заттарды жинаған.
Traditionally, each Miwok band was led by a chief, who was typically a male. In some bands, chiefdom was hereditary and other clans elders would choose who would be the preceding chief. The Miwok tribe was made up of hunters, gatherers, and fishers. Their diets included acorns that could be made into various dishes such as soups, cakes, and bread. They hunted deer, black bear, elk, fowl, and small game such as rabbits, fish or quail. They also collected a number of foods available to them such as buckeye nuts, berries, mushrooms, and other greens. The weapons they used included spears, slings, knives, clubs, and bows and arrows. Their traditional clothing incorporated loincloths woven from grass or bark fibers and animal hides, fur robes, and kilts during the colder seasons for the men. Women traditionally wore front/back aprons created from the shredded willow bark, and their dresses usually were about calf length decorated with ornaments, tassels, shells, and quills. Like the men, they too wore fur robes in the winter and both genders wore moccasins during the cold weather and men would normally be barefoot if warm enough outside. More ceremonial attire consisted of headdresses, flicker headbands, that were made of the longest and narrowest flicker quill wing feathers. The colors were dark pink or yellow and sewn together with darker brown feathers to create the headband that would be tied from the back. Their styles also included body adornments; most of them wore ear and nose embellishments. They also practiced tattooing and developed the white paint from chalk deposits and the black from charcoal. This resulted in the black and white face and body painting that was often applied in horizontal lines. These tattoos and body adornments made the Miwok tribe very unique and distinctive. In the past, the Miwoks lived in tule houses that were usually made up of cone shaped frames of wooden poles placed over a hold that is dug into the ground. The frame would be covered by mats woven by tule reeds and were kept insulated by packing dirt over it. Today, they live in modern houses/apartments. The children of the Miwok used to have many chores and little time to play. Today they commonly go hunting or fishing with their fathers. Back then, a popular game for free time was "shinny". This is an athletic game much like rugby and lacrosse. The younger children played a "skipping stone" game, which is similar to the game "jacks". Miwok girls also played with dolls, just like young girls commonly do today. Their culture heavily ties with their sacred ceremonies and beliefs. They commonly prayed and offered thanks to their spirits. They believed everything in the world obtained a spiritual power, such as plants, animals, rocks, and trees. Therefore, they often only took what they needed and did not like to waste anything from their sacred land. They held high respects for animals and showed this through their imitation dances and mythical legends about the animals and their people's connection. Dancing was very important to them and they performed in many occasions: when giving thanks, celebrating, and also in hopes of curing for the sick as well as prayers for the dead. They had musical instruments that consisted of elderberry flutes, drums, cocoon rattles, clappers, and whistles. As for economics, Coast and Lake Miwok used clamshell beads. They often traveled west to gather marine sources such as clamshells and seaweed.