Кіріспе
Монреаль темір жол станциясы (Montreal Central Station) - Монреаль қаласындағы (Квебек, Канада) ірі қалааралық темір жол станциясы және ірі жолаушылар темір жол торабы. Жыл сайын 11 миллионға жуық теміржол жолаушылары станцияны пайдаланады, бұл оны Канададағы Торонтодағы Юнион станциясынан кейін екінші ең көп жолаушы жүретін теміржол станциясы етеді. Негізгі зал Монреаль қаласының орталығындағы Де-ла-Гаушетьер көшесі, Роберт Бурасса бульвары, Рене Левеск бульвары және Мансфилд көшесімен шектелген блокты тұтастай алып жатыр. Оның көше мекенжайы және негізгі көлік қатынасы де Ла Гаушетьерде; жаяу жүргіншілерге жолды көрші ғимараттар арқылы көптеген байланыс қамтамасыз етеді. Станция ішкі және сыртқы жағынан арт-деко рельефті фриздермен безендірілген. 2012 жылдың қаңтарынан бастап станса ғимараты мен оған байланысты мүліктерге Cominar REIT иелік етеді. Homburg Invest Inc. (Canmarc деп аталды 2011 жылдың қыркүйегінде) 2007 жылдың 30 қарашасынан бастап бұрынғы меншік иесі болды. Бұған дейін, 1943 жылы станцияның құрылуынан бастап, ол Канада Ұлттық темір жолының (CN) меншігінде болды. Орталық станция Квебек қаласының ортасында орналасқан. Виндзор дәлізінде (ағылш. Corridor) қалааралық темір жол қызметі орналасқан. Орталық станциядағы қалааралық пойыздарды Via Rail және Amtrak басқарады, ал қалааралық темір жол қызметтерін Réseau de transport métropolitain (RTM) басқарады. Станция сонымен қатар 2023 жылдың 31 шілдесінде ашылған Réseau express métropolitain үшін хаб болып табылады. Станция Монреаль метро жүйесіне де қосылған. Орталық вокзал - Канададағы Торонтодағы Юнион вокзалынан кейін екінші ең көп жүретін Via Rail вокзалы. Via станциясының коды - MTRL; Amtrak коды - MTR, IATA коды - YMY.
the railway station
Montreal Central Station (, ) is the major inter city rail station and a major commuter rail hub in Montreal, Quebec, Canada. Nearly 11 million rail passengers use the station every year, making it the second busiest train station in Canada, after Toronto Union Station. The main concourse occupies almost the entire block bounded by De la Gauchetière Street, Robert Bourassa Boulevard, René Lévesque Boulevard and Mansfield Street in downtown Montreal. Its street address and principal vehicular access are on de La Gauchetière; pedestrian access is assured by numerous links through neighbouring buildings. The station is adorned with art deco bas relief friezes on its interior and exterior. The station building and associated properties are owned by Cominar REIT as of January 2012. Homburg Invest Inc. (renamed Canmarc in September 2011) was the previous owner, since November 30, 2007. Prior to that, from the station's inception in 1943, it had been owned by Canadian National Railway (CN). Central Station is at the centre of the Quebec City–Windsor Corridor, the busiest inter city rail service area in the nation (marketed as the Corridor), which extends from Windsor and Sarnia in the west, through Toronto, Ottawa, and Montreal, to Quebec City in the east. Inter city trains at Central Station are operated by Via Rail and Amtrak, while commuter rail services are operated by Réseau de transport métropolitain (RTM). The station is also a hub for the Réseau express métropolitain, which opened on July 31, 2023. The station is also connected to the Montreal Metro subway system. Central Station is the second busiest Via Rail station in Canada, after Toronto Union Station. Its Via station code is MTRL; its Amtrak code is MTR, and its IATA code is YMY.
Тарих
Орталық вокзал бірнеше жыл бойы салынғаннан кейін 1943 жылы ашылды. Ол бастапқыда 1918 жылы ашылған Канаданың Солтүстік темір жолының туннельдік терминалының аялдамасы орналасқан жерде тұр.
Канадалық ұлттық теміржолдар
Grand Trunk Railway банкрот болғаннан кейін Канада Доминионы Үкіметі Grand Trunk Railway-ді әртүрлі Канаданың мемлекеттік темір жолдарымен біріктіріп, Канаданың ұлттық темір жолын (CNR) құруға шешім қабылдады. Бірлесу нәтижесінде CNR-де әртүрлі желілердің біршама өмір сүру мүмкіндігі болды. XX ғасырдың бірінші жартысының көп бөлігінде CNR өзінің терминалдарының шашырауынан Монреальде өте ыңғайсыз жағдайға тап болды. Бонавенчур станциясы батысқа және оңтүстік-шығысқа қарай бағытталатын бағыттар үшін пайдаланылды, туннель терминалы солтүстікке қарай бағытталатын бағыттарға қызмет етті, Мороу көшесіндегі станция шығысқа қарай бағытталатын бағыттарға қызмет етті, ал МакГилл көшесіндегі терминал Монреаль және Оңтүстік округтер темір жолының қалааралық трамвайларына қызмет етті. Бұған қоса, әртүрлі станциялар бір-бірімен тек ұзақ айналып өту арқылы ғана байланысқан. Бонавенчур станциясынан Туннель станциясына дейін пойыздың өтуі үшін Хоуксбери, Онтариоға бару керек, ал Туннель станциясынан Мороу станциясына бару үшін Лорансиандағы Роуддон арқылы айналып өту керек.
Құрылыс және құрылыс
Бұл мәселеде таңдалған шешім - солтүстік пен шығыстан келетін пойыздарды электрлі үлкен орталық станцияға жеткізу үшін Маунт-Роял туннелін пайдалану. Оңтүстік пен батыстан келетін пойыздар жаңа көтерілген виадук арқылы кіреді. Алайда қалааралық электр пойыздары 1956 жылы қызмет тоқтатылғанға дейін Макгилл-стрит терминалында қалды. Жаңа станция жоспары Нью-Йорк қаласының екі ірі станциясы, Гранд-Централь терминалы мен Пенн станциясы сияқты әуе құқықтарының дамуына мүмкіндік берді. Жаңа Орталық вокзал оңтүстікке қарай Де-ла-Гаушетьер көшесімен, батысқа қарай Мансфилд көшесімен, солтүстікке қарай Кэткарт көшесімен және шығысқа қарай Университет көшесімен шектелген блокта орналасады. Орталық станция CNR бас архитекторы Джон Скофилдтің жобалауымен салынған. Құрылыс 1926 жылы басталды, бірақ 1930 жылы Ұлы депрессияның салдарынан тоқтатылды. 1939 жылы экономика жақсарғаннан кейін құрылыс қайта басталды. Жаңа станция ақыры 1943 жылы 14 шілдеде ашылды, бұл CNR және Монреаль қаласының орталығында федералды үкімет жүргізген ірі ауқымды қалалық қайта дамыту жобаларының біріншісі болды. Бірақ, содан кейін пайда болған Орталық вокзал 20 рельсті, оның 16-ы платформалы қарапайым құрылым болды.
Ашылу
"Орталық" станция ашу 1929 жылдан бастап Канада парламентімен Канаданың Монреаль терминалдары туралы 1929 жылғы Заңын қабылдағаннан кейін CNR-дің біріктіру жобасының бөлігі болды; бұл CNR-дің Grand Trunk (Bonaventure Station) және Canadian Northern алдыңғылары басқаратын бұрынғы уақытша станцияларды жабуды көрді.
CN және CP қалааралық пойыздарын біріктіру
Орталық бекет 1943 жылдан бастап 1978 жылы Via Rail құрылғанға дейін CN пойыздарының маңызды жолаушылар бекеті болды. 1978 жылы Via компаниясы CP жолаушылар пойыздарын толықтай сіңіріп алғаннан кейін, Виндзор станциясынан қалааралық темір жол қозғалысы баяу Орталық станцияға бағытталды. Виндзор станциясынан Орталық станциясына ауыстырылған соңғы Via пойыздары Квебек қаласының пойыздары болды, олар Труа Ривьер арқылы жұмыс істеді (29 сәуір, 1984). Амтрактың Адирондак станциясы 1986 жылы 12 қаңтарда Орталық станциясына ауыстырылды.
Станцияның өзгеруі
Орталық стансаның ашылуы кезінде туннель стансасының (7, 8, 9, 10, 11 және 12) жолдарын тек туннель арқылы солтүстікке қарай жүретін пойыздар ғана қолданды, олар стансаның оңтүстігіне қарай жалғастырмады. Бұл жолдар ақыры оңтүстікке қосылды, өйткені бұрынғы туннель станциясы, сондай-ақ De la Gauchetière көшесінің оңтүстігінде және Инспектор көшесінің шығысында (қазіргі Мансфилд көшесі) орналасқан қоймасы қиратылды. Бұл CNR-дің жаңа бас кеңсесін және Бонавентура алаңын салуға мүмкіндік берді. Бұл бөліну Deux Montagnes желісін қайта құрудан кейін қайтадан күшіне енді. Мон-Сен-Илаир желісі қайта ашылғаннан бері олар осы желіден пойыздарды қою үшін де қолданылады. 616 жолдар солтүстікке қарай туннельге әкеледі, ал 4, 5 жолақтар мен 16-23 жолдар солтүстікке қарай cul de sac (16 жол сатыдан солтүстікке қарай ауыстырғышпен қамтамасыз етілген). 13-15-жолдар солтүстікке қарай ешқашан пайдаланылмайды, себебі кабельдік сымдар жоқ. Бір платформа (23) негізгі залға кіре алмайды, оның орнына жоғары деңгейдегі басшыларға тиесілі компанияның көліктерін қоюға арналған. UAC TurboTrain-тің пайдалануға берілуімен станцияның батыс жағында үш рельс (4, 5, 6) орнатылды. "Турбо Бей" деп аталатын цех әлі күнге дейін жеңіл жолаушылар пойыздарын, сондай-ақ станцияны пайдаланатын CN жоғары басшылығына тиесілі жеке көліктерді күтіп ұстауға арналған. Цехтағы рельстерді рельстер қорғайды. 1980 жылы 13, 14, 15 және 16-жолдардың желілік сымдары алынып тасталды, осылайша күмбезді пойыз вагондары станцияға кіре алды. 1994-1995 жылдары Deux Montagnes желісінің толық қайта жаңартылуы нәтижесінде 7-12 жолдар 25 кВ АС-қа қайта электрлендірілді. Бастапқы 3000 вольттік ток желісі басқа жолдардан алынып тасталды. 7 және 8-жолдардың платформаларына қазір станциядан кіруге болмайды, кіреберіс коммерциялық кеңістікті дамытуға мүмкіндік беру үшін жабылып, жолдар қазір "Турбо шығанағында" жөндеуді күтіп тұрған пойыздар үшін тұрақ ретінде пайдаланылады.
Бомбалау
1984 жылы 3 қыркүйекте Орталық вокзалдағы шкафтың ішінде құбыр бомбасы жарылып, 3 адам қаза тауып, 30-ы жарақат алды. Бомбаны АҚШ қарулы күштерінің зейнеткер офицері Томас Бернард Бригам орнатты деп күтілуде.
Сәулет
CNR бас архитекторы Джон Скофилд (1883-1971) бақылауында болған жобалаумен, Орталық станцияның архитектурасы заманауи; ол Ар-деко мен халықаралық стильдің қоспасы. Оның үлкен залы Джон Кэмпбелл Мерретт (1909-1998) жобалаған, үлкен терезелермен жарықтандырылған. Бастапқыда, зал әртүрлі билеттер мен киосктармен толғанған, бірақ уақыт өте келе олар бөлменің шеттеріне жылжытылды, бұл өтіп бара жатқан қалыңдыққа көбірек орын қалдырды. 14 жер асты жолға жеті баспалдақ арқылы көтеріледі, оның бесеуінде эскалаторлар бар. Станцияның шығыс және батыс ішкі қабырғаларында Канаданың тұрмыс-тіршілігі, өнер және өнеркәсібі бейнеленген екі үлкен барельеф бар, оларды Чарльз Комфорт жобалап, Себастьяно Айелло орындады. Баст рельефте "О Канада" әнінің бірнеше сөздері бар, бұл станция салынған кезде тек ресми емес ұлттық әнұран болған. Әннің мәтіні вокзалдағы шығыс жағында француз тілінде, ал батыс жағында ағылшын тілінде жазылған. Канадалық суретші Фриц Брандтнер станцияның солтүстік сыртқы қабырғасында Меркурий, Аполлон және Посейдон бейнеленген үш үлкен кесінді тас бедерлерді жасады. Меркурий мен Посейдонның бейнелері шамамен Аполлонның өлшеміне қарағанда үлкен, бірақ визуалды қолжетімділік өте шектеулі. 1958 жылы көршілес Королева Елизавета қонақ үйінің құрылысы кезінде бұл нысандар жасырын қалды. Комфорт немесе Брандтнер станцияның батыс, оңтүстік және шығыс сыртқы қабырғаларында су, жер және әуе көлігін бейнелейтін тасты медальондарды жасады ма, жоқ па деген дау бар. Алайда стильдік жағынан рельефті медальондар 1937 жылы Торонто қор биржасы ғимаратына Чарльз Комфорттың фризіне қатты ұқсайды.
Темір жол операциялары
Жер астындағы қалалық орналасуы салдарынан теміржол станциясы CNR-ге операциялық шектеулерді тез енгізді. Станция маңында түтіннің шығуын болдырмау үшін алғашқы пойыздар электр локомотивтермен қозғалды. Тракция өзгеруі Бридж-стритте, оңтүстік-шығысқа қарай жүретін пойыздар үшін оңтүстікке, Туркот-Ярдс-та, батысқа қарай жүретін пойыздар үшін батысқа, Вал-Роял-де, қиылыстың солтүстік-батысына қарай жүретін пойыздар үшін солтүстікке және солтүстік-шығысқа қарай жүретін пойыздар үшін солтүстікке өтті. Бұл жұмыста 14 электрлі локомотивтер пайдаланылды. Белгілердің күрделі жүйесі қызметкерлерге әртүрлі пойыздардың күйін қадағалап отыруға мүмкіндік берді. Станцияда пойыз жолаушыларды қабылдауға дайын болған кезде кондуктор арнайы қосқыштың кілтін қосқанда, пойыздың дайын екендігін станция қызметкерлеріне (билеттерді тексерушілерге) көрсетеді. Веллингтондағы қозғалыс директоры пойыздың жолаушыларды қабылдап жатқанын бірнеше жарық арқылы ескертті, бұл оған стансадан шығу бағытын анықтауға мүмкіндік берді. Платформаларға кіруді билет тексерушілер бақылайды, олар әрбір жолаушының билетін тексереді. Бұл конфигурация тек жолаушыларға ғана рұқсат береді. Жолға шыққанда барлық жолаушылар түсіп болған соң, билеттерді тексеруші көліктік бақылаушыны пойыздың жолға шыға алатынын платформадағы жасыл жарық арқылы хабарлайтын батырманы басады. Сонымен қатар, Веллингтондағы қозғалыстың жетекшісіне арнайы жарықпен хабарланды. Қорытынды шешімді шығару кондуктордың жауапкершілігіне тиесілі болды, 1990 жылдары кондукторлардың орнын екінші инженер алды.
Қалалық даму
Жылдар өте келе, Орталық вокзалдың айналасындағы бос орын біртіндеп дамып, станцияның ғимараты сырттан көрінбейді. 1948 жылы ИКАО өзінің штаб-пәтерін Дорчестер көшесінің оңтүстігіндегі Университет көшесі бойындағы станцияның солтүстік-шығыс бөлігінде салды. Содан кейін 1959 жылы батыс бөлігінде, Дорчестер мен Мэнсфилд бұрышында Куин Элизабет қонақ үйі салынды, бұл аймақтағы көптеген ірі қайта жаңартулардың алғашқысы болды. 1960 жылы бұрынғы Туннель станциясының ғимараты CNR жаңа бас кеңсесін салу үшін қиратылды, көп ұзамай станцияның оңтүстік бөлігіне үлкен паркинг салынды. 1966 жылғы Терминал мұнарасы станцияны Дорчестер бульварынен толығымен жасырды. Бельмонт көшесі, вокзалдың шығысы, станцияның өзінен Мансфилд көшесіне дейін ұзартылды. Белмонт станциясының сыртқы көрінетін бөлігі ғана, қалғандары жылдар бойы салынған әртүрлі ғимараттарға қосылған. Дорчестердің солтүстік жағында (қазіргі Рене Левеск бульвары) қазір төрт көкжиекті қамтитын Place Ville Marie кешенінің құрылысы жүргізілді. Олардың ең биік 45 қабатты және жерасты сауда орталығы, бұл жерасты қаласының бастамасы болды. 1960 жылдардың ортасында Place Bonaventure темір жолдың үстінде, де Ла Гаушетьер көшесінің оңтүстігінде салынған. 1966 жылы Орталық вокзал мен Плейс Бонавентураны жер астынан жаңа Бонавентура метро станциясымен байланыстырды, ол ескі Бонавентура темір жол станциясының құрметіне аталған. Бұл ғимараттардың барлығы келесі 30 жылда күрделі жөндеуден өтті.
Қосылатын құрылғылар
Орталық станция CN штаб-пәтеріне іргелес орналасқан және жер асты қаласындағы маңызды байланыс болып табылады, онда Виль-Мари алаңына, Бонавентур алаңына, Королева Елизавета қонақ үйіне, 1000 де Ла Гаушетьерге және Бонавентур метро станциясына дейін туннельдер бар. Сондай-ақ, оның ішінде екі көлік тұрағы бар, оның бірі - станция үстінде орналасқан көп деңгейлі нысан.
Желі стансасының залдары
Орталық вокзал біртіндеп Les Halles de la Gare сауда және мейрамхана кешенін қамтиды. Жылжымайтын мүлік қысымы сауда аймағын бірнеше рет кеңейтуді білдірді. 1981 жылы ICAO-ның ескі ғимараты қайта жаңартылып жатқан кезде (ICAO-ның Шербрук көшесіне көшірілгеннен кейін) теміржол тақырыбындағы сауда алаңы станцияның солтүстік жағында кеңейтілді. Бұл бөлім 1995 жылы Deux Montagnes желісін қалпына келтіру кезінде толығымен жойылып, оның орнына қазіргі Les Halles de la Gare кешені салынды.
АҚШ-қа алдын ала рұқсат беру
2012 жылдың мамыр айында АҚШ сенаторлары Чарльз Шумер, Кирстен Гиллибранд, Патрик Лихи және Берни Сандерс президент Барак Обамаға хат жолдап, оны Канада мен АҚШ шекарасынан өткен сайын иммиграциялық және кедендік тексерулер үшін Нью-Йорк штатының Роузс-Пойнт қаласында орналасқан темір жол станциясында тоқтамауға мүмкіндік беретін Адирондактегі АҚШ-қа баратын жолаушыларға пайда болатын станциядағы АҚШ кеденінің алдын ала ресімдеуін бекітуді жеделдетуге шақырды. Келісім бойынша Сент-Ламбердегі аялдама алынып тасталады. Келісім сонымен қатар тағы бір Амтрак желісі - Вермонтерді қазіргі Санкт-Олбанстағы аялдамасынан Монреальға дейін ұзартуға мүмкіндік береді, бірақ бұл келісімді алдымен АҚШ Конгресі мен Канада Парламенті мақұлдауы керек. Бұл Монреальдан Вашингтонға Массачусетс және Нью-Йорк арқылы тікелей пойызбен жүруге мүмкіндік береді, сондай-ақ Бостонға тікелей қызмет көрсетуді дамыту мүмкіндігі бар. 2015 жылдың 16 наурызында АҚШ пен Канада осындай нысанды пайдалануға рұқсат беретін келісімге қол қойды.
Амтрак
Адирондак - Сент-Ламберт, Платсбург, Саратога Спрингс, Шенектади, Олбани - Ренсселлер станциясы, Поукипси және Нью-Йорк қалалары, сондай-ақ аралық нүктелер.
Réseau express métropolitain желісі
Оңтүстік жағалауды Трюдо әуежайына, Батыс аралға және Солтүстік жағалауға жалғастыратын REM қызметі үшін қазіргі платформалардың оңтүстігіне бөлек темір жол платформасы салынды. Оңтүстік жағалауға қызмет 2023 жылдың 31 шілдесінде басталды, басқа бағыттар 2024 жылдың соңына дейін кешіктірілді.
STM автобустары
Автобустар маршруттарын қосу үшін Bonaventure Metro қараңыз.