Кіріспе
1948 жылғы Агата Кристидің «Пуаро» романы
«Топан суға әкелінген» – британдық жазушы Агата Кристидің детективтік туындысы. Алғаш рет АҚШ-та 1948 жылғы наурыз айында «Додд, Мид және Компания» баспасында «Толқын бар» деген атпен, ал сол жылдың қарашасында Ұлыбританияда «Коллинз қылмыс клубы» Кристидің түпнұсқа атауымен жарияланды. АҚШ басылымының бағасы 2,50 доллар болды.
1948 жылғы 10 сәуірдегі «Торонто Daily Star» газетінің аты-жөні белгісіз сыншысы: «Жұмыртқа тәрізді басы, жанды сұр жасушалармен толы Геркуле Пуаро [Энох Арденнің] өлімі мен одан да түсініксіз құпиялардың барлық мәліметтерін анықтағанға дейін өзін аздап жаңылысқандай көрсетеді. Бірақ ол мұны Агата Кристинің жанкүйерлеріне ұнаған барлық білімімен істейді. Таңғажайып және керемет!» – деді. Роберт Барнард романның сюжетін былай қорытындылады: «Кристиде жиі кездесетін сюжеттік элемент – күмәнді әлеуметтік тегі бар сұлу, ақымақ әйелге үйленген қарт адам. Мұнда ол жесір болады (әуе шабуылы кезінде – бұл нақты уақытқа байланысты жасалған Кристидің сирек туындыларының бірі), сондай-ақ қандық және заңдық туыстарының шексіз қаржылық талаптарымен ауыр жүктеледі. Бірақ кім нағыз өліп, кім тірі? Кім өзінің көрінетінідей, ал кім емес?» Оның пікірі атауға қатысты жағымды, ал романға қатысты сырлы, себебі ол бұл туындыны «Теннисон мен Кристи тақырыптарын міндетті түрде қайта өңдеу және классикалық туындылардың қатарындағы өте жоғары деңгей» деп бағалады.
Басқа шығармаларға сілтеме
Көзге түскен пойыздың түтінін көрген куәгерді өлтірген адамның қолданған жалған алибисі – Кристидің 1925 жылғы "Аспандағы белгі" әңгімесінде пайдаланған сюжеттік тәсілдің ішінара қайталануы еді, бұл әңгіме кейіннен 1930 жылғы "Сырлы мистер Квин" жинағына енген.
Теледидар
2006 жылы ITV Agatha Christie's Poirot сериясында Дэвид Суше Поаро ролімен телефильм түсірілді. Орындаушылар құрамына Дэвид Хантер рөлінде Эллиот Коуэн, Розалин рөлінде Ева Бэртистл, Кэти Клойд рөлінде Селия Имри, Адела Марчмонт рөлінде Дженни Агуттер және доктор Лайонел Вудвард рөлінде Тим Пигот Смит кірді. Фильм сюжетіне бірнеше маңызды өзгерістер енгізді: телесериалдың барлық эпизодтары сияқты, бейімделу де 1930 жылдардың аяғына ауысады. Дэвидтің ниеті бейімделуде өзгертіліп, қарапайым кісі өлтірушіден, жаппай кісі өлтірушіге дейін көтеріледі. Орнатуда Гордон Клойд, Розалин Тернердің және олармен бірге болған барлық Клойдтердің өлімі газ жарылысының нәтижесі деп есептеледі, бірақ Пуаро кейіннен мұны зерттейді және оның жарылысы үйге Дэвид отырғызған динамитпен туындағанын көрсетеді, ол Гордонға үйленгені үшін және оның бауырын өзінің "алғашқы махаббаты" ретінде алып тастағаны үшін қарындасына кек іздеді. Ал романның өзінде инцест туралы сөз жоқ. Ол және оның серігі, сол кезде үйде болған Эйлин Корриган, жарылғыш заттар орналастырылғаннан кейін жертөледе баспана тауып, кейін қираған үйлерден шықты. Айлиннің қатысуы айтарлықтай өзгерді. Ол Дэвидтің азғырып, жүкті етіп, содан кейін мәжбүрлі түрде түсік жасатуға мәжбүр болған ирландтық католик. Бұл оны бұзады және оны Дәуіттің еркіне мойынсұнуға мәжбүр етеді, егер ол оның бұйрықтарына мойынсұнса, көкте болады немесе егер ол бас тартса, тозақтың "тозақ отына" мәңгілік лайықты болады. Романнан айырмашылығы, ол морфиннің шамадан тыс мөлшерінен өлімнен құтқарылды, доктор Вудвардтың есірткіге тәуелділігі оны ұрлауға итермелегендіктен, Пуаро Дэвидтің оны өзі кінәлі деп санап, өзін өзі кінәлі деп санап, өзін-өзі өлтіруге тырысқанын дәлелдеді. Кэти Айлинді бірнеше рет анонимді телефон арқылы қинайды, онда ол оны "кеш", "құмар", "құмар" және "бигам" деп атайды, бұл романда кездеспейтін оқиға. Сонымен қатар, ол Аделаның қарындасы болады: Лионель енді Клойд отбасының мүшесі емес, бейімделудің кредиттерінде оны осылай атаған қателікке қарамастан; оның орнына Лионель Вудворд деп қайта аталады және Кати оны бейімделудің басында Пуароға барған кезде таныстырады. Дэвидті "Стег Инн"дегі қылмыстары үшін айыптағаннан кейін, ол бәрін оның ішіндегі барлық адаммен бірге жарылқаймын деп қорқытады, бірақ бұл Линннің бәрін аяуға көндіргеннен кейін, ішіндегі динамит болмағандықтан, бұл қатыгез әзіл ғана екенін көрсетеді; романда орын алмаған оқиға. Линн Роулиге соңғы кезде үйленбейді. Керісінше, Дэвидті асып тастағаннан кейін, ол Англиядан Африкаға жол тартады, Пуароға жазған хатында, бәрібір, оны әлі де жақсы көретінін айтады. Бұл әңгіме француздық "Les Petits Meurtres d'Agatha Christie" сериясының Le flux et le reflux [The Ebb and the Flow] эпизодында теледидарға бейімделген, ол бірінші серияның сегізінші эпизоды, алғаш рет 2011 жылдың 15 сәуірінде көрсетілді. Антуан Дулери - Ларазиер, Мариус Колуччи - Лампион ат. Киноның сценарийін Анн Джаффери мен Мюриэль Магеллан жазды, режиссері Сильви Саймон. Сюжеттің мәні бірдей, бірақ Францияның шатосында, Капитан Делаврдің үлкен отбасы тұратын жерде орналасқан. Ол өмірінің соң кезеңінде жас әйелге үйленеді және оны ағасымен бірге Францияға қайтарады. Өрт болып, ол қаза болады. Ол некеден кейін өсиетін өзгертпегендіктен, оның жесірі байлығын мұра етеді. Ларозиер оқиғаның аяқталғанын жариялайды, ол жақсы досы Делавирдің қайғысын жеңгеннен кейін істі қайта бастайды. Өрттен аман қалған әйелдің әйелі қызметші қыз болған, ал оның бауыры деп мәлімдеген адам оның бауыры емес, ол қызметші қызды өлтірді. Бұл жерде өз-өзіне қол жұмсау және жазатайым өлім де бар.
Like almost all episodes of the TV series, the adaptation shifts the setting to the late 1930s. David's motive is modified in the adaptation, upgrading him from a simple murderer, to that of a mass murderer. In the adaptation, the deaths of Gordon Cloade, Rosaleen Turner, and the entire Cloade estate that is present with them, are assumed to be the result of an apparent gas explosion, but Poirot later investigates this, and reveals in his denouement that the explosion was caused by dynamite that David had planted in the house, who sought revenge against his sister for marrying Gordon and excluding her brother as her "first love". Whereas in the novel, there is no mentioning of incest. He and his accomplice, Eileen Corrigan, who were present in the house at the time, took shelter in the basement once the explosives had been planted, and then emerged from the ruins afterwards. Eileen's involvement is significantly changed She is an Irish Catholic in the adaptation, who was seduced and impregnated by David, and then forced into an induced abortion. This breaks her and forces her to submit to David's will under the promise of heaven if she obeys his commands, or eternal damnation in "the fires of hell" if she refuses. Unlike the novel, she is saved from dying of a morphine overdose, thanks to Dr Woodward's addiction to the drug leading him to steal some, with Poirot proving that David had set it up so that she would be an addict herself out of guilt, and try to kill herself as a result of her own guilty actions. Kathy repeatedly harasses Eileen with anonymous phone calls, in which she calls her "whore", "slut", "bitch" and "bigamist", an event that does not occur in the novel. In addition, she becomes Adela's sister: Lionel is no longer a member of the Cloade family, despite a mistake in the adaptation's credits that refer him to be so; he is instead renamed as Lionel Woodward, and introduced as such by Kathy when she visits Poirot at the beginning of the adaptation. After David is denounced for his crimes in the Stag Inn, he threatens to blow it all up with everyone inside it, but reveals this to be nothing more than a cruel joke as there is no dynamite inside, after being talked into sparing everyone by Lynn; the event which does not occur in the novel. Lynn does not marry Rowley towards the end. Instead, after David is hanged, she leaves England to head for Africa, stating in a letter to Poirot that despite everything, she is still in love with him. This story was adapted for television in the episode Le flux et le reflux [The Ebb and the Flow] in the French series Les Petits Meurtres d'Agatha Christie, the eighth episode in the first series, first airing 15 April 2011. Antoine Duléry was Superintendent Larosière, and Marius Colucci was his assistant, Lampion. The adaptation was written by Anne Giafferi and Murielle Magellan, and directed by Sylvie Simon. The plot is essentially the same, but set in a chateau in France, where the extended family of Capitaine Delarive lives. He marries late in life to a younger woman, and brings her and her brother back to France. There is a fire, he is killed. He has not revised his will after his marriage, so his widow inherits his wealth. The denouement is announced by Larosière, who gets back on the case once he overcomes his grief for his good friend Delarive. The woman put forth as his wife surviving the fire was a maid, and the man who claimed to be her brother, was not her brother, and he killed the maid. There is a suicide and an accidental death, as well.
Радио
Джон Моффат 2004 жылы BBC Radio 4 радиосындағы романның бейімделуінде Пуаро рөлін ойнады.