Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс шпионы (1903–1992)
German spy (1903–1992)
Джордж Джон Даш (7 ақпан 1903 – 1 қараша 1991) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Америка жеріне қонған неміс агенті. Ол американдықтарға өткеннен кейін Нацистік Германияның АҚШ-тағы тыңшылық желісін жоюға көмектесті, бірақ тыңшылық қызметі үшін сотталып, кінәлі деп танылды.
George John Dasch (7 February 1903 – 1 November 1991) was a German agent who landed on American soil during World War II. He helped to destroy Nazi Germany's espionage program in the United States by defecting to the American cause, but was tried and convicted of espionage.
Ерте өмір
Джордж Джон Даш Германия империясының Шпейер қаласында Георг Иоганн Даш ретінде дүниеге келген. 13 жасында діни семинарияға рухани мамандық алуға түсті, бірақ келесі жылы белгісіз себептермен оқудан шығарылды. Жасын жалған айтып, Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы айларында Бельгияда қызмет етіп, Германия армиясына қосылды. 1923 жылы ол Филадельфия порты арқылы АҚШ-қа заңсыз кірді, содан кейін Нью-Йоркте қалды. Төрт жыл бойы ол бірнеше мейрамханаларда жұмыс істеді, ал бір маусымды Майами Бичтегі қонақ үйде өткізді. 1927 жылы ол АҚШ әуе корпусына қарапайым сарбаз ретінде қабылданып, Гонолулудағы 5-ші топқа бекітілді және 72-ші бомбалау эскадрильясында қызмет етті. Бірақ бір жылдан кейін ол өзін босатып, құрметті түрде запасқа шықты. Содан кейін ол Сан-Францискода, Сакраментода, Лос-Анджелесте және қайта Нью-Йоркте официант болып жұмыс істеді. 1930 жылы ол американдық азамат Роза Мари Гилльге үйленді. 1936 жылы Даш АҚШ армиясына қайтадан қабылданып, Нью-Йорк штатының Освего қаласындағы Форт-Онтариоға орналасты. Ол 1-ші жаяу әскер дивизиясының 28-ші жаяу әскер полкінде, L ротасында қызмет етті және 1936 жылғы наурыз айында Освегодағы Сент-Полс лютеран шіркеуінде Шарлотта Холлидейге үйленді. Өзінің көп әйелділігін жасыру үшін Джордж Генри Алдаш деген лақап атын қолданды. Ол Шарлоттамен оның әкесі Джей Холлидейдің Освегодағы үйінде тұрды, ол Форт-Онтариода қызмет еткен кезде. Олардың Хауард Эллиот Алдаш деген ұлы болды (1929 жылғы 29 қазан – 2013 жылғы 21 қазан). 1938 жылы Даш армиядан шығып, "әйелімен" және ұлынан бас тартып, Германияға оралды. Шарлотта Алдаш оның нақты кім екенін 1942 жылы ғана білді, ол ФБР-ге өздігінен бас берген кезде. Содан кейін ол ұлын Нью-Йорк штатының Мэдисон қаласындағы алыс туыстарымен жасырын өмір сүруге жіберді. Даш Шарлотта мен Говардпен соңғы рет 1955 жылы адвокат және әскери офицер арқылы байланысқан. Ол кезде Даш АҚШ-қа қайта кіруге тырысты, бірақ ФБР директоры Дж. Эдгар Гувер оның өтінімін қабылдамады.
George John Dasch was born as Georg Johann Dasch in Speyer in the German Empire. He entered a Catholic seminary at the age of 13 to study for the priesthood, but was expelled the following year for unknown reasons. Lying about his age, he enlisted in the Imperial German Army and served in Belgium during the final months of World War I. In 1923, he entered the United States illegally through the Port of Philadelphia as a stowaway, then stayed in New York City. For four years, he drifted among several restaurants, and spent one season at a hotel in Miami Beach. In 1927, he enlisted as a private in the U. S. Army Air Corps. He was assigned to the 5th Composite Group in Honolulu, and served with the 72nd Bombardment Squadron, but after a year he bought himself out and received an honorable discharge. He then worked as a waiter in San Francisco, Sacramento, Los Angeles, and back in New York City. In 1930, he married Rose Marie Guille, an American citizen. Dasch re enlisted in the U. S. Army in 1936 and was stationed at Fort Ontario in Oswego, New York. He served with the 1st Infantry Division, 28th Infantry Regiment, L Company, and married Charlotte Holliday in the parsonage of St. Paul's Lutheran Church in Oswego in March 1936. He used the alias George Henry Aldasch to hide his bigamy. He and Charlotte lived at the home of her father, Jay Holliday, in Oswego while he served at Fort Ontario. They had a son, Howard Elliot Aldasch (October 29, 1937 – October 21, 2013). Some time in 1938, Dasch left the Army, abandoned his "wife" and their son, and returned to Germany. Charlotte Aldasch learned his real identity only in 1942, when he turned himself in to the FBI. She then sent their son to live anonymously with distant relatives in Madison, New York. Dasch's last communication with Charlotte and Howard was via a lawyer and military officer in 1955. At that time Dasch was trying to gain entry back into the United States, but it was denied by J. Edgar Hoover, head of the FBI.
Шымкенттік тыңшылыққа дайындық
Даш және басқалары Берлинге жақын Квенц көлі маңындағы Германияның Жоғары Әскерлік Басшылығының (Оберкомандо) басқаратын мектепте тыңшылық қызметіне дайындалды. Олар үш апта бойына қарсылық әрекеттері бойынша қарқынды оқудан өтті, жарылғыш заттарды, жанғыш материалдарды және түрлі механикалық, химиялық және электрлік кешіктіру құрылғыларын жасау мен қолдануды үйренді. АҚШ-та пайдалану үшін жалған өмірбаяндарды жасауға көп уақыт жұмсалды. Оларды ағылшын тілінде сөйлесуге және американдық газеттер мен журналдарды оқуға ынталандырды.
Dasch and the others were trained for espionage activities in a school run by the Oberkommando der Wehrmacht, the German High Command, on an estate at Quenz Lake, near Berlin. They received three weeks of intensive sabotage training, and were instructed in the manufacture and use of explosives, incendiary material and various forms of mechanical, chemical, and electrical delayed timing devices. Considerable time was spent developing the false background histories they were to use in the United States. They were encouraged to converse in English, and to read American newspapers and magazines.
Шымкенттік шұғыл әрекет
1942 жылғы 26 мамырда Даш және оның командасы (Эрнест Питер Бургер, Генрих Харм Хайнк және Ричард Квирин) Францияның Лориент қаласынан су асты кемесімен кетіп қалды. Олар 12 маусымда түн ортасынан кейін Нью-Йорктің Лонг-Айленд аймағына жетті. Егер десантта тұтқындалса, тыңшы деп атудан сақтану үшін олар неміс теңізшілерінің формасын киіп алған. Жағаға шыққан соң, олар қарапайым киімге ауысып, формаларын және басқа да жабдықтарын жерге көміп тастады. Сол күні таңертең Нью-Йорк штатының Амагансет станциясынан келген жағалау күзетшісі Джон К. Каллен Лонг-Айленд жағалауында салмен жүрген Дашті және оның үш серігін балықшылар болып көрінді деп ойлады. Ол олардың қаруланғанын және су астында кеме бар екенін байқады. Олар оған үндемеу үшін 260 доллар (кейбір деректерде 300 доллар) берді. Ол қатты алаңдап, параны қабылдап, басшылығына хабарлады. Қарулы патруль келгенше, төрт неміс Амагансет станциясынан Манхэттенге дейін Лонг-Айленд темір жолымен барып, қонақ үйге орналасты. Жағажайдағы іздеу кезінде жасырылған жарылғыш заттар, таймерлер, детонаторлар, тұтандырғыш құрылғылар, темекі және теңізшілердің формасы табылды. Президент Франклин Д. Рузвельт пен ФБР дереу хабардар етілді, және ФБР кең ауқымды іздестіру жұмыстарын бастады. Барлық ақпарат құпия сақталды, себебі жұртты қорқытудан және тыңшылардың өздерінің ашылғанын білмеуінен сақтану қажет еді. Алайда ФБР немістердің қайда бара жатқанын нақты білмеді.
On 26 May 1942, Dasch and his team (Ernest Peter Burger, Heinrich Harm Heinck, and Richard Quirin) left by submarine from Lorient, France. They landed on Long Island, New York, shortly after midnight on 12 June. They were wearing German Navy uniforms to avoid being shot as spies if they were captured during the landing. Once they were ashore, they changed into civilian clothes, and buried their uniforms and other equipment. Early that morning, John C. Cullen, a Coast Guardsman from the station in Amagansett, New York, spotted Dasch and the three others posing as fishermen on a raft off the coast of Long Island. He saw they were armed and also noticed a submerged submarine. The men gave him $260 (some sources say $300) to keep quiet. Increasingly alarmed, he took the bribe but alerted his superiors. By the time an armed patrol could reach the site, the four Germans had taken the Long Island Rail Road train from the Amagansett station into Manhattan, where they checked in to a hotel. A search of the beach revealed concealed explosives, timers, blasting caps, incendiary devices, cigarettes, and the naval uniforms. President Franklin D. Roosevelt and the FBI were immediately alerted, and the FBI conducted a massive manhunt. All information was kept secret to avoid public panic and to prevent the spies from knowing that they had been discovered. However, the FBI did not know exactly where the Germans were going.
Құрама Штаттарға көшу
Даш нацистік режимге наразы еді. Ол ақырында отандасы, АҚШ азаматы Эрнст Питер Бергермен АҚШ-қа қашу туралы әңгімелесті. Олардың жоспары бірден ФБР-ге тапсыру болатын. Даш Бергерге қалған неміс агенттерін қадағалауды тапсырды. 15 маусымда Даш Нью-Йорктегі ФБР кеңсесіне Үстіңгі Батыс жағындағы телефоннан қоңырау шалды. ФБР агенті оның айтқанына сенбеді, сондықтан Даш қоңырауды тоқтатып, төрт күннен кейін Вашингтонға пойызбен барып, Мейфлауэр қонақ үйіне орналасты. Одан кейін ол ФБР штаб-пәтеріне барып, Гувермен сөйлесуді сұрады. Даш ФБР қызметкерлеріне шындықты айтуға тырысты, бірақ олар оған сенбеді. Даш ФБР штаб-пәтерінде болғанда, ФБР оның қонақ үй бөлмесіне агенттер жіберді, онда олар 82 500 доллар ақша тапты (2017 жылғы АҚШ долларымен шамамен 1 миллион доллардан астам). Даш тұтқындалды және сегіз күн бойы сұраққа тартылды. Ол саботаж операциясына қатысқан басқа адамдардың, соның ішінде Бергердің қайда екенін айтты. Ол саботаж бағдарламасының мақсаты соғыс өнеркәсібін бұзып, теміржол станцияларына, универмагтарға және қоғамдық орындарға жарылғыш заттар орналастырып, үрей тудыру екенін мәлімдеді. Даш ұсынған ақпаратпен қаруланған ФБР Бергерді және тағы алты неміс агентін келесі аптада тұтқындады. ФБР сегіз адамның сотталуына дейін олардың тұтқындалуының нақты жағдайларын, оның ішінде олар саботаж жоспарларын іске асырмағандарын жасырды.
Dasch was unhappy with the Nazi regime. He eventually talked to one of his compatriots, a naturalized American citizen named Ernst Peter Burger, about defecting to the United States. Their plan was to surrender immediately to the FBI. Dasch ordered Burger to stay and keep an eye on the other German agents. On 15 June, Dasch called the FBI office in New York from a pay phone on the Upper West Side. The FBI agent did not believe his story, so Dasch hung up and took a train to Washington D. C. four days later and booked in at the Mayflower Hotel. He then went to the FBI headquarters asking to speak to Hoover. Dasch tried to tell the truth to the FBI officials, but they did not believe his story. While Dasch was at FBI headquarters, the FBI sent agents to his hotel room, where they found $82,500 in cash (worth more than $1 million in 2017 U. S. dollars). Dasch was arrested and interrogated for eight days. He disclosed the locations of the other men in the sabotage operation, including Burger. He revealed that the goals of the sabotage program had been to disrupt war industries and launch a wave of terror by planting explosives in railway stations, department stores, and public places. Armed with the information Dasch provided, the FBI arrested Burger and six other German agents within the following week. The FBI withheld the true circumstances of their arrest prior to the trial of the eight men, including the fact that they did not actually consummate their plans of sabotage.
Салдары
Даш, Эрнест Питер Бургер және тағы алты адам – Эдвард Джон Керлинг, Генрих Харм Хайнк, Ричард Квирин, Вернер Тиль, Герман Отто Нойбауэр және Герберт Ханс Хаупт (Даш пен Бургермен кездесу үшін Флоридаға келген) – 1942 жылдың 8 шілдесінде президент Рузвельт тағайындаған әскери комиссияда сотталды. Әскери сот процесі Конституциялық сот тарапынан сот процесі кезінде конституциялық деп танылды, ал ресми шешім сот процесінен кейін жазылды (Ex parte Quirin қараңыз). Сегіз адам да саботаж жасағаны үшін кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді. ФБР директоры Гувер мен Бас прокурор Биддл президентке үндеді, ол Бургерге өлім жазасын өмір бойына түрмеге жабуға, ал Дашқа отыз жылға бас бостандығынан айыруға өзгертті. Қалғандары 1942 жылдың 8 тамызында Вашингтон қаласындағы түрмеде электр орындығында атқыланды. 1948 жылы президент Гарри С. Трумэн Бургер мен Дашты босатып, Германиядағы американдық оккупациялық аймаққа депортациялады. Оларды қуана қарсы алмады, өйткені олар өз серіктерінің өліміне себепкер болған сатқындар деп есептелді. Гувер оларға ынтымақтастықтары үшін кешірім уәде бергенімен, екеуі де оны алмай қайтыс болды. Даш "Америкаға қарсы сегіз тыңшы" ("Eight Spies Against America", Р. М. Макбрайд Ко., 1959. Конгресс кітапханасының каталогы # 59 13612) деп аталатын Операция Пасториусқа қатысқаны туралы естелік жазды. Ол 1991 жылы 89 жасында Людвигсхафенде қайтыс болды.
Dasch, Ernest Peter Burger, and six others – Edward John Kerling, Heinrich Harm Heinck, Richard Quirin, Werner Thiel, Hermann Otto Neubauer, and Herbert Hans Haupt (who had landed in Florida to meet with Dasch and Burger) – were tried by a military commission appointed by President Roosevelt on 8 July 1942. The military trial was ruled constitutional by the Supreme Court during the trial with the formal opinion written after the trial (see Ex parte Quirin). The eight were convicted of sabotage and sentenced to death. FBI Director Hoover and Attorney General Biddle appealed to President Roosevelt, who commuted the sentence to life imprisonment for Burger, and thirty years for Dasch. The others were executed in the electric chair in Washington D. C Jail on 8 August 1942. In 1948, President Harry S. Truman had both Burger and Dasch released and deported to American occupation zone in Germany. They were not welcomed back because they were regarded as traitors who had caused the death of their comrades. Although they had been promised pardons by Hoover in exchange for their cooperation, both men died without ever receiving them. Dasch wrote an account of his involvement with Operation Pastorius ("Eight Spies Against America," Publisher: R. M. McBride Co., 1959. Library of Congress catalog # 59 13612). He died in 1991 at the age of 89 in Ludwigshafen.