Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джордж Дайсон (28 мамыр 1883 – 28 қыркүйек 1964) – ағылшын композиторы және музыкант. Лондондағы Корольдік музыка колледжін (RCM) бітіргеннен кейін, Бірінші дүниежүзілік соғыста әскери қызметтен өтіп, мектеп мұғалімі және жоғары оқу орнының лекторы болып жұмыс істеді. 1938 жылы ол RCM директоры болды – бұл қызметке тағайындалған колледждің тұңғыш түлегі еді. Директор ретінде ол қаржылық және ұйымдық реформалар жүргізіп, колледжді Екінші дүниежүзілік соғыстың қиын кезеңдерінен өткізді. Композитор ретінде Дайсон RCM-дегі ұстаздары Хьюберт Пэрри мен Чарльз Вильерс Стэнфордтың ықпалымен дәстүрлі стильде шығармалар жазды. Оның туындылары өмірінде кеңінен танымал болды, бірақ 20 ғасырдың соңында қайта жандануға дейін ұмытылып кеткен.
English composer
Sir George Dyson (28 May 188328 September 1964) was an English musician and composer. After studying at the Royal College of Music (RCM) in London, and army service in the First World War, he was a schoolmaster and college lecturer. In 1938 he became director of the RCM, the first of its alumni to do so. As director he instituted financial and organisational reforms and steered the college through the difficult days of the Second World War. As a composer Dyson wrote in a traditional idiom, reflecting the influence of his teachers at the RCM, Hubert Parry and Charles Villiers Stanford. His works were well known during his lifetime but underwent a period of neglect before being revived in the late 20th century.
Алғашқы жылдар
Дайсон Йоркширдің Галифакс қаласында Джон Уильям Дайсонның үш баласының ең үлкені ретінде дүниеге келді. Дайсон аға жергілікті шіркеуде органшы және хормейстер болды, ал оның ата-анасы әуесқой хорлардың мүшелері еді. Олар ұлының музыкалық дарынына қолдау көрсетіп, 13 жасында оны шіркеу органшысы етіп тағайындады. Үш жылдан кейін ол FRCO (Корольдік органшылар колледжінің) стипендиясын алды, ал 1900 жылы Корольдік музыка колледжіне (RCM) ашық стипендиямен қабылданды, онда Сэр Чарльз Вильерс Стэнфордтан композиция өнерін үйренді. RCM студенті кезінде ол Артур Салливан сыйлығын жеңіп алды, ал 1904 жылы Италия, Австрия және Германияда үш жыл оқуға мүмкіндік берген Мендельсон стипендиясын иеленді. Ол Ричард Штраус сияқты көрнекті музыканттармен танысты, оның стилі Дайсонның ерте композицияларына әсер еткен деп саналады, бірақ оның партитурасы сақталмаған. 1907 жылы Ұлыбританияға оралғаннан кейін Дайсон, RCM директоры Сэр Хьюберт Парридің ұсынысымен, Осборндағы Корольдік теңіз колледжінің музыка директоры болып тағайындалды. 1917 жылдың қараша айында Дайсон Лондондық заңгердің қызы Милдред Люси Аткиге (1880–1975) үйленді. Олардың Фриман есімді ұлы болды, ол белгілі физика-теориялық және математик болды, сондай-ақ Элис есімді қызы болды. 1917 жылы Дайсон Оксфорд университетінен DMus дәрежесін алды. Форманның сөзіне сүйенсек, кантатаның үлкен жетістігіне байланысты Дайсон көп ұзамай "Кентербери зияратшылары" (1931) атты маңызды шығармасын жазды, "бұл Чосердің көркем және әдемі суреттерінің тізбегі және, мүмкін, оның ең танымал партитурасы". 1930 жылдардың басынан бастап Дайсон және басқалар Ұлы депрессия мен Дайсон "механикалық музыканың шабуылы" деп атаған граммофон мен радионың күшейген қысымынан Ұлыбританиядағы әуесқой музыканың болашағына алаңдады. Карнеги қорының көмегімен Дайсон 1935 жылы Ұлттық музыкалық қоғамдар федерациясын құрды, ол музыкалық топтар мен орындаушылар үшін қолдау ұйымы және қаржылық тірегі болды. Ол сонымен қатар колледждің оқу бағдарламасын және емтихан жүйесін жаңартып, жетілдірді. Ол қазір радио мен жазбаларда жоғары сапалы музыка оңай қолжетімді болғандықтан, музыкалық мамандыққа келе жатқан адамдардың бәсекеге төтеп беру үшін ең жоғары стандарттарға жетуі керек деп сенді. Оның техникалық шеберлікке баса назар аударуы сынға ұшырады; The Times газеті ол "колледждің идеалы болған гуманистік бағытты кері бұрды" деп жазды. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, көптеген білім беру және басқа да ұйымдар күтілетін бомбалаудан қашу үшін Лондондан эвакуацияланды. Дайсон RCM-нің Оңтүстік Кенсингтондағы үйінде қалуын қатыстырып талап етті. Оның шешімі колледжден тыс маңызды салдарларға әкелді, өйткені басқа мекемелер де соған еліктеді, нәтижесінде оқыту процесінің үздіксіздігі сақталды және стандарттар төмендемеді. Соғыстан кейін Дайсон колледжге түсуге деген сұраныстың күрт өскенімен күресуге мәжбүр болды: қарулы күштерге қосылу үшін оқуын тоқтатқан студенттер мен соғыстан кейінгі жаңа үміткерлердің саны көбейді, сондықтан Дайсон мен оның кеңесі кіру талаптарын қатаңдатуға мәжбүр болды. Оның практикалық музыкалық шеберлікке берілгендігі оны колледждің кітапханасы мен архивтерін тазалауға, көптеген ескі кітаптар мен қолжазбалардан құтылуға итерді, бұл кейбір әріптестерінің наразылығын тудырды. Дайсонның талантты жандарды қолдауы кейде қажет деп ойлағанда, қалыпты тәжірибеден кетуге дайындығымен көрінетін. Кларнетші студент болған Колин Дэвиске дирижерлік сабаққа қатысуға рұқсат берілмеді, өйткені оның фортепиано шеберлігі жеткіліксіз деп танылды, ал Малкольм Арнольд жақсы жағдайға ие болды: колледжден кетіп қалғанына қарамастан, Дайсон оны қайта оралуға шақырды және оның жолын жеңілдетті; ал Джулиан Брим үшін Дайсон оған гитара оқуын жалғастыруға мүмкіндік беру үшін арнайы шаралар жасады, бұл колледждің оқу бағдарламасының бұрынғы бөлігі емес еді. Дайсон 1941 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету тізімінде рыцарлық атақ алды және 1953 жылы Корольдік Виктория орденінің (KCVO) кавалер-командующийы болып тағайындалды. Ол Абердин және Лидс университеттерінің құрметті дәрежесін, сондай-ақ Корольдік музыка академиясының және Лондон императорлық колледжінің құрметті стипендияларын иеленді.
Dyson was born in Halifax, Yorkshire, the eldest of the three children of John William Dyson, a blacksmith, and his wife, Alice, née Greenwood, a weaver. Dyson senior was also organist and choirmaster at a local church, and both parents were members of amateur choirs. They encouraged their son's musical talent, and at the age of 13 he was appointed as a church organist. Three years later he secured an FRCO (Fellowship of the Royal College of Organists), and in 1900 he won an open scholarship to the Royal College of Music (RCM) where he studied composition with Sir Charles Villiers Stanford. He won the Arthur Sullivan prize for composition while still an RCM student, and in 1904 was awarded a Mendelssohn Scholarship, which enabled him to spend three years in Italy, Austria and Germany. He met leading musicians including Richard Strauss, whose style is believed to have influenced Dyson's early compositions. but the score has not survived. When he returned to Britain in 1907 Dyson was appointed director of music at the Royal Naval College, Osborne, on the recommendation of Sir Hubert Parry, director of the RCM. In November 1917 Dyson married Mildred Lucy Atkey (1880–1975), daughter of a London solicitor. They had a son, Freeman, who became a noted theoretical physicist and mathematician, and a daughter, Alice. In 1917 Dyson received the degree of DMus from the University of Oxford. Foreman writes that the cantata was so successful that Dyson soon produced a more ambitious piece, The Canterbury Pilgrims (1931) "a succession of evocative and colourful Chaucerian portraits and probably his most famous score". From the early 1930s Dyson and others had been concerned about the future of amateur music making in Britain, which was under increasing pressure from the Great Depression and what Dyson called "the invasions of mechanical music" – the gramophone and the radio. With the aid of the Carnegie Trust Dyson co founded the National Federation of Music Societies in 1935 as an umbrella organisation and financial bulwark for music groups and performing societies. He also modernised the curriculum and examination system of the college. He held the strong view that with first rate performances of music now easily and regularly available on radio and record, people now coming into the musical profession needed to attain the highest standards if they were to compete. His emphasis on technical excellence led to criticism; The Times said that he "reversed the humanistic trend that had been the ideal of the college". When the Second World War began in 1939 many educational and other organisations were evacuated from London to avoid the expected bombing. Dyson was adamant that the RCM should remain in its home in South Kensington. His decision had important consequences beyond the college, as other institutions followed suit, with the result that continuity of training was possible and standards were maintained. After the war, Dyson had to deal with a surge in demand for places at the college: students who had interrupted their studies to join the armed forces and the post war generation of new applicants swelled the numbers of applicants, and Dyson and his board were obliged to make the requirements for entry more stringent. His emphasis on practical musicianship led him to cull the college's library and archives, disposing of many old books and manuscripts, to the outrage of some colleagues. Dyson's encouragement of talent sometimes showed itself in a willingness to depart from normal practice when he felt it necessary. Although Colin Davis, as a clarinet student, was not allowed to take part in the conducting class because his pianistic skills were judged inadequate, Malcolm Arnold fared better: even though he decamped from the college, Dyson encouraged him to return and smoothed his path in doing so; for Julian Bream Dyson made special arrangements to enable him to pursue his guitar studies, not hitherto part of the college's curriculum. Dyson received a knighthood in the 1941 New Years Honours List and was appointed Knight Commander of the Royal Victorian Order (KCVO) in 1953. He held honorary degrees from the universities of Aberdeen and Leeds and honorary fellowships of the Royal Academy of Music and Imperial College London.
Музыка
Дайсон композитор ретінде өзі туралы былай деді: "Менің беделім – жақсы техник, бірақ ерекше жаңалықтарға толы емес. Мен қазіргі заманғы стильдермен таныспын, бірақ олар мен жеткісі келген ойдың лексикасынан тыс". Дайсон өзінің "Кімнің кімінде" көрсетілген шығармалардың арасына келесілерді қосуды қалаған: "Қаланың құрметіне", 1928; "Кентербери қажылары", 1931; "Сент-Пол саяхаты", 1933; "Теміршілер", 1934; "Набуходоносор", 1935; "Симфония", 1937; "Quo Vadis", 1939; "Скрипка концерті", 1942; "Камералық концерт және Струналарға арналған Chiesa концерті", 1949; "Пианино мен струналарға арналған Leggiero концерті", 1951; "Sweet Thames Run Softly", 1954; "Агинкур", 1955; "Hierusalem", 1956; "Let's go a Maying", 1958; және "Рождестволық гүл шоғыры", 1959. Траст композитордың барлық шығармаларының толық тізімін жариялады, олардың ішінде тоғыз оркестрлік шығарма, жеті камералық шығарма, фортепианоға арналған он үш шығарма немесе шығармалар жиынтығы, төрт жеке орган шығармасы, хор мен оркестр үшін жиырма шығарма, фортепианомен немесе органмен сүйемелденген хор үшін жетпіс тоғыз шығарма, бес гимн, алты ән және композитордың мансабының басында жоғалған немесе жойылған он үш шығарма бар. 2014 жылы Дайсонның қайтыс болғанына 50 жыл толуына орай Бен Костелло екі фортепиано мен соққы аспаптарына арналған "Қаланың құрметіне" шығармасын өңдеді.
Dyson said of himself as a composer, "My reputation is that of a good technician not markedly original. I am familiar with modern idioms but they are outside the vocabulary of what I want to say". Dyson himself chose to include the following works in his Who's Who entry: In Honour of the City, 1928; The Canterbury Pilgrims, 1931; St Paul's Voyage, 1933; The Blacksmiths, 1934; Nebuchadnezzar, 1935; Symphony, 1937; Quo Vadis, 1939; Violin Concerto, 1942; Concerto da Camera and Concerto da Chiesa for Strings, 1949; Concerto Leggiero for Piano and Strings, 1951; Sweet Thames Run Softly, 1954; Agincourt, 1955; Hierusalem, 1956; Let's go a Maying, 1958; and A Christmas Garland, 1959. The Trust has published a full list of works, totalling nine orchestral works, seven chamber works, thirteen pieces or sets of pieces for piano, four solo organ pieces, twenty works for chorus and orchestra, seventy nine works for chorus with piano, or organ or unaccompanied, five hymns, six songs, and thirteen lost or destroyed works from the composer's early career. In 2014, to mark the 50th anniversary of Dyson's death, Ben Costello produced an arrangement of In Honour of the City for two pianos and percussion.
Мұра
Форман Дайсонның музыкасының қайта жандануын Кристофер Палмер бастағанын жазады, ол «Джордж Дайсон: Жүз жылдық құрмет» (1984) және «Дайсонның қуанышы» (1989) жариялады, бұл Дайсонның жинақталмаған мақалалары мен музыка туралы лекцияларының таңдамасы, сондай-ақ Дайсонның музыкасының алғашқы заманауи жазбаларын насихаттады. Кейіннен қайтыс болған Фримен Дайсон да әкесінің музыкасын қолдаушы болды.
Foreman writes that a revival of Dyson's music was started by Christopher Palmer, who published George Dyson: a Centenary Appreciation (1984) and Dyson's Delight (1989), a selection of Dyson's uncollected articles and talks on music, and also promoted the first modern recordings of Dyson's music. Late Freeman Dyson was also a champion of his father's music.