Бенаддетто Варки: Флоренциялық гуманист, тарихшы және ақын

Кіріспе

Бенедетто Варчи (; 1502/1503–1565) – итальяндық гуманист, тарихшы және ақын.

Өмірбаян

Флоренцияда Монтеваркиден шыққан отбасында дүниеге келген ол, Бернардо Ручеллаи өз бағында ұйымдастырған неоплатондық академияға, Орти Оричеллариге жиі баратын. Онда, Ручеллаи Лоренцо де Медичидің үлкен әпкесіне үйленгеніне қарамастан, қайта жаңғырған классикалық мәдениет аясында республикалық идеалдар таралды, бұл 1513 жылы Флоренцияда Медичи билігін құлатуға бағытталған қастандыққа әкелді. Пизада Варчи нотариус болу үшін оқыды. Флоренцияға оралғаннан кейін, ол 1530 жылы медикеялықтар мен империалистердің қоршауында уақытша жаңғырған Флоренция Республикасын қорғауда күш салды және қала басылғаннан кейін жер аударылды. Ол Падуада (1537) эмигрант Пьеро Строццидің қамқорлығында болды, сондай-ақ Болоньяда (1540) уақыт өткізді. 1536 жылы ол Строццидің Медичи билігіне қарсы сәтсіз жорығына қатысты, бірақ жеті жылдан кейін Варчи Козимо I тарапынан Флоренцияға қайта шақырылды, ол оған зейнетақы тағайындап, қала тарихын жазуды тапсырды. Оның "Фиоренттік тарихы" (16 томдық) 1527-1538 жылдарды қамтиды, бірақ шыншылдығы соншалық, Флоренцияда 1721 жылға дейін жарияланбады. Варчи сонымен қатар көптеген пьесалар, өлеңдер, диалогтар және классикадан аудармалар жазды. Медичитің қайырымдылығына оралғаннан кейін, ол Флоренция академиясының мүшесі болды, тіл білімі, әдеби сын, эстетика және философия салаларын зерттеді, сонымен қатар Ренессанс гуманисі ретінде ботаника мен алхимиямен айналысты. Оның "L'Hercolano" трактаты, жазушы мен граф Эрколано арасындағы диалог түрінде, Флоренцияда сөйленетін тоскан диалектісін, латын тілінде емес, қара тілде талқылайды, бұл лингвистикалық еңбектерде жаңалық болды. Ол авторы қайтыс болғаннан кейін 1570 жылы жарық көрді. Ол "La Suocera" ("Қайын ана") комедиясын жазды. Өмірінің соңына қарай рухани дағдарысқа ұшырап, діни сан алды. Эзра Паундтың "Кантос" шығармасында Варчи тарихшы ретінде, тарихи жазбадағы кемшіліктерді толтыруға тырыспағаны үшін мақталады (V ән). Оның орнына, ол білмейтінін немесе оқиғалардың себептерін анықтау мүмкін еместігін мойындады. Паунд Варчидің адалдығының мысалы ретінде Алессандро де Медичинің өлімін зерттеуін келтіреді. Варчи фактілерді анықтауға тырысқаннан кейін, Алессандроның өлтірушісінің (Лоренцино де Медичи, Алессандроның туысы) мотивтерін анықтай алмағанын мойындады.

Born in Florence to a family that had originated at Montevarchi, he frequented the neoplatonic academy that Bernardo Rucellai organized in his garden, the Orti Oricellari; there, in spite of the fact that Rucellai was married to the elder sister of Lorenzo de' Medici, republican ideals circulated, in the context of revived classical culture, that culminated in a plot in 1513 to subvert Medici rule in Florence. At Pisa, Varchi studied to become a notary. With his return to Florence, he fought in the defence of the temporarily revived Republic of Florence, during the siege by the Mediceans and imperialists in 1530, and was exiled after the surrender of the city; he spent time at Padua (1537), where he was a protégé of the émigré Piero Strozzi and at Bologna (1540). In 1536 he took part in Strozzi's unsuccessful expedition against Medicean rule, but seven years later Varchi was called back to Florence by Cosimo I, who gave him a pension and commissioned him to write a history of the city. His Storia fiorentina (16 vol.) covers the period from 1527 to 1538, though it was so frank it was not published in Florence until 1721. Varchi also wrote a number of plays, poems, dialogues, and translations from the classics. With his return to Medici patronage, he became a member of the Accademia fiorentina, occupied with studies of linguistics, literary criticism, esthetics, and philosophy, but also, as became a Renaissance humanist in botany and alchemy. His tract L'Hercolano, in the form of a dialogue between the writer and a conte Ercolano, discussed the Tuscan dialect as it was spoken at Florence, in the vulgar rather than in Latin, an innovation in works of linguistics; it was published posthumously, in 1570. He wrote a comedy La Suocera ("The Mother in Law"). Towards the end of his life, he had a spiritual crisis and took holy orders. In Ezra Pound's The Cantos, Varchi is mentioned with approbation (Canto V) for his honesty as a historian who did not try to fill in gaps in a historical record just to make that record neat. Rather, he was willing to admit that he did not know or that the motives or the events surrounding a particular incident could not be absolutely determined. Pound gives as an example of Varchi's honesty his investigation—for his history of Florence—of the murder of Alessandro de' Medici. Varchi admitted that after all his attempts to uncover the facts he could not decide on the motives of Alessandro's murderer (Lorenzino de' Medici, Alessandro's cousin).

Гомосексуализм

Өз заманында Варчи жас ұлдарға арналған көптеген сонеттерімен әйгілі болды. Оның махаббаттары әрқашан өзара болмағанымен, және "нашар махаббатқа" барушы ер адамдарды айыптағанына қарамастан, оны замандастары жас ұлдарға деген құштарлығы үшін сынады. Бір сыншы оны келекелеп: "Ой, әке Варчи, жаңа Сократ – қолын жайып, шалбарын түсіріп, міне, сіздің Бембоңыз сізді Елисей далаларында күтіп отыр" деді. Тағы бір пікірде оның мұрасы туралы: "Бірақ ол әрқашан ұлдарға деген махаббатқа бейім болғандықтан, оның лайықты беделіне зор зиян келтірді". 1545 жылы Варчи тұтқындалып, педерастия үшін сотталды, бірақ көптеген достарының араласуымен Козимо де Медичи оны кешірді.