Кіріспе

Джан Ринальдо Карли (1720–1795), басқа аттармен де танымал, итальяндық экономист, тарихшы және ежелгі нәрселерді зерттеуші.

Атауы

"Джан Ринальдо Карли" – оның есімінің қазіргі итальянша түрі, ол "Джанринальдо Карли" немесе "Джан Ринальдо Карли" деп те аталуы мүмкін. Оның "Delle Monete" еңбегі "Конте Дон Джанринальдо Карли Руббиге" жатқызылған. Бұл есімде [[wikt:conte – "граф" сөзінің итальянша түрі, [[Don (құрметті атау) – латынша [[Dominus (атау) ("тәлімгер, ие") сөзінен туындаған құрметті атау, "Gian" – Джованни есімінің итальянша ең көп қолданылатын қысқартылған түрі, ал оның тегі әйелінің тегімен бірге жазылған. Оның "Degli Anfiteatri" еңбегі "Commendatore Conte Don Gianrinaldo Carli" деп аталды, мұнда [[wikt:commendatore – "командор" сөзінің итальянша түрі, ол оның рыцарлық ордендерінен алынған. Ол латын тілінде "Johannes Rinaldus [[wikt:comes" деп қол қойған. Алғашқы ағылшын тіліндегі дереккөздерде оның есімі "Джованни Риналдо, Карли графы" және "Джованни Риналдо, Карли Рубби графы" деп те кездеседі.

Өмір

Джованни Ринальдо Карли 1720 жылдың 11 сәуірінде Венеция Республикасындағы Капо д'Истрияда (қазіргі Словениядағы Копер) граф Ринальдо Карли мен Сесилия Имбертидің үлкен баласы ретінде дүниеге келді. Ол оқушы және жас ғалым ретінде өзгеше қабілеттерімен көзге түсті. 1744 жылы, 24 жасында, Венеция Сенаты оны Падуа университетінің жаңадан ашылған астрономия және навигация кафедрасына тағайындады. Сонымен қатар, оған Венеция теңіз флотын бақылау міндеті жүктелді. Осы жылдары ол итальяндық академияда колдовство жасаушылардың бар екендігі туралы үлкен дауға қатысты, мұнда академиктердің көпшілігі Маффей маркизі мен граф Карлидің күдікпен қарауына қарсы Гироламо Тартароттиті қолдады. Ол экономика мен тарихты оқып, жеті жыл бойы қызметін адал атқарғаннан кейін, олардан бас тартты. Оның экономика саласындағы еңбектері кейіннен император болған Тосканалық Леопольдтің назарын аударды, ол 1765 жылы оны өзінің экономикалық кеңесінің және халыққа білім беру кеңесінің төрағасы етіп тағайындады. 1769 жылы ол императордың жеке кеңесшісі болды, ал 1771 жылы жаңа қаржы кеңесінің президенті атанды. Қартайған шағында ол осы лауазымдардың міндеттерінен босатылып, бірақ олардың табысын алуын жалғастырды. Бос уақытында итальян тарихы және басқа да тақырыптарға арналған еңбектер жазды. Граф Карли 1795 жылдың 22 ақпанында Миландағы Кусанода аурудан көз жұмды.