Ындин әдебиеті: Юань Чжэнь – Тан дәуірінің ақыны, жазушысы, саяхатшысы. «Иньиннің өмірбаяны» романы, «Жаңа Юэфу» ақындары тобындағы рөлі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай жазушысы, ақыны және саясаткері (779–831)
Chinese novelist, poet, and politician (779–831)
Юань Чжэнь (袁稹; 779 – 2 қыркүйек 831), сыпайылық есімі Вэйцзи (微之), орталық Тан дәуірінің қытай жазушысы, ақыны және саясаткері. Прозалық әдебиетте Юань Чжэнь еңбектерінің ішінде "Инъиньның өмірбаяны" атты туындысы ерекше танымал, ол опералық және музыкалық өңдеулерге жиі бейімделген. Поэзияда ол кейбір өлеңдерінің танымал антологияларға енуімен, экзотикалық тақырыптарға (мысалы, бұрынғы Лянчжоу) арналған өлеңдерімен және "Жаңа Юэфу" ақындары тобының құрамында болғаны үшін еске алынады. Бұл топ өлеңді көбінесе өрнек және наразылық құралы ретінде пайдаланды, бірақ тікелей сынның салдарынан сақтану үшін оны жеткілікті деликатты түрде қолданды. Юань Чжэньнің ақындық ортасына Бай Цзюйи және басқалар кірді. Саяси тұрғыдан Юань Чжэнь Император Муцзунның билігінде қысқа мерзімге канцлер болды. Луоян қаласында туған Юань Чжэнь Солтүстік Вэй императорлық отбасының ұрпағы болды. Жеті жасында әкесі қайтыс болды және анасы Чжэн (鄭氏)бен бірге бүгінгі Баоцзи, Шэньси провинциясының жанындағы Фэнсянға (鳳翔) көшті. Юань он бес жасында жазумен айналыса бастады. Ол Бай Цзюйидің әдеби ортасының мүшесі және ежелгі әдебиеттің қайта жандануының маңызды тұлғасы болды. Ол Бай Цзюйидің және Гэцзи ақыны, сондай-ақ әйгілі Сюэ Таоның досы болды, олардың арасында махаббат болған болуы мүмкін. Бай Цзюйи мен Юань Чжэнь жеткілікті қаражат жинағаннан кейін таоисттік усақ-түйекшілер ретінде зейнетке шығу үшін "Жасыл тау келісімін" жасасты, бірақ Юаньнің ерте қайтысы оларды осы арманға қол жеткізуден алды. 813 жылы Юань Ду Фу үшін қабір тақтасына жазу жазды, онда оның алдыңғысының еңбектеріне жасалған ең ерте мақтаулардың бірі бар.
Yuan Zhen (; 779 – September 2, 831), courtesy name Weizhi (微之), was a Chinese novelist, poet, and politician of the middle Tang dynasty. In prose literature, Yuan Zhen is particularly known for his work Yingying's Biography, which has often been adapted for other treatments, including operatic and musical ones. In poetry, he is remembered for the inclusion of some of his poems by popular anthologies, his verses on exotic topics (such as the former Liangzhou), and for being part of the group of "New Yuefu" poets, which often used poetry as a form of expression and protest, but one potentially subtle enough to avoid the likely repercussions of more direct criticism. The poetic circle in which Yuan Zhen was involved included Bai Juyi, among others. Politically Yuan Zhen was briefly chancellor, during the reign of Emperor Muzong. A native of Luoyang, Yuan Zhen was a descendant of Northern Wei's imperial family. He lost his father at the age of seven and moved to Fengxiang (鳳翔), near today's Baoji, Shaanxi with his mother Lady Zheng (鄭氏). Yuan began his writings at the age of fifteen. He was a member of Bai Juyi's literary circle and a key figure in the ancient literature revival. He was a friend of Bai Juyi and also of Xue Tao, a Gējì and famous poet who might have been his lover. Bai Juyi and Yuan Zhen made a "Green Mountain pact" to retire together as Taoist recluses once they had accumulated enough funds, but Yuan's untimely death kept them from achieving that dream. In 813, Yuan wrote a grave inscription for Du Fu, which contains some of the earliest known praise for his predecessor's works.
Өмірбаян
Юань Чжэн 779 жылы император Дзэцзун таққа отырған кезде дүниеге келді. Ол Солтүстік Вэйдің негізін қалаушы император Даовудың атасы Туоба Шийцзяньның 10-шы буын ұрпағы еді. Юань Чжэннің әке шежіресі 496 жылы император Сяовэнь Сянбэй тайпасының атын Хан тайпасының атына өзгерткенде Туобадан Юань деп өзгертілді. Кейін Юань Чжэннің ата-бабалары Суй және Тан әулеттерінде лауазымды қызметтер атқарды. Оның әкесі Юань Фэй (元悱) округ хатшысының орынбасары, ал әкесі Юань Куан (元寬) әділет министрлігінде төменгі дәрежелі лауазымда қызмет етті, сондай-ақ императорлық ханзаданың хатшысы болды. Юань ашық мінезді адам болды, кеңесші лауазымына тағайындалғаннан кейін император Сяньцзунға ұсыныстар жасауды бастады. Атап айтқанда, император Сяньцзунның әкесі император Шуньцзунның сарайында билік жүргізген Ван Шувэнь мен Ван Пи, император Шуньцзун мұрагер ханзада болған кезде оның жеке құрамында болған, сол кезде бекершілікке және билікке құмарлыққа берілген деп айыпталғандықтан, Юань мұрагер ханзаданың және басқа императорлық ханзадалардың жеке құрамындағы адамдардың болуы керек біліктілік туралы егжей-тегжейлі баяндалған эссе ұсынды. Император Сяньцзун оны оқығаннан кейін әсерлі болды. Юань сондай-ақ Тюфан және Хуйгумен солтүстік-батыс шекараларын қорғауға қатысты ұсыныстар енгізді. Император Сяньцзун оны шақырып, сол жерде қандай стратегия қолдану керектігі туралы пікір сұрады. Алайда, сол кездегі биліктегілер Юаньға қызғанышпен қарады және оны астана Чанъаньнан шығыс астанасы Луоянды құрайтын екі округтің бірі – Хэнань округінің (河南) басшысы қызметіне жіберді. Юань анасының қайтысынан кейін аза тұру кезеңін бақылап, біраз уақытқа мемлекеттік қызметтен кетті. Аза тұру аяқталғаннан кейін ол мемлекеттік қызметке қайта шақырылып, Цзяньча Юши (監察御史) қызметін атқарды. Фушуйдағы (敷水, қазіргі Вейнань, Шэньси) императорлық хабаршы бекетінде тоқтаған кезде Юань императорлық евнух хабаршысымен дауласып қалды – бұл туралы Танның ескі кітабында Лю Шиюань (劉士元), ал Танның жаңа кітабында Цюй Шилян (邱士良) деп хабарланды. Даудың нәтижесінде евнух Юаньның бетін ұрып, жарақаттады. Император Сяньцзун Юань цензуралық өкілеттігін асырып кеткенін анықтады және оны Цзянлинг муниципалитетінің (江陵, қазіргі Цзиньчжоу, Хубэй) логистикалық офицері қызметіне төмендетті. Бұл шешімге қарсы Ли Цзян, Цуй Цюнь және Бай қорғау ұсыныстарын берді. Цзянлингте болған кезде Юань көптеген өлеңдер жазды, оның стилі мен Байдың стилі танымал болды және халық оны Юаньхэ стилі (元和體) деп атады. Юаньхэ – император Сяньцзунның дәуірінің атауы. Цзиньнань аймағының (荊南, штаб-пәтері Цзянлингте) евнух бақылаушысы Цуй Танцзюнь (崔潭峻) Юаньның талантына таң қалды және оны бағынышты адам ретінде қарастырмады, керісінше үлкен құрметпен қарады. Ол сондай-ақ Юаньның өлеңдерін жинап, оларды жиі оқыды. Одан кейін Юань Тун префектурасының (通州, қазіргі Наньтун, Цзянсу) префектурасының әскери кеңесшісі тағайындалды, ал Бай Цзян префектурасының (江州, қазіргі Наньчан, Цзянси) әскери губернаторы болды. Екеуінің арасы алыс болғанына қарамастан, олар бір-біріне жиі 30-дан 50 жолға дейін, кейде 100 жолға дейін өлеңдер жазды. Янцзы өзені аймағындағы адамдар олардың өлеңдеріне таң қалды және оларды жиі оқып, зерттей бастады. Юаньның көптеген өлеңдері оның астанадан қуылғандығына байланысты қайғысын көрсетті.
Yuan Zhen was born in 779, around the time of Emperor Dezong's ascension to the throne. He was a 10th generation descendant of Tuoba Shiyijian, the grandfather of Northern Wei's founder Emperor Daowu, who was posthumously honored Emperor Zhaocheng after Northern Wei's founding. Yuan Zhen's male ancestor line was renamed Yuan, from Tuoba, when Emperor Xiaowen changed Xianbei names to Han names in 496. Subsequently, ancestors of Yuan Zhen's served as officials of the Sui dynasty and Tang dynasty. His grandfather Yuan Fei (元悱) served as a county secretary general, while his father Yuan Kuan (元寬) served as a low level official at the ministry of justice, as well as secretary to an imperial prince. Yuan had an outspoken personality, and after being put into an advisorial post, he started submitting suggestions to Emperor Xianzong. In particular, because the officials Wang Shuwen and Wang Pi, who dominated the court of Emperor Xianzong's father Emperor Shunzong — who had previously served as Emperor Shunzong's staff members while Emperor Shunzong was crown prince — were at that time denounced as frivolous and power hungry, Yuan submitted an essay detailing what he saw as qualifications that the crown prince's and other imperial princes' staff members should have, and Emperor Xianzong was impressed upon reading it. Yuan further submitted proposals involving the defense of the northwestern borders with Tufan and Huigu. Emperor Xianzong, in response, summoned him and requested opinions on strategies to take there. As a result, though, the ruling officials at the time were jealous of Yuan, and they had him sent out of the capital Chang'an to serve as the sheriff of Henan County (河南), one of the two counties making up the eastern capital Luoyang. Yuan subsequently left governmental service for some time while observing a mourning period after his mother's death. Once the mourning period was over, he was recalled to governmental service, to serve as Jiancha Yushi (監察御史), a mid level imperial censor. While stopping at the imperial messenger post at Fushui (敷水, in modern Weinan, Shaanxi), Yuan got into a dispute with an imperial eunuch messenger — variously reported as either Liu Shiyuan (劉士元) (by the Old Book of Tang) or Qiu Shiliang (by the New Book of Tang), in which the eunuch, as a result of the dispute, hit Yuan's face and injured him — Emperor Xianzong ruled that Yuan had overstepped his authorities as censor and demoted him to serve as the logistics officer at Jiangling Municipality (江陵, in modern Jingzhou, Hubei), despite defenses submitted on his behalf by Li Jiang, Cui Qun, and Bai. While at Jiangling, Yuan wrote many poems, and his style and Bai's were both popular and referred by the populace as Yuanhe Style (元和體) — Yuanhe being Emperor Xianzong's era name. The eunuch monitor of Jingnan Circuit (荊南, headquartered at Jiangling), Cui Tanjun (崔潭峻), was impressed by Yuan's talents and did not treat him as a subordinate, but rather with great respect; he also often collected Yuan's poems and recited them. Meanwhile, sometime thereafter, Yuan was made the military advisor to the prefect of Tong Prefecture (通州, in modern Nantong, Jiangsu), while Bai was made the military governor of Jiang Prefecture (江州, in modern Nanchang, Jiangxi). Despite the distance between the two, they often wrote poems to each other, which often ran 30 to 50 lines, sometimes up to 100 lines. The people of the Yangtze River region became impressed by their poems and often read and studied them. Many of Yuan's poems showed his sadness at being exiled from the capital.
Император Муцзонг пен Император Цзиньцзонгтың тұсында
820 жылы Ли Хенг император болған кезде (император Муцзён ретінде) Цюй Танжун Чанъаньға қайта шақырылды және император Муцзёнға Юань Чжэннің 100-ден астам өлеңдер жинағын сыйлық ретінде ұсынды. Император Муцзонг қуанып, Цюйдан Юаньның сол кезде қайда екенін сұрады, ал Цюй Юань билігі жоқ кеңседе қызмет етіп жатқанын айтты. Сол күні император Муцзонг Юаньды Ырымдар министрлігінде қадағалаушы лауазымға тағайындап, император Муцзонг үшін жарлықтар жасауды тапсырды. Осы арада Чжу мен Ванға қарсы науқан кезінде Ван императорлық үкіметке адал генерал Ню Юаньниді (牛元翼) Шэнь префектурасында (深州, қазіргі Хэбэй провинциясы) қоршауға алды. Императорлық ханзаданың кеңесшісі Ю Фан (于方), жоғарылау үшін ерекше ұсыныс жасағысы келген, Юаньға Юның достары Ван Чжао (王昭) мен Ю Юминді (于友明) Ван Тингкоудың Чэндэ округіне (成德, қазіргі Шицзячжуан, Хэбэй) жіберіп, Ван Тингкоудың офицерлерін Шэнь префектурасын қоршаудан шығаруға көндіруді ұсынды. Юань бұл идеяны қабылдады және жоспардың бір бөлігі ретінде Ван Чжао мен Ю Юминге Ван Тинькоудың офицерлеріне беру үшін шамамен 20 комиссиялық куәлік берді. Ли Шан (李賞) есімді адам бұл жоспар туралы естіген, бірақ оны Юань мен Ю Фанның Пэйді өлтіруге жасаған қастандық деп қате түсіндірді. Ол бұл туралы Пэйге хабарлаған, бірақ Пэй ешқандай шара қабыланбады. Содан кейін ол осы туралы Сол Шенцз әскеріне (左神策軍) хабарлады. Император бұл туралы естіген соң, мәселені тергеп шығу үшін Хан Гаоға бұйрық берді. Тергеу аяқталғаннан кейін Юаньнің Пэйді өлтіру ниетінде болғандығын көрсететін ешқандай дәлел табылмады, бірақ нәтижесінде Пэй (сол кезде Чанъаньға оралып, қайтадан канцлер қызметін атқарып жүрген еді) және Юань канцлерлік лауазымдарынан босатылды, Юань канцлер болғаннан кейін төрт айдан аспаған уақыт өткен соң. Юань астанадан Tong префектурасының (同州, қазіргі Вейнань) префекті қызметіне жіберілді. Кейіннен бірқатар кеңесшілер Юаньға тағайындалған жаза тым жеңіл деп наразылық білдірген кезде, император Муцзонг Юаньды Чанчунь сарайының (長春宮, Tong префектурасында) директоры лауазымынан шеттетуге бұйрық берді. Бұл мәтінді Джеймс Хайтауэр ("Юань Чэнь және "Инг инь тарихы" HJAS 33 (1973): 90–123) аударған, Артур Уэйли (Cyril Birch-тің "Қытай әдебиеті антологиясы", 1-том) және Патрик Моранның онлайн аудармасында қытай тіліндегі түпнұсқа мәтіні бар. (Мұнда).
In 820, by which time Li Heng was emperor (as Emperor Muzong), Cui Tanjun was recalled to Chang'an, and he offered to Emperor Muzong, as a gift, a collection of over 100 poems by Yuan Zhen. Emperor Muzong was pleased, and asked Cui where Yuan was at that point, and Cui replied that Yuan was serving in an office lacking authority. That same day, Emperor Muzong promoted Yuan to be Cibu Langzhong (祠部郎中), a supervisorial official at the ministry of rites, and further put him in charge of drafting edicts for Emperor Muzong. Meanwhile, during the campaign against Zhu and Wang, Wang had put Niu Yuanyi (牛元翼), a general loyal to the imperial government, under siege at Shen Prefecture (深州, in modern Hengshui, Hebei). Yu Fang (于方), an advisor to an imperial prince, who wanted to submit an extraordinary suggestion to gain a promotion, suggested to Yuan that Yu's friends Wang Zhao (王昭) and Yu Youming (于友明) be sent to Wang Tingcou's Chengde Circuit (成德, headquartered in modern Shijiazhuang, Hebei) to try to persuade Wang Tingcou's officers to lift the siege on Shen Prefecture. Yuan accepted the idea, and, as part of the plan, gave Wang Zhao and Yuan Youming some 20 commission certificates to give them to Wang Tingcou's officers. A man named Li Shang (李賞) heard of the plan, but misinterpreted this as a plot by Yuan and Yu Fang to assassinate Pei. He reported this to Pei, but Pei took no action. He then reported it to the Left Shence Army (左神策軍). After Emperor Muzong received report of this, he had Han Gao investigate the matter. After the investigation was complete, it was concluded that there was no evidence that Yuan intended to assassinate Pei, but as a result, both Pei (who by this point had returned to Chang'an and was again serving as chancellor) and Yuan were relieved of their chancellor posts, less than four months after Yuan was made chancellor. Yuan was sent out of the capital to serve as the prefect of Tong Prefecture (同州, in modern Weinan). When a number of advisorial officials subsequently submitted objections that Yuan's punishment was too light, Emperor Muzong stripped Yuan of one of his ceremonial posts as the director of Changchun Palace (長春宮, in Tong Prefecture). It has been translated by James Hightower ("Yüan Chen and 'The Story of YIng ying'" HJAS 33 (1973): 90–123), Arthur Waley (available in the Anthology of Chinese Literature by Cyril Birch, vol. I. An online translation by Patrick Moran includes the Chinese text. here.