Кіріспе

Алтын алма – түрлі ұлттық және этникалық халық аңыздарында немесе ертегілерде кездесетін элемент. Қайталап келетін сюжеттерде батыр (мысалы, Геркулес немесе Фат Фрумос) құбыжық қарсыластың жасырған немесе ұрлаған алтын алмаларын алып қайтаруы бейнеленеді. Алтын алмалар ирланд мифологиясындағы басқа әлемнің күміс бұтағында да кездеседі.

Аталанта мен Меланион

Атланта есімді аңшы әйел, Меланион есімді, сондай-ақ Гиппомен деп те аталатын күйеу жігітімен жарысты. Меланион алтын алмаларды пайдаланып, Атлантаның назарын аударды, осылайша жарысты жеңіп алуға тырысты. Әкесі оны нәресте кезінде тастап кеткенімен, Атланта шебер аңшыға айналып, Калидон қабанының ауындағы рөлі үшін мақтауға ие болды. Әкесі оны қызы деп мойындап, оны тұрмысқа беруді жоспарлады. Бірақ, Атланта үйленудің оны құлдыратуы мүмкін деген болжамнан қауіптеніп, тұрмысқа шығуға келіспеді. Оның сұлулығына көптеген жігіттер қызығып, ол ақырында күйеуге шығуға келісті, бірақ шарт қойды: күйеу жігіті оны аяққа дейін жүгірісте жеңуге тиіс болды. Жеңіле алмайтын жарысқа қатысушылар өлімге кесілді. Атланта өте жылдам жүгіретін болғандықтан, оның барлық күйеу жігіттері қайтыс болды. Атлантаны әділ жарыста жеңе алмайтынын түсінген Меланион Афродитадан көмек сұрап дұға етті. Құдайша оған үш алтын алма сыйлап, оларды біртіндеп тастап, Атлантаның назарын аударуды бұйырды. Шындығында, ол әр алтын алманы алу үшін жүгіруді тоқтатты. Барлық үш алманы және барлық жылдамдығын қолданып, Меланион ақыры жеңіске жетіп, жарысты және Атлантаның қолын жеңіп алды. Көп ұзағаннан кейін олардың Партенопайос есімді ұлы болды, ол Тебаға қарсы жеті батырдың бірі болды. Олардың некесі бақытсыздықпен аяқталды, олар Зевстің қадірлі орындарында жасаған адалдығы үшін арыстанға айналды (гректер өз түрлерімен жұптаса алмайды, тек барыспен ғана жұптаса алады деп сенді).

Париж және Троя соғысы

Зевс Пелей мен Фетиданың үйлену тойын тойлау үшін дастархан жайды. Келіспеушілік құдайы Ерис өзінің тудыратын қиындықтарынан қабақтандырылып шақырылмады, ал шақырылмаған күйі келгенде, ол салтанатқа алтын алма тастады, онда "ΤΗΙ ΚΑΛΛΙΣΤΗΙ" (τῇ καλλίστῃ, қазіргі грек тілінде: τη καλλίστη ti kallisti; "ең әдемісіне" – Каллистомен салыстырыңыз) деп жазылған еді. Алманы үш құдайша таласты: Гера, Афина және Афродита. Олар мәселені Зевске жеткізді. Араласпағысы келмеген Зевс бұл жұмысты Троялық Париске тапсырды. Парис бұрын-соңдағы әділдігін көрсеткен еді, құдай Арес бұқа түрінде оның жүлделі бұқасын жеңгенде, ол еш ойланбастан Ареске сыйлық берген болатын. Зевс алманы Гермесқа беріп, оған Париске жеткізіп, құдайшалар оның шешімін даусыз қабылдайтынын айтуын тапсырды. Әрбір құдайша алманы алуға ниеттенгендіктен, олардың әрқайсысы киімдерін шешіп, Парис алдында жалаңаш болды. Сондай-ақ, құдайшалардың әрқайсысы алма үшін пара ретінде Париске сыйлық ұсынды; Гера оны Еуропа мен Кіші Азияның патшасы етемін деді, Афина оған даналық пен соғыстағы шеберлік сыйлады, ал Афродита оған әлемдегі ең әдемі әйел, патша Менелайға үйленген Спарталық Еленаның махаббатын сыйлауға уәде берді. Парис Еленді таңдады, бұл шешім Троя соғысына себеп болды, және соңында Парис пен оның қаласы Трояның құлауына әкелді.

Гера мен Гесперидтер

Гераның Зевстен алған қасиетті ағашы алтыннан жасалған алмаларды өсіреді. Алмаларды ұрлап алуға тырысатын кез келген адамнан сақтау үшін Ладон жыланы жіберілді.

Ирландия мифологиясы

Алтын алманың рөлі ирланд аңыздарында одан да аз маңызды және бұрынғыдан гөрі нақты емес, себебі ол Көміс бұтақ немесе Көміс бұтақ символының бір бөлігі болып табылады, ол кельт әлемімен байланысты.

Дискордиандық

Қазіргі заманғы дискордиандық дін Эрис құдайының Алтын алмасына сүйенеді, ол "Қиямет алмасы" деп те аталады. Эрис оны Олимп құдайлары арасындағы дау-жанжалды қоздыру үшін пайдаланды, бұл Троя соғысына әкелді, себебі оны бір кешкі тойға шақырмаған ("Original Snub"). Алманың үстіне "Kallisti" ("ең әдемісіне") деген сөз жазылған. Алтын алманы нысанаға когнитивтік диссонанс туғызу мақсатымен жасалған әзілдің метафорасы ретінде қарастыруға болады.

Арган жемісі

Майкл Хюбнер қазіргі Мароккодағы Сус аңғарында өсетін арган ағашының жемісі Гесперидтердің алтын алмалары болуы мүмкін деп ұсынды. Ол бұл аймақтың классикалық мәтіндердегі Атлантида және Гесперидтер бағының сипаттамасына ең жақын екенін айтады, сондай-ақ піскен жемістері кішкентай алтын алмаларға ұқсайды және олардың иісі пісірілген алма сияқты екенін атап өтеді. Ол арган майы алынатын тұқымдары бар бұл жемісті Платонның "сұйық және қатты тағам, сондай-ақ майлар беретін" атлантикалық жемістер туралы айтқандарымен салыстырады және ағаштардың қабығы мен тікендерінің рептилия терісіне ұқсас болуы алтын алмаларды қорғаған мифтік Ладонды шабыттандырған болуы мүмкін деп болжайды.

Сүрлемдік

Көптеген тілдерде апельсинді "алтын алма" деп атайды. Мысалы, латын тіліндегі pomum aurantium сөзбе-сөз апельсинді "алтын алма" деп сипаттайды. Басқа тілдерде, мысалы, неміс, фин, иврит және орыс тілдерінде "апельсин" сөзінің көбірек күрделі этимологиясы бар, оны осы идеяға дейін табуға болады. Кейінірек, мифтердегі "алтын алмалар" шын мәнінде орта ғасырға дейін Еуропа мен Жерорта теңізіне белгісіз болған апельсин болуы мүмкін деп ойланды. Осы болжамға сүйене отырып, барлық цитрус түрлері үшін грек ботаникалық атауы Hesperidoeidē (Ἑσπεριδοειδῆ, "hesperidoids") деп таңдалды. Оны Карл Линней де қолданды, ол цитрус туысын қамтитын Hesperides деген тәртіпке ат қойды, бұл Hesperides-тің алтын алмаларына сілтеме жасады, және цитрус пен басқа да өсімдіктердің жемісі үшін Hesperidium термині сақталды. Көптеген аңыздарда апельсинді "керемет" санайтын себептердің бірі – олардың басқа жемістерден айырмашылығы, бір уақытта гүлдейтіні және жеміс беретіні болып табылады.

Квинстер

Көбінесе "алтын алма" термині Таяу Шығыстан шыққан бадырақ жемісін білдіреді.

Томат

Ежелгі гректер таныс болмаған қызанақ итальян тілінде "помодоро" деп аталады, яғни "алтын алма" ("pomo d'oro" сөзінен).

Танымал мәдениет

Алтын алмалар сондай-ақ Minecraft, Pokémon Mystery Dungeon, Assassin's Creed және Hello Neighbor сияқты бейнеойындарда да кездеседі. Әлемнің анимациялық әңгімелері телесериалындағы "Алтын алма ағашы" атты эпизод аралдағы алтын алма ағашы төңірегінде өрбиді. Бір қарт үш бауырды аралға теңіз саяхатына шығуды сұрайды, және кім оған алтын алма әкелсе, сол оның қызына үйленеді. "Алтын алма" 2023 жылғы "Шазам! Құдайлардың қаһары" фильмінде Өмір ағашының тұқымы ретінде пайда болды.