Польшалық ұшқыш Ксавери Вырожемскинің өмірі мен соғыс жолы
Ksawery Wyrożemski
Казах: Екінші дүниежүзілік соғысындағы польша ұшқышы Ксавери Вырожемски туралы ақпарат. Hawker Hurricane, Spitfire және Mustang ұшақтарымен шайқасқан батыры.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ксавери "Биг Билл" Вирожемски (23 шілде 1915 жыл - 15 ақпан 1967 жыл) - Польшадан қуғынға ұшыраған ұшқыш, Екінші дүниежүзілік соғыста 1942 жылдың сәуірінен соғыс аяқталғанға дейін Польша әуе күштерінің 308 және 315 "Демблин қаласы" эскадрильяларында офицер болып Хокер "Ураган" және Супермарин "Спитфайр" ұшақтарында ұшқан. 1942 жылы ол басқарған ұшақтардың бірі – Spitfire Mk. Vb, BM597, қазір Дуксфордтағы тарихи ұшақтар коллекциясында бар. Вирожемски кейіннен 1944 жылдың наурыз айында 315 эскадрилья жаңадан құрылғанда "Норт Америкэн Мустанг" Mk. III ұшақтарында ұшқан. Ол жау ұшағын түсірген жоқ, бірақ Польшаның Батырлық орденімен (Krzyz Walecznych) және орденге қосымша белгімен марапатталды.
Ksawery "Big Bill" Wyrożemski ("Tso very Veera zhem ski") (23 July 1915 – 15 February 1967) was an exile Polish fighter pilot who flew Hawker Hurricanes and Supermarine Spitfires as an officer with the Polish Air Forces's 308 and 315 "City of Dęblin" Fighter Squadrons from April 1942 until the end of World War II. One of the aircraft he piloted in 1942 was Spitfire Mk. Vb, BM597, now flying with the Historic Aircraft Collection at Duxford. Wyrożemski later flew the North American Mustang Mk. IIIs when No.315 Squadron converted in March 1944. He scored no kills but was awarded the Polish Cross of Valour (Krzyz Walecznych) plus bar.
Қашуға шығу
1939 жылы қыркүйекте Польшаға немістер шабуыл жасаған кезде Виржожемски поляк армиясының офицері болды. Виржожемски PZL.37 Łoś екі қозғалтқышты бомбалаушы ұшақтарымен жабдықталған 217-ші бомбалау эскадрильясында бақылаушы ретінде қызмет етті, содан кейін неміс әскерінің шабуылынан қашып кетті. Ол Стамбулға жетіп, Англияға бағытталған жүк кемесіне тілігіп, Лондондағы Польша елшілігіне хабарлады. Ричард Л. Холм, бұрынғы ЦРУ Операциялар дирекциясының қызметкері, Африкадағы тәжірибесі туралы мақаласында Виржожемскидің "Польшаға берілгендігін, [және] немістерге қарсы күресуге ниеттенгенін" айтты. Виржожемски Польша әуе күшінде ұшқыш болғанын және жастығында шағын ұшақ ұшқандығын мәлімдеді. Ол басқа поляктармен бірге Ұлыбритания шайқасында "Спитфайр" ұшағымен қатысты. Виржожемскидің RAF нөмірі P O779 болды, ал польша тіліндегі шені F/Lt & Captain болды. Ол 1942 жылдың сәуірінен бастап Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Ұлыбританиядағы 315-ші польшалық истребитель эскадрильясында қызмет етті.
Wyrożemski was a Polish Army officer when the Germans invaded Poland in September 1939. Wyrożemski served with 217 Eskadra Bombowa equipped with PZL.37 Łoś twin engine bombers as an observer before he fled the German advance. He made his way to Istanbul where he signed onto a freighter bound for England and reported to the Polish Embassy in London. Richard L. Holm, former CIA Directorate of Operations member, stated in an article about his African experiences that Wyrożemski was "fiercely loyal to Poland, [and] he wanted to fight against the Germans. Wyrożemski claimed he had been a pilot in the Polish Air Force, and he apparently had flown a small plane in his youth. He joined other Poles and flew a Spitfire in the Battle of Britain." Wyrożemski's serial number was RAF P O779, with rank of F/Lt & Captain in Polish. He served with the 315th Polish Fighter Squadron in Great Britain from April 1942 until the end of WW II.
Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы миссиясы
1945 жылы 25 сәуірде Вёрожемски Польша әуе күштерінің Екінші дүниежүзілік соғыстағы ең ұзақ (бес сағат елу минут) және соңғы миссиясына қатысты. Ол RAF 11 тобының және USAAF VIII истребительдер командасының шамамен 240 Mustang ұшағының құрамында, 225 Avro Lancaster бомбалаушыларын Бавария Альпындағы нацистік штаб-пәтерге шабуыл жасау үшін Рамрод миссиясында сүйемелдеді. Кейбір ұшқыштар миссияның кері жолында жанармай құю үшін Еуропа құрлығындағы босатылған аймақтарға қонды, ал басқалары Англиядағы базаларына жеткілікті отын бар екенін есептеді. Вёрожемски Эндрюс әуежайына бір шақырым жетпей, Mustang-ты ешқандай қозғалмайтын күйде шөпке қондырды, бірнеше жылқы оның ұшағын жеткілікті түрде баяулатқандықтан, ол жарақат алмады. Мал осылай сәттілікке ие болмады. Оның эскадрильясынан Тадеуш Пинковский: "Оның әуежайға жақындап, төмен түсіп бара жатқанын көргенде, біз джипке мініп, оған асықтық. Оны аман-есен таптық. Ал сол екі жылқының жағдайы жақсы емес еді! Кетіп бара жатып тіпті әзілдестік, біреуі жерде жатқан жылқы бауырына қарап: "Ксавери, бірдеңе ұмытып кетпедің бе?" деді. Біз бәріміз күліп, кернеуді жеңілдеттік."
On 25 April 1945 Wyrożemski participated in the longest (five hours, fifty minutes) and last mission flown in World War II by fighters of the Polish Air Force. He flew as part of some 240 Mustangs from RAF 11 Group and the USAAF VIII Fighter Command, escorting 225 Avro Lancaster bombers on a Ramrod mission to hit Nazi headquarters in the Bavarian Alps. Some pilots landed in liberated territory on the European continent to refuel on the return leg of the mission while others calculated their loads sufficient to reach their bases in England. Wyrożemski fell one kilometer short of Andrews Airfield and dead sticked his Mustang into a pasture where several horses slowed his fighter sufficiently such that he was not injured. The livestock were not so fortunate. Fellow squadron mate Tadeusz Pinkowski, recounted "Seeing him approaching the airfield and then going down, we climbed [into] (sic) a jeep and sped toward him. We found him O. K. Those two horses were O. K. not! Leaving the scene we even joked a little; somebody pointed to the horse liver lying around and asked: 'Say, Ksawery. Didn't you forget something?' We all had a good laugh and that helped to release the tension."
АҚШ-қа көшіп кету
Уайроземский және оның әйелі Эмилия Энн, "Лила" (партизандық қызметі үшін тұтқындалғаннан кейін неміс концлагерінен аман қалған Варшава тұрғыны), 1959 жылы үш жасар ұлы Ксавери М. Р. Уайроземскиймен бірге Ұлыбританиядан АҚШ-қа көшіп, Флорида штатындағы Форт-Уолтон-Бич қаласына қоныстанды [4], Эглин әуе күштері базасы мен Әуе сынақ орталығының орналасқан жері. Уайроземский Орталық барлау агенттігінде жұмыс істеді, ол Lockheed U 2 бағдарламасына Lockheed "қызметкері" ретінде қатысқан деп айтылды. Көбінесе, ол Эглин Әуе базасынан, мүмкін Дьюк Филдтен, Даму жобалары бөлімі үшін C 54 Skymaster ұшақтарымен жұмыс істеген келісімшартты ұшқыштардың бірі болды, Агенттіктің әуе күштері, Плутон операциясын қолдау және 1960-1961 жылдардағы сәтсіз Шошқалар шығанағына жасалған шабуылға қатысты. 1960 жылдың соңынан 1961 жылдың маусым/шілде айларына дейін Эглиннің 3-ші қосалқы алаңында (Дьюк Филд) уақытша орналасқан 1045-ші операциялық бағалау және оқу тобы, штаб-пәтер командасы, Эглин Әуе базасы – бұл Әуе күштері белгілеген бірлік болғанымен, шындығында DPD операциясы еді. "Сол кезде Эглинде барлығы 20-ға жуық поляк авиаторлары болды, олардың барлығы Lockheed компаниясында "жұмыс істеді", сондықтан кем дегенде екі экипаж құруға жеткілікті болды." DPD жобаның ұйымдық құрылымына тәуелсіз жұмыс істеді, бірақ оның маңызды және орталық рөлі болды, соның ішінде жер астына әуеден көмек жіберу, кубалық ұшқыштарды даярлау, әуе базаларын пайдалану, кубалық еріктілерді Флоридадан Гватемалаға тасымалдаудың үлкен логистикалық қиындықтары және әскери ұшақтарды сатып алу және күту.
Wyrozemski and his wife Emilia Ann, known as "Lila", (a Warsaw native who had survived a German concentration camp after arrest for partisan involvement), emigrated to the United States from the United Kingdom with their three year old young son, Ksawery M. R. Wyrozemski in 1959 and settled in Fort Walton Beach, Florida,[4] home of Eglin Air Force Base and the Air Proving Ground Center. Wyrozemski was employed by the Central Intelligence Agency where he was ostensibly involved with the Lockheed U 2 program as a Lockheed "employee". More likely, he was one of the contract pilots operating C 54 Skymaster flights out of Eglin AFB, probably out of Duke Field, for the Development Projects Division, the Agency's air arm, in support of Operation Pluto, the ill fated Bay of Pigs Invasion, in 1960 1961. A temporary C 54 unit, the 1045th Operational Evaluation and Training Group, Headquarters Command, Eglin AFB, as the Air Force designated it, but which was a DPD operation, was temporarily based at Eglin's Auxiliary Field Three (Duke Field) from late 1960 to June/July 1961. “There was a total of about 20 Polish airmen at Eglin at the time, all of them 'employed' by Lockheed, so there should be enough of them to form at least two crews.” The DPD operated independently of "the organizational structure of the project, in which it had a vital, central role, including air drops to the underground, training Cuban pilots, operation of air bases, the immense logistical problems of transporting the Cuban volunteers from Florida to Guatemala, and the procuring and servicing of the military planes."
Соңғы тапсырмалар
Билл 18 жыл бойы Агенттіктің әуе операцияларындағы келісімшарт офицері болғаннан кейін, көру қабілеті нашарлап, енді ұша алмады. Бірақ Конгода жердегі әуе операциялары офицерлеріне мұқтаждық болды, сондықтан ол көп ұзамай Африкаға барды, - деді Холм. 1964 жылы ол әуежай командирі қызметін атқарды және ЦРУ жалдаған кубалық эмигранттарды ұшқыштарға оқытты. Ол сондай-ақ барлау мәліметтерін жинады. Холм былай деді: "Биг Билл" 1965 жылы Конгоның шығыс шекарасындағы Альбертвиллге ауыстырылды. "Ол келгеннен кейін көп ұзамай, батыстан Альбертвиллге қарай қозғалыс жасап жатқан көтерілісшілер күшейіп кетуі мүмкін деген алаңдаушылық туды, соның салдарынан Билл Леопольдвильден аймақты қысқаша барлауға рұқсат алды. Оған жалғыз бармау туралы нұсқау берілген еді, бірақ басқа біреу дереу қолжетімді болған жоқ". Альбертвиллге қайтып келген кезде, ол отырған Land Rover көлігі Конго армиясының жүк көлігімен тар жолдың қарамағынан шағылысып, қаза тапты. Оның жасы 51 болған. Жергілікті "Playground Daily News" газетінде оның өлімі туралы "Мырза Уайроземски АҚШ армиясының мемлекеттік қызметкері болған" деп жазылған. Сондай-ақ, "оның қазасына байланысты ешқандай мәлімет жоқ" делінген. Ол Форт Уолтон Бич қаласына жерленген.
"After 18 years as a contract officer in Agency air operations, Bill's eyesight weakened and he could no longer fly. There was a need for air ops officers on the ground in the Congo, however, and soon he was in Africa," said Holm. In 1964 he served as an airfield commander and trained Cuban exile pilots, hired by the CIA. He also gathered intelligence material. Holm continues that "Big Bill" was transferred to Albertville on the Congo's eastern border [in 1965]. "Shortly after his arrival, he was concerned about a possible rebel force moving toward Albertville from the west, and Bill got approval from Leopoldville to make a short reconnaissance of the area. He had been instructed not to go alone, but no one else was readily available." Returning to Albertville, he was killed when the Land Rover he was in was hit head on by a Congolese Army truck speeding on the wrong side of a narrow road. He was 51. A local Playground Daily News account of his death stated that "Mr. Wyrozemski was a civil service employee with the United States Army." It also stated that "no details are available on the accident in which he lost his life." He is buried in Fort Walton Beach.
Тану
2016 жылдың 28 мамырында Вейрожемски ЦРУ-ның Лэнгли штаб-пәтерінде агенттік қызметінде қаза тапқан қызметкер ретінде ескеріліп, құрметті жұлдызбен марапатталды.
On 28 May 2016, Wyrożemski was recognized with a star at the Langley headquarters of the CIA as an employee who lost his life while in the service of the agency.