Кіріспе
Агрессивті және сирек кездесетін қатерлі ісік
Десмопластикалық ұсақ дөңгелек жасушалы ісік (DSRCT) – негізінен іш қуысында массалар түрінде пайда болатын агрессивті және сирек кездесетін қатерлі ісік. Зақымдануға лимфа түйіндері, іш қабығы, диафрагма, селеу, бауыр, кеуде қабырғасы, бас сүйек, омыртқа миы, жуан ішек, жіңішке ішек, көкбауыр, ми, өкпе, мүшелік бездер, жұмыртқа бездері және кіші кезең жамбас сүйектері де қатысуы мүмкін. Метастаздық таралу орындарына бауыр, өкпе, лимфа түйіндері, ми, бас сүйек және сүйектер жатады. Бұл ісік EWS-WT1 қосылған ақуызымен сипатталады. Ісік жұмсақ тінді саркома және кішкентай дөңгелек көк жасушалы ісік ретінде жіктеледі. Көбінесе ер балаларда кездеседі. Әйелдерде бұл ауру сирек кездеседі, бірақ кездескен жағдайда ісіктер жұмыртқа безінің қатерлі ісігі деп жаңылыстырылуы мүмкін.
Белгілері мен симптомдары
DSRCT ауруының ерте ескерту белгілері шамалы. Науқастар көбінесе жас және дені сау болады, себебі ісіктер іш қуысында тежелмей өсіп, таралады. Бұл сирек кездесетін ісіктер, сондықтан симптомдарды дәрігерлер жиі дұрыс диагностикаламайды. Іш қуысындағы ісіктер науқас байқамай тұрып, өте үлкенге дейін өсе алады. Ісіктерді ішті басып тексеру арқылы қатты, дөңгелек масса ретінде анықтауға болады. Аурудың бастапқы симптомдары көбінесе іштің ісінуі, іштің массасы, іштің немесе арқаның ауыруы, асқазан-ішек жолдарының бітелуі, тәбеттің жоқтығы, асцит, анемия және кахексияны қамтиды. Басқа хабарланған симптомдарға түсініксіз ісіктер, қалқанша безінің аурулары, гормоналдық бұзылыстар, қан ұюының проблемалары, бүйрек және урологиялық мәселелер, ұрық, көкөк, жатыр, кіндік және жұмыртқалық бездердегі ісіктер жатады.
Генетика
Ауруға тән ерекше қауіп факторлары анықталған жоқ. Ісік балалық шақта пайда болатын бастапқы жасушалардан дамиды және балалық шақта пайда болатын қатерлі ісік саналады. Зерттеулер DSRCT, Вильмстің ісігі және Юинг саркомасы арасында химерлік байланыс бар екенін көрсетті. Нейробластома және Ходжкин емес лимфомамен бірге, олар кішкентай жасушалы ісіктер тобын құрайды. DSRCT бірегей хромосомалық транслокациямен (t(11;22)(p13:q12) деп белгіленеді) байланысты, ол әдетте 22-ші хромосоманың ұзын ("q") қолдың 12-ші жолағында орналасқан EWSR1 FET генін, 11-ші хромосоманың қысқа қолдың 13-ші жолағында орналасқан WT1 транскрипция факторы генінің бір бөлігімен біріктіреді. Нәтижесінде пайда болған EWSR1 WT1 қосылған гені, EWSR1 WT1 химерлік ақуызын құруға бағытталған транскриптке айналады. EWSR1 WT1 химерлік ақуызы EWSR1-дің N-терминалды трансактивациялық домені мен WT1-дің ДНК-ға байланысатын доменін қамтиды. Бұл транслокация DSRCT-ның дерлік барлық жағдайында кездеседі. EWS/WT1 транслокациясы ENT4-ті таңдап шабуылдайды. ENT4 сондай-ақ PMAT деп те аталады.
Патология
Бұл құбылысты алғаш рет 1989 жылы патологтар Уильям Л. Джеральд пен Хуан Росай сипаттады. Патология тығыз десмопластикалық строма ішінде жақсы шектелген қатты ісік түйіндерін көрсетеді. Көбінесе орталық некроз аймақтары байқалады. Ісік жасушаларының гиперхроматикалық ядролары және жоғары ядролық-цитоплазмалық қатынасы бар. Иммуногистохимиялық зерттеулерде бұл жасушалар трилинейлік коэкспрессияны көрсетеді, оның ішінде эпителиялық маркер цитокератин, мезенхималық маркерлер десмин және виментин, сондай-ақ нейрондық маркер нейронға тән энолаза. Осылайша, бастапқыда көрініс орнына байланысты мезотелийлік тектен деп есептелгенімен, қазір көпфенотипті дифференциацияға қабілетті прогениторлық жасушадан пайда болатыны болжанады.
Дифференциалдық диагностика
Бұл сирек кездесетін ісік болғандықтан, көптеген отбасылық дәрігерлер мен онкологтар бұл ауруды білмейді. Жас пациенттерде DSRCT басқа құрсақ қуысы ісіктерімен, оның ішінде рабдомиосаркома, нейробластома және мезентериялық карциноидпен шатастырылуы мүмкін. Егде жастағы науқастарда DSRCT лимфома, перитонеальді мезотелиома және перитонеальді карциноматозға ұқсауы мүмкін. Еркектерде DSRCT гермминативті немесе ұрық жасушаларының қатерлі ісігі деп жаңылысуы мүмкін, ал әйелдерде DSRCT жұмыртқа безінің қатерлі ісігі деп жаңылысуы мүмкін. DSRCT басқа да ұсақ, дөңгелек, көк жасушалы қатерлі ісіктермен, соның ішінде Юинг саркомасы, жедел лейкемия, ұсақ жасушалы мезотелиома, нейробластома, примитивті нейроэктодермалық ісік, рабдомиосаркома және Вильмстің ісігі сияқты ортақ белгілері бар.
Емдеу
ДСТК жиі дұрыс диагноз қойылмайды. Ересек науқастар әрқашан саркома маманына жолдануы керек. Бұл агрессивті, сирек кездесетін, жылдам таралатын ісік, сондықтан педиатриялық және ересек науқастар екеуі де саркома орталығында емделуі тиіс. Бұл аурудың стандартты протоколы жоқ; алайда, жақындағы журналдар мен зерттеулерде кейбір науқастар жоғары дозалы (P6 протоколы) химиотерапияға, қолдаушы химиотерапияға, ісік көлемін азайту операциясына, циторедуктивті хирургияға және сәулелік терапияға жақсы жауап беретіні хабарланды. Басқа емдеу опциялары: гематопоэтикалық дің жасушаларын трансплантациялау, интенсивті модуляцияланған сәулелік терапия, радиожиілік абляция, стереотаксикалық дене сәулелік терапиясы, ішек қуысы гипертермиялық химиоперфузиясы және клиникалық сынақтар.
Болжам
DSRCT-ның болжамы нашар күйде қалады. Прогноз қатерлі ісіктің сатысына байланысты. Ауру дұрыс диагноз қойылмағандықтан немесе анықталмай қалғандықтан, ісіктер көбінесе іш қуысында үлкейіп, басқа органдарға метастаздау немесе таралу қаупі бар. Оның нақты басталу орны белгілі емес. DSRCT лимфа түйіндері немесе қан арқылы метастаздауға қабілетті. Метастаз ошақтарына көкбауыр, диафрагма, бауыр, ірі және ұсақ ішек, өкпе, орталық нерв жүйесі, сүйектер, жатыр, несеп қуығы, жыныс мүшелері, іш қуысы және ми кіреді. Жоғары дозалы химиотерапия, белсенді хирургиялық араласу, сәулелік терапия және дің жасушаларын қайта жаңғыртуды қамтитын кешенді емдеу кейбір науқастардың өмір сүру мерзімін ұзартады. Деректер көрсеткендей, науқастар алғашқы химиотерапия мен емге жақсы жауап береді, бірақ рецидивтер жиі болады. Ремиссиядағы немесе операцияға келмейтін ісігі бар кейбір науқастар ұзақ мерзімді, төмен дозалы химиотерапиядан пайда көреді, бұл DSRCT-ны созылмалы ауруға айналдырады.
Зерттеу
Stehlin Foundation қазіргі уақытта DSRCT пациенттеріне зерттеу үшін олардың ісіктерінің үлгілерін тегін жіберу мүмкіндігін ұсынады. Ғылыми зерттеушілер бұл үлгілерді жалаңаш тышқандарда өсіріп, әртүрлі химиялық заттарды сынап, қайсысы жеке адамның ісігіне қарсы ең тиімді екенін анықтауда. DSRCT ісігі асқынған науқастар ауруды емдеу үшін жаңа дәрілерді зерттейтін клиникалық сынақтарға қатысуға мүмкіндік алады. Cory Monzingo Foundation – DSRCT үшін емдеуді және жазылу жолын табуға бағытталған зерттеулерді қолдайтын 501(c)(3) ұйымы. Кори Монзинго Қоры MD Anderson Cancer Center-ге қаржылай көмек көрсетеді және басқа да коммерциялық емес қатерлі ісіктерді зерттеу ұйымдарына да қаржы бөлуі мүмкін. 2002 жылы Нисио және авторлар тобы, қазіргі уақытта зерттеулерде қолданылатын, іш қуысындағы әдеттегі DSRCT-мен ауырған пациенттің плевралық сұйықтығынан алынған жаңа адамның ісік клеткалық желісін құрды, ол JN DSRCT 1 деп аталды. St. Jude Children’s Research Hospital 2018 жылы Балалардың қатты ісігі желісінің ресурстарын қолжетімді етті, ол талап бойынша пациенттерден алынған ортотоптық ксенотранспланттарға қол жеткізуді қамтамасыз етеді.
Басқа атаулар
Бұл ауру сондай-ақ: десмопластикалық шағын дөңгелек көк жасушалы ісік; іш қуысындағы десмопластикалық шағын дөңгелек көк жасушалы ісік; десмопластикалық шағын жасушалы ісік; десмопластикалық қатерлі ісік; десмопластикалық саркома; DSRCT. Бұл ауру перитонеалдық мезотелиомамен байланысты емес, ол – басқа, кейде десмопластикалық деп сипатталатын ауру.