Кіріспе
China Mountain Zhang) - 1992 жылы жазылған американдық жазушы Морин Ф. МакХьюдың ғылыми-фантастикалық романы. Роман бір-бірімен байланысы бар бірнеше повестен тұрады.
China Mountain Zhang is a 1992 science fiction novel by American writer Maureen F. McHugh. The novel is made up of several stories loosely intertwined.
Атау
Романның атауы басты кейіпкердің есімінен шыққан, ол қытай және испан тегі бар, жас гей ер адам. Ол қытай емес жағдайларда Рафаэль Чжан, ал қытай жағдайларында Чжан Чжуншан деп танылады. Оның қытай аты "Чжуншан" сөзі "орталық" және "тау" деген мағына беретін иероглифтермен жазылған; Қытайдың мандарин тіліндегі атауы да "орталық" немесе "орта" деген мағынаны білдіретін иероглифпен басталады. Осылайша, "Қытай тауы" – оның қытай атының басқаша түсіндірілуі. Роман түсіндіргендей, "Чжуншан" – қытай революциялық көшбасшы Сунь Ятсен қолданған есімдердің бірі, және осы иероглиф оның құрметіне таңдалған.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Негізгі оқиға Қытайдың басымдығы орнаған болашақтағы бір ер адамның өсу жолын көрсетеді, онда АҚШ Екінші Ұлы депрессияны, коммунистік революцияны және одан кейін Қытай мәдени революциясына ұқсас "Тазалау желдері науқанына" тап болды. Оның жеке дамуы төрт бір-бірімен байланысқан қосымша оқиғадағы кейіпкерлердің шеттенуден қоғамға енуімен паралель жүреді.
Тарихқа, географияға және қазіргі ғылымға сілтеме жасау
22 ғасырда Қытай коммунистік режимі әлемді басып алған. Бұл роман ғылыми фантастика жанры үшін сәл ерекше, себебі кейіпкерлердің ешқайсысы айналасындағы әлемде маңызды өзгерістер жасамайды, сондай-ақ ол стандартты ғылыми фантастикалық элементтерді пайдаланбайды. "Нью-Йорк Таймс" газеті кітап жарық көрген кезде былай деп жазды: "Мұндай сапалы алғашқы роман әрбір оқырманға жаңалықтарды ашудың қуанышын сезінуге мүмкіндік береді; менің ойымша, МакХьюдың жетістігі Самуэль Р. Делани мен Ким Стэнли Робинсонның ең үздік туындыларын еске түсіреді, бірақ ол олардан ешқандай көшірме емес".
Басқа құрылыстарға қосылу
МакХьюдың "Қорған" әңгімесі "Қытай тауы Жан" романымен бірдей болашақ тарих оқиғасында өрбітеді. Онда болашақ коммунистік жүйеде Канзастағы "Еңбекпен түзеу" лагеріндегі ұсақ қылмыскердің басынан өткен оқиғалар егжей-тегжейлі сипатталады.
Марапаттар мен ұсыныстар
Роман Хьюго сыйлығының «Үздік роман» номинациясына, Небюла сыйлығының «Үздік роман» номинациясына ілікті және «Ламбда» әдеби сыйлығын, «Үздік дебюттік роман» номинациясы бойынша «Локус» сыйлығын, сондай-ақ «Джеймс Типтри, кіші» сыйлығын жеңіп алды.