Ситин: Клондау және Саяси Күрес

Кіріспе

1988 жылы C. J. Cherryh жазған «Cyteen» (1988) – американдық жазушы C. J. Cherryh-дің Альянс Одағы әлемінде өтетін ғылыми фантастикалық романы. Маңызды Одақ саясаткері мен ғалымының қанымен аяқталған құлқыны ұзақ және терең салдарға алып келеді. 1989 жылы бұл роман «Хьюго» сыйлығының «Жылдың үздік романы» номинациясын жеңіп алды.

Өмірбаян

2201 жылы наразы ғалымдар мен инженерлер тобы құрған Цитиан жұлдыздық жүйесі Цитиан планетасын және Цитиан ішкі және сыртқы станцияларын қамтиды. Цитиан 2300 жылы Жерден тәуелсіздігін жариялады және қазір Одақтың астанасы болып табылады. Ол Lalande 46650 (BD+01 4774) орналасқан. Планетаның атмосферасы адамдар үшін орташа дәрежеде улы, сондықтан анклавтар, яки жартылай капсулаланған қала-мемлекеттер қажет, бұл Одақтың саяси көзқарасына әсер етеді. Цитиан Жердің антонимі ретінде қарастырылады; Одақтың жүрегі – Reseune зерттеу орталығы, адам клондаудың барлық зерттеулері мен дамуының орталығы. Клондалған “ази” Одақтың өмір сүруі мен кеңеюі үшін қажетті қосымша халықты қамтамасыз етеді, бұл саясатты Жер және Одақтың басты қарсыласы Альянс жақтырмайды және санкциялаудан бас тартады. Азилер “аналық резервуарларда” ин витрода инкубацияланады, бірақ азамат (немесе “CIT”) балалары да өлген баланы алмастыру үшін, мысалы, дәл осылай клондалуы мүмкін. Ази мен қалыпты адамдардың арасындағы негізгі айырмашылық – олар туғаннан бастап “таспа” арқылы, яғни компьютермен басқарылатын жағдайландыру және биокері байланыс жаттығулары арқылы тәрбиеленеді. Бұл технология тек азиге ғана емес, сонымен қатар қалыпты адамдар да қолданады, бірақ олар дамуға мүмкіндік алғаннан кейін (яғни әдетте алты жастан кейін) және аздап. Бұл терең психологиялық айырмашылықтарға әкеледі; мысалы, CIT жаңа және белгісіз жағдайларды жақсырақ шеше алады, ал ази жақсырақ концентрациялана алады. Азидің білім беру бағдарламасының толық мазмұны "". Таспаларды жобалау өте күрделі мамандық, өйткені дұрыс жобаланбаған таспа азидің эмоционалды тұрақсыздыққа ұшырауына себеп болуы мүмкін.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Ариан Эмори – "Орталық" деп аталатын он төрт "Арнайы" санаттағы генийдің бірі. Ази зерттеулерімен қатар, ол Жиро мен Денис Найдың көмегімен Reseune (оның ата-анасы құрған) басқарады. Эмори сондай-ақ Одақтың жоғары деңгейдегі атқарушы органы – Тоғыз Кеңесінің мүшесі. Одақта билік үшін екі саяси фракция күреседі: Орталықшылар мен экспансионистер. Эмори бастаған соңғылары зерттеулер, жаңа станциялар салу және клондауды жалғастыру арқылы Одақты кеңейтуді көздейді. Оның саяси қарсыластары, Михаил Корайн бастаған, қолданыстағы станциялар мен планеталарға назар аударуды жөн көреді. Экспансионистер Одақтың құрылғаннан бері билікті ұстап тұр, бұл жағдай "", өмір сүру мерзімін ұзартады және қартаюдың әсерін тежейді. Романның басында Эморидің өзі 120 жаста, ол қартаю белгілерін енді ғана көрсете бастады және бес онжылдықтан бері Ғылым жөніндегі кеңесші болып табылады. Эморидің бұрынғы әріптесі, қазір ұзақ жылдар бойы ашулы қарсыласы Джордан Уоррик де Арнайы санатқа жатады. Джордан өзінің Джастин деген клонын жасап, өсірді. Джастин Грантпен бірге өсті және оған өте жақын, ол Эморидің басқа Арнайы санаттағы адамның сәл өзгертілген генетикалық кодынан жасаған эксперименталды ази. Джастин Эмориға жұмысқа келгенде, ол Грантты зерттеу үшін пайдаланамын деп қорқытады. Дәрі-дәрмек пен таспаны пайдаланып, Джастинның қалған қарсылығын жеңгеннен кейін, ол тәжірибесіз он жеті жасар қызды зорлайды. Бұл оқиғадан кейін ол ПТСР-мен ауыратын адамдардағытай, "таспалы шағылыстар" сияқты әлсірететін, мерзімдік күйге ұшырайды. Джастин бұл жағдайды "әкесінен" жасыруға тырысады, бірақ Джордан ақырында біледі. Ол ашуланып, Эмориге қарсы шығады. Сол күні ол өлген күйде табылады. Бұл жағдай кездейсоқ болуы мүмкін, бірақ оны Джордан өлтірген деген күдік туады. Ол өзінің кінәсіздігін дәлелдеп, бірақ Джастин мен Грантты қорғау үшін мойындауға келіседі. Арнайы мәртебесіне байланысты ол заңдық иммунитетке ие және Reseune-ден алыс, оқшауланған зерттеу орталығына жер аударылады. Кейіннен Эморидің ісігі нашарлап, ол қатерлі ісіктен қайтыс болғаны белгілі болады. Эморидің соңғы жобасы – жас химияшыны клондау, оның қабілеттерін қайта жасай ала ма, жоқ па, соны тексеру болды. Бұрын жарық жылдамдығынан асып түсуге мүмкіндік берген теңдеуді ойлап тапқан Эстель Бокпен жасалған әрекет сәтсіз аяқталды. Алайда, Эмори бұған Бок клонының түпнұсқадан өзгеше әлеуметтік ортада өскені себеп болды деп сенді. Эморидің басты мақсаты – өзін клондау, оның мұрагері оның өмірін мүмкіндігінше жақын қайтадан бастан өткеруі, гормондар деңгейіне дейін, сондай-ақ екі ұзақ жылдар бойы күзетші болып жүрген ази – Флориан мен Кэтлинге дейін. Сонымен қатар, Эмори өзінің орнын басатын адамды басқаруға көмектесетін күрделі және қуатты компьютерлік бағдарлама жасады. Оның өлімі мен Reseune және Одақтың бұзылуынан кейін екінші жоба бірден басталады. Эморидің клоны Ариді Джейн Страссен тәрбиелейді, ол Reseune-дегі ең үздік ғалым және Эморидің анасы Ольгаға ең жақын адам. Сонымен қатар, Флориан мен Кэтлин көшіріледі (ази үшін бұл әлдеқайда оңай). Ари жеті жасқа толғанда, Страссен Ольганың өлімін симуляциялау үшін кенеттен басқа планетаға көшіріледі. Денис Най, қазір Reseune әкімшісі, Ариді тәрбиелеуді өз мойнына алады. Осы уақытқа дейін эксперимент сәтті болғаны анық. Ари өзінің алдыңғысы сияқты ғана емес, сонымен қатар технологиялық жетістіктер, түпнұсқаның тәжірибесі туралы білім және Джейн Страссеннің жақсы тәрбиесінің арқасында Ари Эмориден бірнеше жыл алда және әлеуметтік жағынан жақсы бейімделген. Ари тоғыз жасқа толғанда, Орталықшылар билікке ұмтылып, Эмориді қамтитын жанжалды пайдалануға тырысады – Геенна планетасындағы құпия колонияны әдейі тастап кету. Reseune билігі Ариді Эморидің клоны ретінде заң жүзінде таниды, ол өзінің алдыңғысының мүлігін иеленуге құқылы, бұл мүмкін зиянды ақпараттың таралуына кедергі келтіру үшін. Денис өзінің жас қамқоршысына кім екенін және оның өмірі қаншалықты манипуляцияланғанын айтуға мәжбүр болады. Әкімшілік оның адалдығына күдікпен қарайтындықтан, Джастинге Ариден аулақ болуды ескертеді. Алайда ол қыздың өскен сайын кездесіп қалуы мүмкін. Ол оны жақсы көреді және оның қабілеттерін бағалайды, әсіресе оның қызығушылығы өзінің зерттеу саласында. Ол ересек болғаннан кейін, Джастин мен Грантты жаңа бөлімге ауыстырады. Алайда, он алты жасар қыз оған құмарлық танытқанда, оның қатты реакциясынан таңғалады. Джастин себептерін айтуға мәжбүр болады. Ари Эморидің Джастинға жасаған зорлауы тек секс үшін ғана емес, сонымен қатар оны әкесінің ықпалынан босату үшін жасалған маңызды "араласу" болғанын біледі, осылай ол Эмори үшін жұмыс істей алатын болады; ол Эмори өлгенде аяқталмай қалды. Жасырақ Ари бұзылғанды мүмкіндігінше жасартып баяндайды. Ари сондай-ақ өзінің алдыңғысына ұқсас екенін қабылдайды; кейде Эморидің естеліктері қайда тоқтағанын және Аридің естеліктері қайдан басталатынын анықтау қиын. Ол Base One-нан, өзінің басшылық компьютерлік бағдарламасынан ашылған түпнұсқаның құпия күн тәртібін қабылдайды, ол басқа біреуге белгісіз. Эмори Одақ қоғамын қайта құруға кіріскен, оның пікірінше, оны сөзсіз құлдыраудан құтқару үшін. Эмори өлгеннен кейін Жиро Най Тоғыз Кеңесіндегі Эморидің орнын иеленді. Оның қартаюдан өлімі, сондай-ақ Пахерлер – террористік топ – Джорданды манипуляциялау салдарынан үлкен саяси дағдарыс туады. Аридің өміріне жасалған қастандыққа Джастинның уақтылы ескертусі арқасында Флориан мен Кэтлин күтпеген қаскөйді жеңіп, тым жақыннан құтылуға мүмкіндік береді. Мұндай үлкен қауіпсіздік бұзушылығы тек Reseune-нің жоғары лауазымды тұлғасынан ғана болуы мүмкін. Ари Денис Найді күдікпен қарайды. Денис оны қайтадан сынауға тырысқанда, одан бас тартуды уәделейді, Флориан мен Кэтлин оны өлтіреді, бұл Ариге өте өкінішті болады.

Ariane Emory is one of fourteen "Specials", Union certified geniuses. In addition to her research on azi, she runs Reseune (founded by her parents) with the assistance of Giraud and Denys Nye. Emory is also a member of the Council of Nine, the elected, top level executive body of Union. Two political factions vie for power in Union: the Centrists and the Expansionists. The latter, led by Emory, seek to enlarge Union through exploration, building new stations and continued cloning. Her political enemies, headed by Mikhail Corain, prefer to focus on the existing stations and planets. The Expansionists have held power since the foundation of Union, a situation fostered by "", which extends lifespans and staves off the effects of old age. Emory herself is 120 years old at the start of the novel – and only just beginning to show signs of aging – and has been the Councillor for Science for five decades. Emory's former co worker and now bitter longtime rival, Jordan Warrick, is also a Special. Jordan has created and raised a clone of himself named Justin. Justin has grown up with and is very close to Grant, an experimental azi created by Emory from the slightly modified geneset of another Special. When Justin goes to work for Emory, she threatens to use Grant, who is Reseune property, for research. Using drugs and tape to overcome Justin's remaining resistance, she rapes the inexperienced seventeen year old. This trauma causes him to experience periodic debilitating "tape flashes", similar to the flashbacks that PTSD sufferers experience. Justin does his best to hide the sordid matter from his "father", but Jordan eventually learns of it. He is furious and confronts Emory. She is found dead later that day. Though it could have been accidental, there is strong suspicion that she was murdered by Jordan. He protests his innocence, but agrees to a confession in order to protect both Justin and Grant. Because of his Special status, he has legal immunity and is only exiled to an isolated research facility far from Reseune. It is later revealed that Emory's was failing and she was already dying of cancer. Emory's last project had been the cloning of a promising young chemist to see if it was possible to recreate his abilities. An earlier attempt with Estelle Bok, the inventor of the equation that led to faster than light travel, had failed miserably. However, Emory believed this was due to the Bok clone growing up in a different social environment than the original. Emory's ultimate goal was to clone herself, with her successor reliving her life as closely as possible, down to her hormone levels and including two longtime bodyguard azi and companions, Florian and Catlin. Emory also created a sophisticated and powerful computer program to help guide her replacement. With her death and the resulting disruption to both Reseune and Union, the second project is begun immediately. Ari, the clone of Emory, is raised by Jane Strassen, a top Reseune scientist in her own right and the closest match to Emory's mother Olga. In addition, Florian and Catlin are replicated (a much easier task with azi). When Ari is seven, Strassen is abruptly transferred to another planet to simulate Olga's death. Denys Nye, now Reseune Administrator, takes over Ari's rearing. By this time, it is clear that the experiment has succeeded. Not only is Ari as brilliant as her predecessor, but due to technological advances, knowledge of the original's experiences, and better parenting by Jane Strassen, Ari is several years ahead of Emory's pace and better adjusted socially. When Ari is nearly nine, the Centrists, in a bid for power, attempt to use a scandal involving Emory – the deliberate abandonment of a secret colony on the planet Gehenna. The Reseune authorities have Ari legally recognized as Emory's clone, entitled to take possession of her predecessor's property, in order to block the release of potentially damaging information. Denys is forced to reveal to his young ward who she is and how much her life has been manipulated. Because of deep Administration suspicion of his loyalties, Justin is warned to stay away from Ari. However, he cannot avoid bumping into her from time to time as she grows up. She comes to like him and appreciate his skills, particularly since his interests lie in her own area of research. Soon after she gains adult status, she has Justin and Grant transferred to her new department. However, when the sixteen year old makes a pass at him, she is shocked by his strong reaction. Justin is forced to reveal the reason. Ari discovers that Emory's rape of Justin had not just been for sex, but also a major "intervention" to free him from his father's domination, so he could work for Emory; it was left unfinished when she died. The younger Ari repairs the damage as best she can. Ari also comes to terms with the fact that she is much like her predecessor; it is sometimes hard to know where Emory's memories stop and Ari's start. She takes up the original's ultra secret agenda, revealed to her by Base One, her guiding computer program, and unknown to anyone else. Emory had undertaken to restructure Union society to, in her view, save it from eventual collapse. Giraud Nye had taken over Emory's seat in the Council of Nine after her death. A major political crisis is precipitated by his death from old age, as well as the Paxers – a terrorist group – manipulating Jordan. An attempt on Ari's life is barely foiled when Justin's just in time warning enables Florian and Catlin to deal with an unexpected would be assassin. Such a major breach in security could only have come from a top rank Reseune source. Ari suspects Denys Nye. When Denys tries to lure her in for another try by promising to resign, Florian and Catlin kill him, much to Ari's regret.