Кіріспе
Корольдік теңіз күштерінің адмиралы сэр Уильям Корнуоллис (10 ақпан 1744 – 5 шілде 1819) – Корольдік теңіз күштерінің офицері. Ол Чарльз Корнуоллистің інісі, Йорктаун қамалындағы британдық қолбасшы, 1-ші маркиз Корнуоллис. Корнуоллис 1758 жылы 14 жасында Луисбургты қоршауға қатысқан және Сент-Санс шайқасы сияқты бірнеше шешуші шайқастарға қатысты, бірақ ол Лорд Нельсонның досы және Наполеон соғыстары кезінде Ла-Манш флотының бас қолбасшысы ретінде танымал. Ол Хорацио Хорнбловердің "Хорнбловер және Хотспур" романында бейнеленген. Оның қатардағы теңізшілер арасындағы лақап аты "Билли Блю" болған, ал оның қызмет кезеңінде оған деген құрметті білдіретін теңізшілер әні жазылған.
Admiral Sir William Cornwallis, (10 February 17445 July 1819) was a Royal Navy officer. He was the brother of Charles Cornwallis, 1st Marquess Cornwallis, British commander at the siege of Yorktown. Cornwallis took part in a number of decisive battles including the siege of Louisbourg in 1758, when he was 14, and the Battle of the Saintes but is best known as a friend of Lord Nelson and as the commander in chief of the Channel Fleet during the Napoleonic Wars. He is depicted in the Horatio Hornblower novel, Hornblower and the Hotspur. His affectionate contemporary nickname from "the ranks" was Billy Blue, and a sea shanty was written during his period of service, reflecting the admiration his men had for him.
Ерте өмір
Уильям Корнуоллис 1744 жылдың 10 ақпанында дүниеге келген. Оның әкесі – бесінші барон және бірінші граф Корнуоллис Чарльз, ал анасы – виконт Чарльз Тауншендтің қызы Елизавета болған. Уильям генерал Чарльз Корнуоллистің кіші інісі еді. 1753 жылы ол Итон колледжіне оқуға түсті.
Жеті жылдық соғыс
Жас Уильям 1755 жылы адмирал Эдвард Боскавеннің флотында Солтүстік Америкаға бағытталған 80 зеңбірекке ие кемеге мініп, теңіз күшіне қадам басқан. Корнуоллис жақын арада алмастырылып, 1758 жылы Луисбургтің қоршауында болды. Бұл қоршау соғыстың шешуші шайқастарының бірі еді. Луисбург Солтүстік Америкадағы француздықтар бақылаған жалғыз терең су порты болды және оны басып алу британдықтарға Квебек қаласына шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Генерал Джеймс Вулфтың Квебекке жасаған шабуылы мен Абрахам жазығындағы шайқастағы жеңісі Солтүстік Америкадағы француздық отарлаудың аяқталуының бастамасы болды. 1759 жылы Кингстон Англияға оралғанда, Корнуоллис капитан Роберт Дигбидің 60 зеңбірекке ие кемесіне ауыстырылды. 1759 жылы Ұлыбританияға жоспарланған француз шапқыншылығы кезінде Дюнкерк адмирал Эдвард Хоук эскадрильясымен бірге болды және адмирал Конфланс басқарған француз флотына қарсы Киберон шығанағындағы шайқасқа қатысты. Бұл жеңіс 1759 жылдың «Annus Mirabilis» деп аталған керемет жылдың бір бөлігі болды және сол жылғы басқа жеңістермен бірге Корольдік теңіз күшіне бір ғасырдан астам уақытқа мұхиттарда толық үстемдік берді. Жеңістер тізбегінен кейін Хорас Уолполл: «Біздің қоңырауларымыз жеңістер үшін тозған» деп мәлімдеді. Корнуоллис Дюнкеркте қалды, ол кезде ол адмирал Чарльз Сондерстің басқаруындағы Жерорта теңізі флотына тағайындалды. Дюнкерк француз флотының Крит аралындағы Ираклион қаласында қалуын қамтамасыз ету үшін блокадалық міндеттерге жіберілді. Корнуоллис Сондерстің флагмандық кемесіне көшіп, онда бір жылдан астам уақыт қызмет етті. 1761 жылдың 5 сәуірінде Корнуоллис лейтенант болып емтихан тапсырып, жаңадан құрылған үшінші разрядқа өкіметтік лауазымға көтерілді. 1761 жылдың шілдесінде Корнуоллис «Thunderer» және басқа екі жеміріліп кемелермен Кадисті блокадалады. Екі француз кемесі блокададан қашып, британдық эскадрилья оларды қуалауға шықты. «Thunderer» 64 зеңбірекке ие француздық «Achille» кемесін қуып жетіп, жарты сағатқа созылған жеке шайқаста қолға түсірді. Британдықтар 17 адамды қаза қылды және 113 адам жараланды. 1762 жылдың шілдесінде Корнуоллис өзінің алғашқы командасын 8 зеңбірекке ие соғыс шлюпіне алды. 1763 жылы оған күшті және жаңадан құрылған 14 зеңбірекке ие кеме берілді. Ол 1763 жылы Париж шартымен соғыс аяқталғаннан кейін Франциямен бейбітшілік орнатуды жалғастырды. 1765 жылы бейбітшілік кезінде ол пост-капитан болып тағайындалды және 44 зеңбірекке ие кемеге басшылық етті. Ол 1766 жылы кеме төленгенге және сатылғанға дейін оған басшылық етті. Сол жылдың қыркүйек айында оған Жеті жылдық соғыс пен Америка революциялық соғысының басталуы арасындағы бейбітшілік кезінде әртүрлі міндеттер тапсырылды.
Америка революциялық соғысы
Француздар 1778 жылы Альянс шарты мен Достық және Сауда шарты арқылы американдықтарды ресми түрде қолдағанда, Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы соғыс жаһандық сипатқа ие болды. Жаңадан құрылған "Лайон" кемесінің құрамында капитан Корнуоллис Адмирал Джон Байронмен бірге Батыс Һиндстанға жіберілді.
Гренада шайқасы
Соғыс ресми түрде жарияланғанда, Солтүстік Америкадағы француз теңіз күштерінің қолбасшысы граф д’Эстен шапшаң түрде Сент-Винсент және Гренада аралдарын басып алды. Байрон Сент-Винсенттің басылып алынғаны туралы жаңалықты естіген соң күштерін жинады, бірақ аралды қайтарып алуға бет алғанда, д’Эстен мен оның флоты Гренаданы басып алу үстінде екенін хабарлады. Байрон осыған байланысты флотын Гренадаға жеткізіп, олармен қақтығысуға және Гренаданың басылып алынуын болдырмауға ниеттенді. Алайда, арал тек екі күн ғана қарсы тұрып, француздардың қолына көшті. Гренада шайқасы 1779 жылдың 6 шілдесінде болды. Д’Эстен 21 кемелі бар британдық флоттың жақындап келе жатқанын көріп, якорьді көтерді. Байрон оларды қуа жөнелді және 1653 жылы адмирал Блейк белгілеген Жеңілу және Шайқасу Нұсқауларына сәйкес шайқасқа дайындалды. Д’Эстен күштерінің қару-жарағы жағынан басым болғанымен, саны жағынан кем екенін түсініп, капитанға тікелей шайқасқа түспеуді, британдық кемелер жақындағанда жолдан шығып кетуді және жел немесе нашар теңізшілік салдарынан желіден қалып қойған кез келген жеке кемені ұстап алуды бұйырды. Бұл тактика сәтті болды және д’Эстеннің кемелері басым күштен қашып, үш британдық кемеге елеулі зиян келтірді. «Корнуоллис Лайон» осы кемелердің бірі болды. Ол британдық флоттан бөлініп кеткенде, тұтқынға түсу қаупінен сақтану үшін Ямайкаға қашуға мәжбүр болды. «Лайон» 21 адамды қаза қылды және 30 адам жарақат алды. «Лайон» адмирал Питер Паркердің бұйрығымен Ямайкада қалды және жөндеуден кейін Батыс Индияда бірнеше саяхат жасады. 1780 жылдың 20 сәуірінде Корнуоллис екі саптық соғыс кемесінен – «Лайоннан» және 44 зеңбірекке ие үлкен фрегаттан – тұратын шағын эскадрильяның қолбасшысы болды. Сент-Домингке жақын жерде шағын британдық эскадрилья төрт саптық кеме және Мсье де ла Мотте Пике басқаратын фрегаттың күзетімен жүретін конвойды кездестірді. Француздар қуа жөнелді, ал британдықтар қашты. Француздар британдық кемелерден озып, қашықтыққа жеткенде от ашты. Қуу-шабуыл түні бойы және 21-ші күні таңға дейін жалғасты. Жел басылып, екі эскадрилья зақымдарын жөндеуге кірісті. Жел қайтадан соққанда қуу-шабуыл жаңадан басталды және 21-ші күні түні мен 22-ші күні таңға дейін жалғасты. 22-ші күні таңертең горизонтта үш желкен пайда болды. Бұл жаңа желкендердің келуі шайқастың нәтижесін шешеді. Жаңа келгендер 64 зеңбірекке, 32 зеңбірекке және 28 зеңбірекке ие болды. Француз эскадрильясы Кап-Франсуаға қарай бұрылып, екі кішкентай британдық эскадрильяны жөндеуге және Ямайкаға беттеуге қалдырды. Корнуоллис басқаратын британдық эскадрилья 12 сарбазын жоғалтты, оның ішінде «Янус» капитаны Гловер де бар еді. 1781 жылдың маусымында Корнуоллис «Лайонда» Англияға оралды және Гибралтарды екінші рет құтқаруға қатысты. Ол 74 зеңбірекке ие үшінші санаттағы кемеге қолбасшылық етуге тағайындалды және Адмирал Сэмюэл Худтың, 1-ші виконт Худтың бұйрығымен Батыс Индияға қайта оралды. «Канада» 1782 жылы Сент-Китс шайқасында Худтың флотымен бірге болды. Худ өзінің 21 кемесін граф де Грасс басқаратын 29 кемелі бар француз флотын Сент-Китстегі Басетерредегі тұрақтан шығарып, содан кейін жолға шығып, зәкір салды. Содан кейін Худ де Грасс британдық флотты ығыстыруға жасаған әрекеттерін тойтарды. Бримстоун Хилл шайқасы Гудтың күш-жігеріне қарамастан аралдың тағдырын шешті және Сент-Китс француз қолына көшті. Арал жау қолында болғандықтан және француз флоты портынан шығып бара жатқандықтан, Худ кері шегінуге мәжбүр болды және Антигуаға беттеді. «Канада», коммодор Эдмунд Аффлек дивизиясында 1 адам қаза тауып, 12 адам жарақат алды. 22 наурызда Худ Барбадосте адмирал Джордж Роднидің флотына қосылды.
Off Saint Domingue the small British squadron discovered a convoy under the protection of four ships of the line and one frigate commanded by Monsieur de la Motte Picquet. The French chased and the British ran. The French outsailed the British ships and when in range opened fire. The chase continued throughout the night and into the morning of the 21st. The breeze died and the two squadrons began to repair their damage. When the wind blew once more the chase renewed and continued throughout the night of the 21st and into the 22nd. On the morning of the 22nd three sails appeared to leeward. The arrival of these new sails would determine the outcome of the battle. The newcomers proved to be the 64 gun , the 32 gun and the 28 gun The French squadron bore away for Cap Français, leaving the two small British squadrons to repair and make for Jamaica. The British squadron under Cornwallis had lost 12 killed including Captain Glover of the Janus. Cornwallis returned to England in Lion in June 1781 and took part in the second relief of Gibraltar. He was appointed to command the 74 gun third rate , and immediately returned to the West Indies under the orders of Admiral Samuel Hood, 1st Viscount Hood. Canada was with Hood's fleet at the Battle of St. Kitts in 1782. Hood took his 21 ships of the line and lured the French fleet of 29 ships of the line under the Comte de Grasse from its anchorage at Basseterre on St. Kitts and then sailed into the roadstead and anchored. Hood then repulsed de Grasse's efforts to dislodge the British fleet. The Battle of Brimstone Hill sealed the fate of the island despite Hood's efforts and St. Kitts fell into French hands. With the island in enemy hands and the French fleet cruising off the harbour, Hood was forced to withdraw and made his way to Antigua. Canada in Commodore Edmund Affleck's division suffered 1 killed and 12 wounded. On 22 March Hood joined Admiral George Rodney's fleet in Barbados.
Сент-Сайнс шайқасы
1782 жылдың 9 сәуірінен 1782 жылдың 12 сәуіріне дейін «Канада» кемесі адмирал Роднидің флоты құрамына кірді, бұл кеме «Сентс» шайқасына қатысты. Шайқас барысында «Корнуоллис» және «Канада» кемелері орталық бөлімде, оң қанатында төртінші болып сапталды. «Канада» кемесінде барлығы 35 адам зардап шекті, оның 12-сі қаза тауып, қалғандары жараланды. Шайқастың нәтижесінде француз және испандықтар Ұлыбританияның Кариб теңізіндегі ең құнды аралы – Ямайкаға жасау жоспарлаған шабуылдарынан бас тартты. Бұл шайқас ағылшындардың жеңісі болғанымен, кейінірек көптеген дау-дамайға себеп болды, соның ішінде Корнуоллис Родниді жазбаша түрде тікелей сынады. Корнуоллистің өзі қолмен жазған деген поэманың соңғы шумағы:
Егер Ұлыбританияға лайықты басшы флотымызды басқарса,
Он бес француз кемесі біздің етегімізге түсер еді.
Адмирал Худ пен Корнуоллистің сын-пікірлері ескерілмегендей, Родни барондыққа ие болды және жылына 2000 фунт стерлинг мөлшерінде өмір бойына зейнетақы алды. Корнуоллис контр-адмирал Томас Грейвс басшылығымен, тұтқынға алынған француз флагманы «Виль де Пари» кемесімен бірге үйге қайтарылды. Конвойді қатты дауыл қамтыды, «Виль де Пари» бірнеше конвой кемелерімен және эскорттың біреуімен бірге батып кетті. Конвой және оның эскорттары ақыры Портсмутқа жетті, ал «Канада» кемесіне 1782 жылдың қазан айында жалақы төленді.
Үй қызметі және тыныштық
1783 жылғы қаңтарда Корнуоллиске басқару құқығы берілді және сол жылдың наурыз айында HM Yacht Charlotte яхтасына ауыстырылды. Ұлыбритания мен Америка және Францияның одақтас күштері арасындағы Америка Революциялық соғысы 1783 жылғы қыркүйекте Ұлыбританияның жеңілісімен және одан кейін Париж шартына қол қоюмен аяқталды. Бейбітшілік орнағаннан кейін теңіз күштері қысқартылды. Алайда Корнуоллис 1787 жылға дейін патшалық яхтаның басқарушысы болып қызмет етті. 1787 жылы ол қысқа мерзімге басқару құқығын алды, ал 1788 жылғы қазан айында Шығыс Үндістан бекетінің бас қолбасшысы болып тағайындалғанда 64 зеңбірекке ие коммодор ретінде кең байрағын көтерді.
Үшінші англо-Майсур соғысы
1791 жылдың қараша айында Корнуоллис француз кемелерін тоқтатып, контрабандалық тауарларды іздеуді бұйырды. Британдықтар мен француздар соғыста болмаса да, француздар Типу Сұлтанға британдықтарға қарсы соғысында ашық түрде көмектесіп жатты. Корнуоллис капитан Ричард Страханды француз фрегаты «Резолю» мен француздық Мангалор портына бағыт алған екі француз сауда кемесін тоқтату үшін жіберді. Ал Тельхири шайқасы кезінде «Феникс» барлық кемелерді жаулап алып, тексерді. Жергілікті француз командирі ашуланып, Францияға хабар жіберді, бірақ француз үкіметі ішкі дағдарыстармен күресіп жатқандықтан, бұл оқиғаға көп мән бермеді.
saw Phoenix capture and search all of the vessels. The local French commander was outraged and sent word back to France, but the French authorities were too busy with internal upheaval to pay the incident much notice.
Француз революциялық соғыстары
Түп Сұлтанмен болған қақтығыс аяқталғанымен, Француз революциялық соғыстары енді ғана басталды. 1793 жылдың 1 ақпанында контр-адмирал дәрежесіне көтерілген Корнуоллис аймақта қалып, Пондичерриді басып алуға көмектесті, өзінің жаңа флагманы – фрегатын басқарды және үш Шығыс Индия кемесінен (Triton, Princess Charlotte және ) тұратын шағын флотилияға қолбасшылық етті. Пондичерридегі басқаруды капитан Кингке тапсырып, 1793 жылдың тамызында Англияға оралып, Спитхедке тоқтады. Оның орнын Шығыс Үндістан станциясының командалық құрамына (кейін адмирал) Питер Рейнир басты. 1794 жылдың мамырында ол 74 зеңбірекке ие кемеде туын көтеріп, көк эскадрильяның вице-адмиралы болып тағайындалды. Тамыз айында ол туын жаңа және үлкен 80 зеңбірекке ауыстырды, содан кейін желтоқсан айында бірінші санаттағы кемеге ауыстырды. Осы кезеңде ол Ла-Манш флотының түрлі дивизияларын басқарды. Ла-Манш флоты Франциядан болатын басып кіруді болдырмау және француз Ла-Манш порларын блокадалауға жауапты болды.
Гройдің бірінші шайқасы
1795 жылғы 16 маусымда ол француз флотының әлдеқайда ірі флотын көріп қалған шағын эскадрильяның қолбасшысы болды. Одан кейін болған шайқас «Корнуоллистің шегінуі» деп аталып кетті. Ол өте қиын жағдайда болғандықтан, шегінуге мәжбүр болды. Бірақ оның екі кемесі баяу және жақсы басқарылмағандықтан, қалғандарынан қалып қойды. Француз флотының алдыңғы қатары екі баяу британ кемесін қуып жете бастады. «Марс» кемесі ауыр зақымдар алды және француздардың қоршауына түсіп қалу қаупі туды. Мұны көрген Корнуоллис эскадрильясын кері бұрып, оған көмек көрсетті. Француз адмиралы Корнуоллис өзінің көру қабілетінен тыс жерден күш түскенін сезінгендіктен, жақын маңдағы үлкен күштердің көмегіне сене отырып, жауға қарсы шабуылға шыққан деп болжады. Француз адмиралы кемелеріне шегінуге бұйрық берді, ал Корнуоллис пен оның кішкентай эскадрильясы ретпен шегінді. Бұл оқиға Ұлы маусым күнінің жарқын жеңісі мен британдық экипаждардың жоғары тиімділігінің арқасында Корольдік теңіз күштерінің моральдық артықшылығын көрсететін айқын дәлел болды. Корнуоллистің беделі артып, оған көрсетілген құрмет, әрине, одан да зор болды, өйткені ол офицерлер мен теңізшілер арасында өте танымал болды. және 1801 жылы адмирал Джервис (Сент-Винсент графы) ауырған кезде қысқа мерзімге Арна командасын басқарды. Корнуоллис Джервис командирліктен кеткен соң тағы да қолбасшылыққа келді және 1801 мен 1804 жылдар аралығында Адмиралтействоның бірінші лорды болды. 1804 жылғы 23 сәуірде ол Ақ әмірші шеніне көтерілді. 1805 жылғы 9 қарашада ол Қызыл әмірші болды. 1814 жылы ол Ұлыбританияның вице-адмиралы атанды. Оның ең үлкен құрметтері, теңізшілер арасындағы «Билли тығыз» (оның қызыл бетіне байланысты берілген), сондай-ақ «Билли Блю», «Коучи» және «Мистер Уип» лақап есімдері болуы мүмкін. Теңізшілердің сүйікті командирлеріне ғана лақап ат бергені белгілі. Корнуоллиске берілген түрлі лақап есімдер оған құрметтен гөрі сүйіспеншілікпен қарағанын көрсетеді. Оған жақын досы және әріптес теңізші офицері капитан Джон Уитби және оның әйелі Мэри Анна Тереза Уитби қосылды. Джон Уитби 1806 жылы қайтыс болды, бірақ Мэри мен оның кішкентай қызы Тереза Корнуоллиске қарттық шағында күтім жасады. 1819 жылы сэр Уильям Корнуоллис қайтыс болғаннан кейін Мэри Уитби мен оның қызы оның мүлкін мұраға алды.
His greatest honours might be considered to be his various nicknames among the sailors, "Billy go tight" (given on account of his rubicund complexion), as well as "Billy Blue", "Coachee", and "Mr Whip". Sailors appear to have only given nicknames to those commanders whom they liked. The various nicknames of Cornwallis seem to show that he was regarded with more of affection than reverence. He was joined by his close friend and fellow naval officer Captain John Whitby and his wife Mary Anna Theresa Whitby. John Whitby died in 1806, but Mary and her infant daughter Theresa stayed on looking after Cornwallis into his old age. On Sir William Cornwallis' death in 1819, Mary Whitby and her daughter inherited his fortune.