Сэмюэль Пепис: Англиялық күнделікші және теңіз әкімшісі

Сэмюэл Пипс (1633-1703) – ағылшын күнделік жазушы, теңіз әкімшісі. Оның күнделігі Англия қалпына келтіру дәуірінің маңызды көзі. Теңіз күштерін жаңғыртуға үлкен үлес қосты.

26 мин оқу

100%

Дереккөз: Samuel Pepys — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

1633–1703) – ағылшын күнделікші және теңіз әкімшісі. Сэмюэл Пепис (23 ақпан 1633 – 26 мамыр 1703) – ағылшын күнделікші және теңіз әкімшісі. Ол Корольдік теңіз флотының әкімшісі және Парламент мүшесі болды, бірақ бүгін оны шамамен он жыл бойы жазған күнделігі үшін еске алады. Теңіз саласында тәжірибесі болмаса да, Пепис король Карл II және король Джеймс II тұсында қолдау, еңбекқорлық және әкімшілік дағдылары арқасында Адмиралтействоның бас хатшысы болып көтерілді. Оның Адмиралтействодағы ықпалы мен реформалары Корольдік теңіз флотының кәсіби деңгейге жеткеніне үлкен үлес қосты. Пепис 1660 жылдан 1669 жылға дейін жеке жазған толыққанды күнделігі алғаш рет 19 ғасырда жарияланды және ағылшын жаңғыру дәуірінің ең маңызды бастапқы деректерінің бірі саналады. Онда жеке ой-пікірлермен қатар, Лондонның Ұлы обасы, Екінші Голландия соғысы және Лондонның Ұлы өрті сияқты маңызды оқиғалардың куәгерлік баяндамалары да бар.

Ерте өмір

Пепис 1633 жылғы 23 ақпан күні Лондон қаласының Флит-стрит көшесіндегі Солсбери Корт ауданында дүниеге келді. Оның әкесі Джон Пепис (1601–1680) – тігінші, анасы Маргарет Пепис (қыздығы Кит; 1667 жылы қайтыс болды) – Уайтчепелдегі қасаптың қызы болған. Оның әкесінің інісі Талбот Пепис 1625 жылы Кембридж қаласының тіркеушісі және қысқа мерзімге Парламент депутаты болды. Әкесінің бірінші туысы сэр Ричард Пепис 1640 жылы Садбери округінен Парламент депутаты болып сайланды, 1654 жылғы 30 мамырда Қазына Бароны қызметіне тағайындалды және 1655 жылғы 25 қыркүйекте Ирландияның Лорд-бас судьясы болып тағайындалды. Пепис 11 баланың бесіншісі болды, бірақ балалар өлімі жоғары болғандықтан ол көп ұзамай ең үлкен бала ретінде қалды. Ол 1633 жылғы 3 наурызда Сент-Брайд шіркеуінде крещениеден өтті. Пепис өмірінің алғашқы жылдарын Лондонда өткізбеді; ол бір кезде қаланың солтүстігіндегі Кингслендте медбике Гуди Лоуренспен бірге тұруға жіберілді. Шамамен 1644 жылы Пепис Хантингдон грамматикалық мектебіне оқуға түсті, ал 1646–1650 жылдары Лондонның Сент-Пол мектебінде білім алды. 1649 жылы ол I Чарльздың өлім жазасын орындауын көрді. 1650 жылы ол Кембридж университетіне түсті, Сент-Пол мектебінен екі стипендия (мүмкін, судьялар төрағасы болған және кейін ол үшін Қазынашылықта жұмыс істеген Джордж Даунингтің ықпалынан) және Мерсерлер компаниясынан грант алды. Қазан айында ол Магдалина колледжіне сизар ретінде қабылданды; 1651 жылдың наурыз айында ол сол жерге көшіп барды және 1654 жылы бакалавр дәрежесін алды. 1654 жылдың соңында немесе 1655 жылдың басында ол әкесінің туысының бірі, сэр Эдвард Монтегюдің үйіне қызметке кірді, кейіннен ол Сэндвичтің бірінші графы атанды. 22 жасында Пепис 14 жасар Элизабет де Сент-Мишельге, француз гугенот иммигранттарының ұрпағына үйленді, алдымен 1655 жылғы 10 қазанда діни рәсімде, содан кейін 1655 жылғы 1 желтоқсанда Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуінде азаматтық рәсімде үйленді.

Ауру

Жас кезінен бастап Пепис несеп жолдарындағы көк шөлке тастарынан зардап шекті, осы аурудан анасы мен інісі Джон да кейіннен қиналды. Ол дерлік әрқашан ауырсыну мен басқа да симптомдардан, соның ішінде "несепте қан болудан" (гематурия) арылмады. Үйленген кезде оның жағдайы қатты нашарлаған еді. 1657 жылы Пепис операция жасауға бел буды; бұл оңай шешім емес еді, себебі операцияның өте ауыр және қауіпті екені мәлім болған. Дегенмен, Пепис хирург Томас Холлиермен ақылдасып, 1658 жылдың 26 наурызында операция Пепис туысы Джейн Тернердің үйіндегі жатын бөлмеде жасалды. Пепис тасы сәтті алынып тасталды, және ол операцияның жылдық мерекесін тойлауға уәде берді, сонымен бірнеше жыл бойы айналысты. Бірақ операцияның соққысы ұзақ сақталды. Өмірінің соңына қарай оның көк қуығындағы тілігі қайта ашылды. Операция оны мүжігінсіз қалдырған болуы мүмкін, бірақ бұл туралы тікелей дәлел жоқ, өйткені операцияға дейін де баласы болмаған. 1658 жылдың ортасында Пепис қазіргі Даунинг-стрит жанындағы Акс-Ярдқа көшіп өтті. Ол Джордж Даунинг басқаратын Қаржы министрлігінде кассир болып жұмыс істеді.

Күнделік

1660 жылғы 1 қаңтарда Пепис күнделік жазуды бастады. Ол өзінің күнделікті өмірін шамамен 10 жыл бойы жазып отырды. Бұл жазба Пепис өмірінің он жылдығын қамтиды, көлемі миллионнан астам сөзді құрайды және Ұлыбританияның ең танымал күнделігі саналады. Пепис өзінің кемшіліктерін ашық жазғаны және британдықтардың күнделікті өмірі мен 17 ғасырдағы маңызды оқиғаларды дәл тіркегені үшін барлық уақыттағы ең ұлы күнделікші деп есептеледі. Пепис замандас әкімшілік және театр (оның ішінде актрисалармен болған махаббат оқиғалары), үйі, сондай-ақ маңызды саяси және әлеуметтік оқиғалар туралы жазды. Тарихшылар 17 ғасырдағы Лондон өмірін жақсырақ түсіну үшін оның күнделігін пайдаланады. Пепис жеке қаржысы, таңертең тұрған уақыты, ауа райы және тамағы туралы тұрақты түрде жазды. Ол өте мақтан тұтқан жаңа сағаты (сонымен қатар дабылы бар, сол кездегі жаңа аксессуар), Лондонды тым қалың халыққа толы деп ойлағандықтан уақытын ұнатпаған елдік қонақ, және таңертеңгі сағат бірде оны оятып, мазасын бұзған мысығы туралы ұзақ жазды. Пепис күнделігі – 17 ғасырдағы жоғарғы орта тапқа жататын адамның күнделікті өмірін егжей-тегжейлі баяндайтын сирек дереккөздердің бірі. Оның Джейн Берч сияқты қызметшілерінің өмірін сипаттауы олардың өміріне құнды түсінік береді. Күнделікті шаруалардан бөлек, Пепис өз елінің маңызды және алабұрлы оқиғаларына да пікір білдірді. Ол күнделік жазуды бастағанда Англияда тәртіпсіздік орнаған еді. Оливер Кромвель бірнеше жыл бұрын қайтыс болған, бұл азаматтық наразылық пен билік вакуумын тудырды. Пепис Кромвельдің жақтасы болған, бірақ ол қорғаушының қайтысынан кейін Корольдік жақтаушыларға ауысты. Ол Карл II-ні Англияға таққа отыру үшін қайтарған кемеде болды және Карл II-нің тәж киюі, Ұлы оба, Лондонның Ұлы өрті және Англо-голландиялық соғыстар сияқты Реставрацияның алғашқы жылдарындағы маңызды оқиғалар туралы бірінші қолдан баяндады. Пепис замандастарының күнделігін көруді жоспарламаған, бұл оның қысқаша жазуынан және кейде испан, француз және итальян сөздерінен тұратын «кодты» пайдалануынан (әсіресе заңсыз қарым-қатынастарын сипаттағанда) көрінеді. Алайда Пепис шетел тілдеріндегі сөздерді өз ана тіліндегі сөздермен жиі араластырған, бұл кез келген оқырманға егжей-тегжейлі түсінік береді. Ол күнделікті болашақ ұрпақтарға таныстыруды ниеттенген, бұл туралы оның кітапханасына кіруі және оның каталогынан, сондай-ақ ол қолданған қысқаша жазу туралы нұсқауынан және кітапханасының өлімінен кейін де сақталуын қамтамасыз еткен күрделі жоспарлаудан көрінеді. Оның артынан жүрген әйелдері, достары және қарым-қатынастары туралы жазбалар бар. Күнделігінде оның қызғанышы, өзін-өзі бағаламауы, ұсақ-түйек уайымдары және әйелімен арадағы шиеленісті қарым-қатынасы туралы жазылған. Бұл 1660-шы жылдардағы Лондонның маңызды есебі. Саясат және ұлттық оқиғалар туралы оның пікірлері мен жеке басылымдардың қатар орналасуын басынан-ақ байқауға болады. 1660 жылғы қаңтарда жазылған алғашқы абзацтары: Алғашқы бірнеше айдағы жазбалар генерал Джордж Монктың Лондонға аттанғаны туралы хабарлармен толы болды. Сол жылдың сәуір және мамыр айларында ол әйелімен проблемаларға тап болды және Карл II-ні жер аударылудан алып келу үшін Монтегюдің флотымен Нидерландыға барды. 18 маусымда Монтегю Сандвич графына айналды, ал 13 шілдеде Пепис Теңіз флоты актілерінің хатшысы лауазымына ие болды. Басқарма хатшысы ретінде Пепис жылдық 350 фунт стерлинг жалақысымен қатар жұмысқа байланысты түрлі сыйлықтар мен жеңілдіктерге, соның ішінде пара алуға құқылы болды. Ол бәсекелесінің 1000 фунт стерлингтік ұсынысын қабылдамады және көп ұзамай Лондон қаласындағы Ситинг-Лейндегі ресми тұрғын үйге көшті. Пепис 1669 жылы күнделік жазуды тоқтатты. Оның көру қабілеті нашарлай бастады және ол нашар жарықта жазу көзіне зиян келтіреді деп қорқыды. Ол соңғы жазбаларында басқаларға күнделігін жазуға рұқсат беруі мүмкін екенін айтты, бірақ бұл жеке өмірден айрылуға әкелуі мүмкін және ол бұл жоспарды жүзеге асырмаған сияқты. Ақырында Пепис тағы 34 жыл соқыр болып қалмастан өмір сүрді, бірақ ол енді ешқашан күнделігін жазуға кіріспеді. Алайда Пепис 1669-70 жылдары екі ай бойы журналға диктант жазды, бұл сол кезеңдегі есеп комиссиясымен қарым-қатынасының жазбасы болды. Ол 1683 жылы бірнеше ай бойы күнделік сақтады, ол ағылшын эвакуациясы кезінде теңіз флотының ең жоғары лауазымды мемлекеттік қызметшісі ретінде Марокконың Танжер қаласына жіберілгенде. Күнделік негізінен жұмысқа қатысты мәселелерді қамтиды.

On 1 January 1660 ("1 January 1659/1660" in contemporary terms), Pepys began to keep a diary. He recorded his daily life for almost 10 years. This record of a decade of Pepys' life is more than a million words long and is often regarded as Britain's most celebrated diary. Pepys has been called the greatest diarist of all time due to his frankness in writing concerning his own weaknesses and the accuracy with which he records events of daily British life and major events in the 17th century. Pepys wrote about the contemporary court and theatre (including his amorous affairs with the actresses), his household, and major political and social occurrences. Historians have been using his diary to gain greater insight and understanding of life in London in the 17th century. Pepys wrote consistently on subjects such as personal finances, the time he got up in the morning, the weather, and what he ate. He wrote at length about his new watch which he was very proud of (and which had an alarm, a new accessory at the time), a country visitor who did not enjoy his time in London because he felt that it was too crowded, and his cat waking him up at one in the morning. Pepys' diary is one of a very few sources which provides such length in details of everyday life of an upper middle class man during the 17th century. The descriptions of the lives of his servants like Jane Birch provide a valuable detailed insight into their lives. Aside from day to day activities, Pepys also commented on the significant and turbulent events of his nation. England was in disarray when he began writing his diary. Oliver Cromwell had died just a few years before, creating a period of civil unrest and a large power vacuum to be filled. Pepys had been a strong supporter of Cromwell, but he converted to the Royalist cause upon the Protector's death. He was on the ship that returned Charles II to England to take up his throne and gave first hand accounts of other significant events from the early years of the Restoration, such as the coronation of Charles II, the Great Plague, the Great Fire of London, and the Anglo–Dutch Wars. Pepys did not plan on his contemporaries ever seeing his diary, which is evident from the fact that he wrote in shorthand and sometimes in a "code" of various Spanish, French, and Italian words (especially when describing his illicit affairs). However, Pepys often juxtaposed profanities in his native English amidst his "code" of foreign words, a practice which would reveal the details to any casual reader. He did intend for future generations to see the diary, as evidenced by its inclusion in his library and its catalogue before his death along with the shorthand guide he used and the elaborate planning by which he ensured his library survived intact after his death. The women he pursued, his friends, and his dealings are all laid out. His diary reveals his jealousies, insecurities, trivial concerns, and his fractious relationship with his wife. It has been an important account of London in the 1660s. The juxtaposition of his commentary on politics and national events, alongside the very personal, can be seen from the beginning. His opening paragraphs, written in January 1660, begin:

The entries from the first few months were filled with news of General George Monck's march on London. In April and May of that year, he encountered problems with his wife, and he accompanied Montagu's fleet to the Netherlands to bring Charles II back from exile. Montagu was made Earl of Sandwich on 18 June, and Pepys secured the position of Clerk of the Acts to the Navy Board on 13 July. As secretary to the board, Pepys was entitled to a £350 annual salary plus the various gratuities and benefits that came with the job—including bribes. He rejected an offer of £1,000 for the position from a rival and soon afterward moved to official accommodation in Seething Lane in the City of London. Pepys stopped writing his diary in 1669. His eyesight began to trouble him and he feared that writing in dim light was damaging his eyes. He did imply in his last entries that he might have others write his diary for him, but doing so would result in a loss of privacy and it seems that he never went through with those plans. In the end, Pepys lived another 34 years without going blind, but he never took to writing his diary again. However, Pepys dictated a journal for two months in 1669–70 as a record of his dealings with the Commissioners of Accounts at that period. He also kept a diary for a few months in 1683 when he was sent to Tangier, Morocco as the most senior civil servant in the navy, during the English evacuation. The diary mostly covers work related matters.

Қоғамдық өмір

Әскери-теңіз кеңесінде Пепис жоғары лауазымдағы әріптестерінен гөрі қабілетті және тиімді жұмыс істеді. Бұл Пепписті жиі мазалап, күнделігінде оны қатты сынға ұшыратты. Оның әріптестерінің арасында адмирал сэр Уильям Пенн, сэр Джордж Картерет, сэр Джон Мэннис және сэр Уильям Баттен болды. Пепис жеке репетитордан арифметиканы үйреніп, кемелердің модельдерін пайдаланып теңіз тәжірибесінің жетіспеушілігін өтемек болды, соңында кеңестің жұмысында маңызды рөл атқарды. 1660 жылдың қыркүйегінде ол бейбіт судья болып тағайындалды; 1662 жылдың 15 ақпанында Пепис Троица үйінің кіші мүшесі ретінде қабылданды; ал 30 сәуірде ол Портсмут қаласының құрметті азаматы атанды. Сандвич арқылы ол Танжердегі қысқа ғұмырлы ағылшын колониясының басқаруына қатысты. Колония алғаш құрылған 1662 жылдың тамыз айында ол Танжер комитетіне қосылды және 1665 жылы оның қазынашысы болды. 1663 жылы ол Норвегиядан мачталар сатып алуға 3000 фунт стерлингтік келісімшартты өздігінен жасады, бұл оның жоғары қабілеттерінің нәтижесінде қол жеткізген еркіндігін көрсетті. 1664 жылдың 8 сәуірінде ол патшалық балық шаруашылығы комиссиясына мүше болып тағайындалды. Пеппистің жұмысы ақша тарату және келісімшарттар жасау үшін көптеген адамдармен кездесуді қажет етті. Ол жиі кофеханаға немесе тавернаға барып, іздеген адамының болмауына көніп, "еңбегі зая кетті" деп ренжіді. Мұндай жағдайлар Пеппис үшін үнемі көңіл көтерудің себебі болды.

Негізгі оқиғалар

Пеппистің күнделігі Реставрация дәуірі туралы бірінші қолдан куәлік етеді және Джон Эвелиннің көпке танылмаған күнделігімен бірге 1660-шы жылдардағы бірнеше маңызды оқиғалардың толыққанды сипаттамасын қамтиды. Атап айтқанда, ол 1665-1667 жылдардағы Екінші ағылшын-голландия соғысын, 1665 жылғы Ұлы обаны және 1666 жылғы Ұлы Лондон өртын зерттеу үшін құнды дереккөз болып табылады. Осы оба мен өрт туралы К.С. Найтон: "Пэпистің күнделігі осы екі апатты өмір сүрген қаласына жеткізген хабарларынан кейін ұлттық құндылыққа ие ескерткішке айналды" деп жазды. Күнделіктің толыққанды басылымының редакторы Роберт Латэм оба мен өрт туралы былай дейді: "Оның екеуін де сипаттауы – тебірендіретіндей айқын – жай ғана керемет есеп беруден гөрі әсерлі болу үшін жазылған, олар мейіріммен толған. Пэпис туралы әрқашан айтатындай, әдеби тәсілдер емес, адамдар маңызды."

Екінші ағылшын-голланд соғысы

1665 жылдың басында екінші ағылшын-голландия соғысының басталуы Пеписке зор қысым жасады. Оның әріптестері басқа істермен шұғылданған немесе қабілетсіз болды, сондықтан Пепис көп бөлігін өзі басқаруға мәжбүр болды. Корольдік флоттың күрделілігі мен қаржыландырудың жеткіліксіздігіне байланысты, ол бұл қысымға төтеп берді. Бастапқыда ол флотты жабдықтауға орталықтандырылған тәсілді ұсынды. Оның идеясы қабылданды және 1665 жылдың қазан айында ол азық-түлікпен қамтамасыз етудің бас инспекторы болып тағайындалды. Бұл лауазымға жылына 300 фунт стерлинг қосымша төлем берілді. Пепис екінші ағылшын-голландия соғысы туралы: «Барлық жағынан – даналық, батылдық, күш және табыс тұрғысынан – голландиялықтар бізден жақсырақ, және олар соғысты өздерінің жеңісімен аяқтады» деп жазды. Ал король Карл II: «Голландиямен соғыспаңыз, олардан үлгі алыңыз» деді. 1667 жылы соғыста жеңіліске ұшыраған Пепис флотты таратуға көмектесті. Голландиялықтар ашық теңізде Англияны жеңіп, енді Англияның өзіне қауіп төндіре бастады. 1667 жылдың маусымында олар Медуэйге шабуыл жасап, Гилленгемдегі қорғаныс тізбегін бұзып, Корольдік флоттың ең маңызды кемелерінің бірі – «Ройал Чарльз» кемесін сүйреп әкетті. Өрт пен оба кезіндегідей, Пепис тағы да әйелі мен алтынын Лондондан шығарып алды. Голландиялық шабуыл өзіндік алаңдаушылық тудырды, бірақ Пепис жеке өзі басқа қысымға тап болды: Теңіз кеңесі және актілер кеңсесіндегі оның рөлі жұртшылық пен Парламент тарапынан тексерілді. Соғыс тамыз айында аяқталды және 17 қазан күні Төменгі палата «кемшіліктер» комитетін құрды. 20 қазанда Пеписке 1666 жылы флот бөлінген кездегі кемелер мен командирлердің тізімін беруді талап етті. Алайда, бұл талаптар оған тиімді болды, себебі тактикалық және стратегиялық қателер Әскери-теңіз кеңесінің жауапкершілігінде болған жоқ. Кеңес Медуэйге жасалған шабуылға қатысты айыптауларға тап болды, бірақ Чатэм комиссары Питер Петтің сынға ұшырауы арқасында өзіне қаратылған сынды одан ауыстыра алды. Комитет 1668 жылдың ақпанында есеп берген кезде осы тактиканы қабылдады. Дегенмен, теңізшілерге жалақы төлеу үшін қолданылған билеттерге сын бағытталды. Бұл билеттерді тек Лондондағы Әскери-теңіз кассасында ғана қолма-қол ақшаға айырбастауға болады. Пепис 1668 жылдың 5 наурызында палата алдында осы тәжірибені қорғап, ұзақ сөйледі. Бұл, К.С. Найтонның сөзімен айтқанда, «шеберлікпен орындалған көрсетілім» болды. Комиссиядан кейін одан да беделді орган – есеп комиссарлары жүргізген тергеу басталды. Олар Брук-хаус, Холборнда жиналып, соғыстың қаржыландырылуын екі жыл бойы зерттеді. 1669 жылы Пепис Әскери-теңіз кеңесінің қызметіне қатысты комитеттің сегіз «баяндамасына» егжей-тегжейлі жауаптар дайындауға мәжбүр болды. 1670 жылы ол өзінің рөлін қорғауға мәжбүр болды. Пепис аты жазылған теңізшінің билеті оның сыбайлас әрекеттерінің айғақ ретінде ұсынылды, бірақ корольдің араласуының арқасында Пепис ұзақ тергеуден салыстырмалы түрде зардап шекпеді.

In early 1665, the start of the Second Anglo Dutch War placed great pressure on Pepys. His colleagues were either engaged elsewhere or incompetent, and Pepys had to conduct a great deal of business himself. He excelled under the pressure, which was extreme due to the complexity and underfunding of the Royal Navy. At the outset, he proposed a centralised approach to supplying the fleet. His idea was accepted, and he was made surveyor general of victualling in October 1665. The position brought a further £300 a year. Pepys wrote about the Second Anglo Dutch War: "In all things, in wisdom, courage, force and success, the Dutch have the best of us and do end the war with victory on their side". And King Charles II said: "Don't fight the Dutch, imitate them". In 1667, with the war lost, Pepys helped to discharge the navy. The Dutch had defeated England on open water and now began to threaten English soil itself. In June 1667, they conducted their Raid on the Medway, broke the defensive chain at Gillingham, and towed away the , one of the Royal Navy's most important ships. As he had done during the Fire and the Plague, Pepys again removed his wife and his gold from London. The Dutch raid was a major concern in itself, but Pepys was personally placed under a different kind of pressure: the Navy Board and his role as Clerk of the Acts came under scrutiny from the public and from Parliament. The war ended in August and, on 17 October, the House of Commons created a committee of "miscarriages". On 20 October, a list was demanded from Pepys of ships and commanders at the time of the division of the fleet in 1666. However, these demands were actually quite desirable for him, as tactical and strategic mistakes were not the responsibility of the Navy Board. The Board did face some allegations regarding the Medway raid, but they could exploit the criticism already attracted by Commissioner of Chatham Peter Pett to deflect criticism from themselves. The committee accepted this tactic when they reported in February 1668. The Board was, however, criticised for its use of tickets to pay seamen. These tickets could only be exchanged for cash at the Navy's treasury in London. Pepys made a long speech at the bar of the Commons on 5 March 1668 defending this practice. It was, in the words of C. S. Knighton, a "virtuoso performance". The commission was followed by an investigation led by a more powerful authority, the commissioners of accounts. They met at Brooke House, Holborn and spent two years scrutinising how the war had been financed. In 1669, Pepys had to prepare detailed answers to the committee's eight "Observations" on the Navy Board's conduct. In 1670, he was forced to defend his own role. A seaman's ticket with Pepys' name on it was produced as incontrovertible evidence of his corrupt dealings but, thanks to the intervention of the king, Pepys emerged from the sustained investigation relatively unscathed.

Үлкен оба

Лондон қаласында обаның пайда болуы ерекше жағдай емес еді; ірі эпидемиялар 1592, 1603, 1625 және 1636 жылдары орын алған. Сонымен қатар, Пеппис ең көп тәуекелге ұшыраған адамдар тобына жатпады. Ол тығыз жағдайда тұрмады, кедейлермен үнемі араласпады, және дағдарыс жағдайында отбасын Лондонда ұстау қажеттілігі болмады. Обаның ерекше қауіптілігі 1665 жылдың маусым айында ғана анық болды, сондықтан 1665 жылдың алғашқы бес айында Пеппистің қызметіне едәуір әсер етпеді. Клэр Томалин 1665 жылдың Пеппис үшін өмірінің ең бақытты жылдарының бірі болғанын жазды. Ол сол жылы тығыз жұмыс істеді, нәтижесінде ол өзінің қызығын төрт есеге арттырды. 31 желтоқсандағы жылдық қорытындысында ол: "Мен бұл оба кезінде болғандай қуанышпен өмір сүрген емеспін (мұнан басқа, мен мұнша малға ие болған емеспін)", - деп жазды. Дегенмен, Пеппис обаға алаңдағаны сөзсіз. 16 тамызда ол былай деп жазды:

Ол сондай-ақ инфекциядан қорғану үшін темекі шайнады және шашгерлерлер мәйіттерден шаштарын шикізат ретінде пайдалануы мүмкін деп уайымдады. Бұдан әрі, Пеппис теңіз кеңсесін Гринвичке көшіруді ұсынды, бірақ өзі қалада қалуға дайын еді. Кейіннен ол өзінің бейтараптығымен мақтанды. Ал Элизабет Пеппис Вулвичке жіберілді. Ол 1666 жылдың қаңтарына дейін Сейтинг-лейнге оралмады және 300 адам жерленген Сент-Олаве шіркеуінің маңындағы көрініске қатты таң қалды.

Лондонның Ұлы өртінде

1666 жылдың 2 қыркүйегінің таңында Пепис қызметшісі Джейн оятып, Биллингсгейт ауданында өрт шыққанын хабарлады. Ол өрттің аса қауіпті емес екенін ойлап, қайтадан төсекке жатты. Бірақ қысқа уақыттан кейін қызметшісі қайта оралып, 300 үйдің өртеніп кеткенін және Лондон көпіріне қауіп төніп тұрғанын мәлімдеді. Пепис Лондон мұнарасына шығып, жағдайды жақсырақ көруге тырысты. Үйіне қайтпай, ол қайыққа мініп, бір сағаттан астам уақыт бойы өртті бақылады. Күнделігінде Пепис өз бақылауларын былай деп жазды: Жел өртті батысқа қарай соғып жатқандықтан, ол қайыққа Уайтхоллға баруға бұйрық берді және патшаға өрт туралы бірінші болып хабарлады. 2 қыркүйектегі жазбасына сәйкес, Пепис патшаға өрттің жолындағы үйлерді бұзып, оның таралуын тоқтатуды ұсынды. Патша осы кеңеске құлақ асып, оған қала әкімі Томас Бладвортқа барып, үйлерді бұзуды тапсыруды бұйырды. Пепис Санкт-Пол соборына дейін кочпен барды, содан кейін өртеніп жатқан қала арқылы жаяу жүріп өтті. Ол қала әкімін іздеп келді, ол: "Раббым-ай! Мен не істей аламын? Мен шаршадым: адамдар маған бағынбайды. Мен үйлерді бұзып жатырмын, бірақ өрт бізден жылдам жетеді", - деді. Түске дейін ол үйіне оралып, "керемет тамақ жеп, сол кездегідей қуанды", содан кейін қаладағы өртті тағы бір рет көру үшін қайта оралды. Кейін Уайтхоллға оралып, әйелімен Сент-Джеймс паркінде кездесті. Кешке олар Банксайдтың қауіпсіз жерінен өртті бақылады. Пепис "Оны көргенде көзімнен жас шықты" деп жазды. Үйге келгенде Пепис барлық мүлкін жоғалтқан кеңсе қызметкері Том Хейтермен кездесті. Өрттің күшейіп бара жатқанын естіген ол айдың жарығында заттарын жинап ала бастады. 3 қыркүйекте таңғы сағат 4-те арба келді және Пепис күнінің көп бөлігін мүлкін шығарып әкеуді ұйымдастырумен өткізді. Оның көптеген құнды заттары, соның ішінде күнделігі, Бетнал-Гриндегі Әскери-теңіз кеңсесіндегі досына жіберілді. Түнде ол "кешегі тамақтың қалдықтарын жеді, өйткені от пен ыдыс-аяқ жоқ еді, ештеңе дайындауға мүмкіндік болмады". Келесі күні Пепис мүлкін шығарып әкеуді жалғастырды. Ол Сейтинг-лейнге үлкен қауіп төніп тұрғанына сенді, сондықтан ол Дептфордтан адамдар шақырып, үйлерді бұзуға және патшаның мүлкін қорғауға көмектесуді ұсынды. Ол қаладағы хаосты және өзінің жеке заттарын сақтауға жасаған әрекеттерін сипаттады: Пепис кеңсесінің еденінде ұйықтаған; 5 қыркүйек күні сәрсенбіде оны әйелі таңғы сағат 2-де оятты. Ол оған өрт Тауэрдің барлық қасиетті жерлеріне жеткенін және Сейтинг-лейннің басында тұрғанын айтты. Ол оны және өзінің алтын ақшасын - шамамен £2,350 - Вулвичке жіберуге шешім қабылдады. Келесі күндері Пепис тонаушылыққа, тәртіпсіздікке және бұзылысқа куә болды. 7 қыркүйекте ол Пауылдың кемежайына барып, Санкт-Пол соборының, өзінің ескі мектебінің, әкесінің үйінің және оның көк безіндегі тасын алып тастаған үйдің қираған қалдықтарын көрді. Осылайша қирағанға қарамастан, Пепис үйі, кеңсесі және күнделігі сақталды.

In the early hours of 2 September 1666, Pepys was awakened by Jane the maid, his servant, who had spotted a fire in the Billingsgate area. He decided that the fire was not particularly serious and returned to bed. Shortly after waking, his servant returned and reported that 300 houses had been destroyed and that London Bridge was threatened. Pepys went to the Tower of London to get a better view. Without returning home, he took a boat and observed the fire for over an hour. In his diary, Pepys recorded his observations as follows:

The wind was driving the fire westward, so he ordered the boat to go to Whitehall and became the first person to inform the king of the fire. According to his entry of 2 September 1666, Pepys recommended to the king that homes be pulled down in the path of the fire in order to stem its progress. Accepting this advice, the king told him to go to Lord Mayor Thomas Bloodworth and tell him to start pulling down houses. Pepys took a coach back as far as St Paul's Cathedral before setting off on foot through the burning city. He found the Lord Mayor, who said, "Lord! what can I do? I am spent: people will not obey me. I have been pulling down houses; but the fire overtakes us faster than we can do it." At noon, he returned home and "had an extraordinary good dinner, and as merry, as at this time we could be", before returning to watch the fire in the city once more. Later, he returned to Whitehall, then met his wife in St James's Park. In the evening, they watched the fire from the safety of Bankside. Pepys writes that "it made me weep to see it". Returning home, Pepys met his clerk Tom Hayter who had lost everything. Hearing news that the fire was advancing, he started to pack up his possessions by moonlight. A cart arrived at 4 a. m. on 3 September and Pepys spent much of the day arranging the removal of his possessions. Many of his valuables, including his diary, were sent to a friend from the Navy Office at Bethnal Green. At night, he "fed upon the remains of yesterday's dinner, having no fire nor dishes, nor any opportunity of dressing any thing." The next day, Pepys continued to arrange the removal of his possessions. By then, he believed that Seething Lane was in grave danger, so he suggested calling men from Deptford to help pull down houses and defend the king's property. He described the chaos in the city and his curious attempt at saving his own goods:

Pepys had taken to sleeping on his office floor; on Wednesday, 5 September, he was awakened by his wife at 2 a. m. She told him that the fire had almost reached All Hallows by the Tower and that it was at the foot of Seething Lane. He decided to send her and his gold — about £2,350 — to Woolwich. In the following days, Pepys witnessed looting, disorder, and disruption. On 7 September, he went to Paul's Wharf and saw the ruins of St Paul's Cathedral, of his old school, of his father's house, and of the house in which he had had his bladder stone removed. Despite all this destruction, Pepys' house, office, and diary were saved.

Жеке өмір

Күнделік Пеппистің жеке өмірі туралы толыққанды мәлімет береді. Ол шарап ішуді, пьесаларды тамашалауды және басқа адамдармен бірге болуды ұнататын. Сондай-ақ ол өзінің байлығын және әлемдегі орнын бағалауға уақыт жұмсады. Ол әрқашан жаңалыққа құмар болды және көбінесе сол құмарлыққа қарай әрекет етті, тіпті барлық ой-сезіміне де осылай келеді. Ол жиі бос уақытын еңбекке жұмсауға ниеттенетін. Мысалы, 1661 жылғы Жаңа жылдық жазбасында: «Мен жаңадан пьесалар мен шараптан бас тартуға қастылы ант бердім» деп жазған. Келесі айларда оның бұл уәдесінен айыққандарын оқырманға көрсетеді; 17 ақпанға қарай, «Мұнда мен денім ауырғандықтан, шарап ішуге мәжбүр болдым» деп жазылған. Пепис өз заманының ең маңызды мемлекеттік қызметкерлерінің бірі болды, сонымен қатар кітаптарға, музыкаға, театрға және ғылымға қызығушылық танытқан, білімі кең адам болды. Англия тілінен басқа, француз тілін еркін білген және көптеген латын мәтіндерін оқыған. Оның сүйікті авторы Вергилий болды. Ол музыкаға үлкен қызығушылық танытты; ән айтты, музыкалық аспаптарда ойнады және тіпті қызметшілеріне музыка сабақтарын берді. Ол лютняны, виоланы, скрипканы, флейтаны, диктофонды және спинетті әртүрлі деңгейде ойнай білді. Ол сондай-ақ жақсы әнші болды, үйде, кофеханаларда және тіпті Вестминстер аббаттығында өнер көрсетті. Ол әйелімен бірге шебер Томас Гритингтен флейта сабақтарын алды. Ол әйеліне ән айтуды үйретті және оған би сабақтарын төледі (бірақ би оқытушысына қызғанғаннан кейін бұл сабақтар тоқтатылды). Пепис Африкамен сауда жасаушы Корольдік авантюристтер компаниясына инвестиция жасаған, ол Африканың батыс жағалауындағы алтын, күміс, азу және құл саудасындағы Корольдік монополияны ұстады.

Жыныстық қатынастар

Ол күнделіктеріне түрлі әйелдермен некеден тыс қарым-қатынас жасағанын, сондай-ақ, кейбір интимдік оқиғаларды егжей-тегжейлі баяндағанын жазған. Бұл кездесулердің ең әсерлісі Дебора Уиллетпен болды, ол Элизабет Пеппистің серігі ретінде жұмыс істеген жас әйел еді. 1668 жылдың 25 қазанында Пеппис әйелі Деб Уиллетті құшақтап тұрғанда таң қалдырды; ол әйелінің "күртен келгенін, мені қызды құшақтап, қолымды оның пальтосының астына салғанын, тіпті қолымды оның денесіне тигізіп тұрғанымды көргенін" жазды. Ол оқиғадан қатты қорқып, қыз да алаңдады. Бұл оқиғадан кейін ол әдеттегідей өкініш сезіміне толы болды, бірақ (әдеттегідей) Уиллетті Пеппис үйінен қуылғаннан кейін де іздеуін жалғастырды. Пеппис таңертең киіндіретін кезде қызметшісі Мэри Мерсердің кеудесін сипауды да әдетке айналдырған. Пеппис Реставрация дәуірінің белгілі актрисасы Мэри Кнеппен де қарым-қатынаста болған болуы мүмкін. "Кнеп ханым Смитфилдтің жылқы сатушысының әйелі және Пеппистің сүйіктісі болды" немесе кемінде "ол оған өзінің ықыласының бір бөлігін көрсетті". Ғалымдар Пеппис пен Кнеп арасындағы қарым-қатынастың толық көлемі туралы келіспейді, бірақ Кнеп туралы кейінгі ұрпақтардың көптеген білімдері оның күнделігінен алынған. Пеппис Кнеппен алғаш рет 1665 жылдың 6 желтоқсанында кездескен. Ол оны "көзге жарасады, бірақ ең керемет, ақылдан безген, және мен өмірімде естіген ең әдемі әндерді орындайды" деп сипаттады. Ол оның күйеуін "ауру, қайғылы, қызғанышпен қараушы" деп атады және оның әйеліне зорлық көрсеткенін күдіктенді. Кнеп Пепписке сахна артына кіруге мүмкіндік берді және театрлық және әлеуметтік әңгімелердің көзі болды. Олар бір-біріне хат жазғанда, Пеппис өзін "Дэппер Дики" деп қол қойды, ал Кнеп "Барбри Аллен" болды (оның музыкалық репертуарындағы танымал ән). Пеппис порнографиялық "L'Escole des Filles" кітабын сатып алғаны туралы айтуы ағылшын тіліндегі порнографияға жасалған алғашқы сілтеме болуы мүмкін. Ол күнделігінде оны "өте әдепсіз кітап" деп жазып, оқығаннан кейін өртеп жіберді.

Propriety did not prevent him from engaging in a number of extramarital liaisons with various women that were chronicled in his diary, often in some detail when relating the intimate details. The most dramatic of these encounters was with Deborah Willet, a young woman engaged as a companion for Elisabeth Pepys. On 25 October 1668, Pepys was surprised by his wife as he embraced Deb Willet; he writes that his wife "coming up suddenly, did find me imbracing the girl con [with] my hand sub [under] su [her] coats; and endeed I was with my main [hand] in her cunny. I was at a wonderful loss upon it and the girl also " Following this event, he was characteristically filled with remorse, but (equally characteristically) continued to pursue Willet after she had been dismissed from the Pepys household. Pepys also had a habit of fondling the breasts of his maid Mary Mercer while she dressed him in the morning. Pepys may also have dallied with a leading actress of the Restoration period, Mary Knep. "Mrs Knep was the wife of a Smithfield horsedealer, and the mistress of Pepys"—or at least "she granted him a share of her favours". Scholars disagree on the full extent of the Pepys/Knep relationship, but much of later generations' knowledge of Knep comes from the diary. Pepys first met Knep on 6 December 1665. He described her as "pretty enough, but the most excellent, mad humoured thing, and sings the noblest that I ever heard in my life." He called her husband "an ill, melancholy, jealous looking fellow" and suspected him of abusing his wife. Knep provided Pepys with backstage access and was a conduit for theatrical and social gossip. When they wrote notes to each other, Pepys signed himself "Dapper Dickey", while Knep was "Barbry Allen" (a popular song that was an item in her musical repertory). Pepys' reference to purchasing the pornographic book L'Escole des Filles appears to be the first English reference to pornography. He writes in his diary that it was a "mighty lewd book," and burned it after reading it.

Күнделіктің мәтіні

Күнделік Пеппистің заманында қолданылған көптеген стандартты стенография түрлерінің бірінде жазылған, бұл жағдайда тахиграфия деп аталатын және Томас Шелтон жасаған. Оның мазмұнынан оның өмірінің жеке жазбасы ретінде, жариялану үшін емес жазылғандығы анық көрінеді. Дегенмен, Пеппс күнделігінің тізімделген қолжазбаларын сақтау үшін шаралар қолданғанына қатысты белгілер бар. Ол оны дүркіреп жазылған жазбалардан таза түрімен көшіріп жазды, сондай-ақ бос парақтарды алты томға жинап, кітапханасындағы өзге кітаптарымен бірге тізімдеді, және ақырында біреу оларды қызықты көреді деп ойлағанға ұқсайды.

Күнделік жазбадан кейін

Пеппистің денсаулығы күнделік жазу кезеңінде ұзақ сағаттар бойы жұмыс істегендіктен нашарлады. Ол өзінің жұмысының көру қабілетіне әсер еткенін ерекше атап өтті. 1669 жылғы 31 мамырдағы соңғы жазбасында ол көзінің денсаулығы үшін жазуды тоқтатуға мәжбүр болғанын, енді тек кеңсе қызметкерлеріне диктант беруге болатынын, ал бұл оның күнделік жазу мүмкіндігінен айырғанын көрсетті. Пепис пен оның әйелі 1669 жылдың маусым-қазан айларында Франция мен Төмен елдерге саяхат жасады. Олар қайтып келгеннен кейін Элизабет ауырып, 1669 жылғы 10 қарашада қайтыс болды. Пепис оның құрметіне Лондон қаласындағы Харт-стриттегі Сент-Олаве шіркеуіне ескерткіш орнатты. Пепис қайтадан үйленбеді, бірақ көптеген замандастары оның сүйіктісі деп санайтын Мэри Скиннер есімді ұзақ жылдар бойы үй шаруасын жүргізген әйел болды, оны кейде миссис Пепис деп те атады. Ол өсиетімен оған 200 фунт стерлинг және көптеген мүліктерін қалдырды.

Парламент мүшесі және Адмиралтейство хатшысы

1672 жылы ол Тринити Хаусының үлкен ағасы болды және 1689 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті; ол 1676–1677 жылдары және 1685–1686 жылдары Тринити Хаусының шебері болды. 1673 жылы ол Адмиралтейство комиссиясының хатшысы болып тағайындалды және Норфолк графтығындағы Касл-Ризингтен парламент депутаты болып сайланды. 1673 жылы ол Корольдік теңіз флоты мен ағылшын сауда флотының игілігі үшін жыл сайын 40 жігітті теңіз жүзуге оқыту мақсатындағы Христос госпиталіндегі Корольдік математикалық мектептің құрылуына қатысты. 1675 жылы ол Христос госпиталінің басқарушысы болып тағайындалды және көп жыл бойы оның істеріне жақын қызығушылық танытты. Оның құжаттарында мектептің басқаруына қатысты екі толыққанды ескертпе бар. 1699 жылы жеті жылдық күш-жігердің сәтті аяқталуынан кейін, математикалық мектептің меңгерушісін теңіз ісіне жақсы білетін адаммен алмастыру үшін ол губернатор ретіндегі қызметі үшін Лондон қаласының бос азаматы болып марапатталды. Ол сондай-ақ, Киізшілер цехының шебері болды (ең бірде-бір еркін немесе цех мүшесі болмай) (1677–1678). 1679 жылдың басында Пеппс Карл II-нің үшінші Парламентіне Харвичтен депутат болып сайланды. Ол Харвичтен келген және жетекші теңіз сәулетшісі болған сер Энтони Динмен бірге сайланды, ал Пеппс 1662 жылдан бері оның қамқоршысы болды. Сол жылдың мамыр айында олар саяси қарсыластарының шабуылына ұшырады. Пеппс Адмиралтейство хатшысы лауазымынан кетті. Олар Франциямен сатқындық хат алмасуда күдікпен тұтқындалып, Лондон мұнарасына қамалды, әсіресе теңіз барлау ақпаратын ағызып жіберді деген айып тағылды. Бұл айыптаулар Шафтсберидің 1-ші графы Энтони Эшли Купердің басшылығымен жасалғанына сенімді. Пеппс Англиядағы католик шіркеуінің құпия мүшесі болды деп айыпталды. Пеппс пен Дин шілдеде босатылды, бірақ оларға қарсы қудалау 1680 жылдың маусым айына дейін тоқтатылмады. 1679 жылы Танжер комитетінен кеткенімен, 1683 жылы ол ағылшын колониясын эвакуациялауға және тастап кетуге көмектесу үшін лорд Дартмутпен бірге Танжерге жіберілді. Алты айлық қызметтен кейін ол теңіз инженері Эдмунд Даммермен бірге Испания арқылы Англияға қайтып келді, 1684 жылдың 30 наурызында өте қиын сапардан кейін елге оралды. 1684 жылдың маусым айында ол тағы да жоғары бағаланып, Адмиралтейство істері жөніндегі король хатшысы болып тағайындалды, ол Карл II қайтыс болғаннан кейін (1685 жылдың ақпаны) және II Джеймс таққа отырғаннан кейін де сақталды. 1684 жылы ол қызмет еткен кезеңде алғаш рет «ашылған» деп есептелетін және Оңтүстік Георгияға жақын орналасқан деп есептелетін фантомдық Пеппс аралы оның құрметіне аталды. 1685 жылдан 1688 жылға дейін ол Адмиралтейство хатшысы ретінде ғана емес, сонымен қатар Харвичтен парламент депутаты ретінде де белсенді болды. Ол Сандвичтен депутат болып сайланды, бірақ бұл сайлауға қарсылық білдірілді және ол дереу Харвичке қайтып келді. 1688 жылдың соңында Джеймс елден қашқанда Пеппстің мансабы да аяқталды. 1689 жылдың қаңтар айында ол Харвичтегі парламенттік сайлауда жеңіліске ұшырады; ақпан айында, Вильгельм III және Мария II таққа отырғаннан кейін бір аптадан кейін ол хатшылық лауазымынан кетті.

In 1672, he became an Elder Brother of Trinity House and served in this capacity until 1689; he was Master of Trinity House in 1676–1677 and again in 1685–1686. In 1673, he was promoted to Secretary of the Admiralty Commission and elected MP for Castle Rising in Norfolk. In 1673, he was involved with the establishment of the Royal Mathematical School at Christ's Hospital, which was to train 40 boys annually in navigation, for the benefit of the Royal Navy and the English Merchant Navy. In 1675, he was appointed a Governor of Christ's Hospital and for many years he took a close interest in its affairs. Among his papers are two detailed memoranda on the administration of the school. In 1699, after the successful conclusion of a seven year campaign to get the master of the Mathematical School replaced by a man who knew more about the sea, he was rewarded for his service as a Governor by being made a Freeman of the City of London. He also served as Master (without ever having been a Freeman or Liveryman) of the Clothworkers' Company (1677 8). At the beginning of 1679, Pepys was elected MP for Harwich in Charles II's third parliament which formed part of the Cavalier Parliament. He was elected along with Sir Anthony Deane, a Harwich alderman and leading naval architect, to whom Pepys had been a patron since 1662. By May of that year, they were under attack from their political enemies. Pepys resigned as Secretary of the Admiralty. They were imprisoned in the Tower of London on suspicion of treasonable correspondence with France, specifically leaking naval intelligence. The charges are believed to have been fabricated under the direction of Anthony Ashley Cooper, 1st Earl of Shaftesbury. Pepys was accused, among other things, of being a secret member of the Catholic Church in England. Pepys and Deane were released in July, but proceedings against them were not dropped until June 1680. Though he had resigned from the Tangier committee in 1679, in 1683 he was sent to Tangier to assist Lord Dartmouth with the evacuation and abandonment of the English colony. After six months' service, he travelled back through Spain accompanied by the naval engineer Edmund Dummer, returning to England after a particularly rough passage on 30 March 1684. In June 1684, once more in favour, he was appointed King's Secretary for the affairs of the Admiralty, a post that he retained after the death of Charles II (February 1685) and the accession of James II. The phantom Pepys Island, alleged to be near South Georgia, was named after him in 1684, having been first "discovered" during his tenure at the Admiralty. From 1685 to 1688, he was active not only as Secretary of the Admiralty, but also as MP for Harwich. He had been elected MP for Sandwich, but this election was contested and he immediately withdrew to Harwich. When James fled the country at the end of 1688, Pepys's career also came to an end. In January 1689, he was defeated in the parliamentary election at Harwich; in February, one week after the accession of William III and Mary II, he resigned his secretaryship.

Корольдік қоғам

1665 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және 1684 жылдың 1 желтоқсанынан 1686 жылдың 30 қарашасына дейін оның президенті қызметін атқарды. Осы кезеңде Исаак Ньютонның «Principia Mathematica» еңбегі жарық көрді, ал кітаптың бетінде Пеппистің аты жазылған. Ньютон мен Пеппис арасындағы хат алмасу кезінде туындаған, алты текшемен кем дегенде бір алтылық немесе он екі текшемен кем дегенде екі алтылық шығу ықтималдығы туралы «Ньютон-Пеппис проблемасы» деп аталатын ықтималдық мәселесі бар. Ньютонның Пепписке берген құмар ойындарына қатысты кеңесі дұрыс болса да, онымен бірге келген логикалық аргументінің дұрыс еместігі жақында ғана анықталды.

Зейнеткерлік және өлім

Ол 1689 жылдың мамыр-шілде айларында және 1690 жылдың маусым айында якобитизмге күдікпен қамалды, бірақ оған қарсы ешқандай айыптау табылмады. Бостандыққа шыққаннан кейін 57 жасында ол қоғамдық өмірден шығып кетті. Ол 10 жылдан кейін (1701) Лондоннан досы Уильям Хьюерге тиесілі Клэпхэмдегі үйге көшіп барды, Хьюер мансабын адмиралтействода Пеписке қызмет етуден бастаған еді. Клэпхэм сол кезде елді мекен болатын, қазір Лондоның ішкі аймағының бір бөлігі. Пепис 1703 жылдың 26 мамырында қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. Оның балалары болған жоқ, ал мүлкін үйленбеген жүрегі елжіреген немересі Джон Джексонға мұра етіп қалдырды. Пепис немересі Сэмюэл Джексонды өз қалауынша үйленбегендіктен мұрагерлік құқығынан айырды. 1724 жылы Джон Джексон қайтыс болғанда, Пепис мүлкі Архиекон Сэмюэл Эджлидің қызы Эннге, Уилл Хьюердің немересі және Хьюер Эджлидің әпкесі, Пепис ескі адмиралтействодағы қызметкері және досы Уилл Хьюердің немересі және құдасына тиді. Хьюердің балалары болған жоқ, сондықтан ол өзінің зор мүлкін немересі Хьюер Эджлиге (көбінесе Клэпхэмдегі меншік, сондай-ақ Клэпхэм, Лондон, Вестминстер және Норфолк жерлерінен тұратын) қалдырды, бірақ немересі (және құдасы) Хьюер тегін қабылдауы керек еді. Осылайша Уилл Хьюердің мұрагері Хьюер Эджли Хьюер болды, ол Клэпхэмдегі ескі Уилл Хьюер үйін өз резиденциясы ретінде таңдады. Эджли отбасы осылайша Сэмюэл Пепис пен Уилл Хьюердің иеліктеріне ие болды, әпкесі Энн Пепис мүлкін, ал ағасы Хьюер Уилл Хьюер мүлкін мұралады. 1728 жылы Хьюер Эджли Хьюер қайтыс болғаннан кейін, ескі Хьюер иелігі Хьюер Эджлидің жесірі Элизабетке тиді, ол оны Клэпхэм саудагері Абрахам Блэкборнның ұлы Левет Блэкборнға және басқа да отбасы мүшелеріне қалдырды, олар кейіннен оны бөліп сатты. Линкольн Инн адвокаты Левет Блэкборн сондай-ақ Пепис мүлкін мұралады және оның мұрагерлері арасындағы заңдық дауларда адвокат ретінде әрекет етті. Пепис ескі қорғаушысы және досы Хьюер Пепис мүлкін орындаушы ретінде басқарды. Пепис әйелімен бірге Лондонның Харт-стриттегі Сент-Олаве шіркеуіне жерленді.

He was imprisoned on suspicion of Jacobitism from May to July 1689 and again in June 1690, but no charges were ever successfully brought against him. After his release, he retired from public life at age 57. He moved out of London 10 years later (1701) to a house in Clapham owned by his friend William Hewer, who had begun his career working for Pepys in the admiralty. Clapham was in the country at the time; it is now part of inner London. Pepys lived there until his death on 26 May 1703. He had no children and bequeathed his estate to his unmarried nephew John Jackson. Pepys had disinherited his nephew Samuel Jackson for marrying contrary to his wishes. When John Jackson died in 1724, Pepys' estate reverted to Anne, daughter of Archdeacon Samuel Edgeley, niece of Will Hewer and sister of Hewer Edgeley, nephew and godson of Pepys' old Admiralty employee and friend Will Hewer. Hewer was also childless and left his immense estate to his nephew Hewer Edgeley (consisting mostly of the Clapham property, as well as lands in Clapham, London, Westminster, and Norfolk) on condition that the nephew (and godson) would adopt the surname Hewer. So Will Hewer's heir became Hewer Edgeley Hewer, and he adopted the old Will Hewer home in Clapham as his residence. That is how the Edgeley family acquired the estates of both Samuel Pepys and Will Hewer, with sister Anne inheriting Pepys' estate, and brother Hewer inheriting that of Will Hewer. On the death of Hewer Edgeley Hewer in 1728, the old Hewer estate went to Edgeley Hewer's widow Elizabeth, who left the estate to Levett Blackborne, the son of Abraham Blackborne, merchant of Clapham, and other family members, who later sold it off in lots. Lincoln's Inn barrister Levett Blackborne also later acted as attorney in legal scuffles for the heirs who had inherited the Pepys estate. Pepys' former protégé and friend Hewer acted as the executor of Pepys's estate. Pepys was buried along with his wife in St Olave's Church, Hart Street in London.

Күнделіктің басылым тарихы

1818 жылы Джон Эвелиннің күнделігі жарық көргеннен кейін лорд Гранвилл бірнеше беттің мәнін ашты. Джон Смит (кейіннен Балдоктағы Әулие Мария Бауыржанның пасторы) күнделікті қарапайым ағылшын тіліне көшірумен айналысты. Ол бұл жұмысты 1819 жылдан 1822 жылға дейін үш жыл бойы атқарды, бірақ қысқарту жүйесінің кілті Пепистің кітапханасында, күнделіктің томдарынан бірнеше сөре жоғары сақталғанын білмеді. Басқалар бұрын-ақ күнделікті оқыған болуы мүмкін, мүмкін кілтті білгендіктен, өйткені 1812 жылғы бір еңбекте оның бір бөлігі келтірілген. Смит жасаған көшірме, Пепистің кітапханасында сақталатын, 1825 жылы лорд Брейбрук редакциялаған күнделіктің алғашқы басылымының негізі болды, ол екі томдық болып шықты. Кілтті пайдаланып жасалған екінші транскрипция, бірақ көбінесе дәлдігі төмен, 1875 жылы Майнорс Брайт аяқтады және 1875–1879 жылдары жарияланды. Бұл бұрын жарияланған мәтінге үштен бір бөлігін қосты, бірақ күнделіктің барлығының 80% ғана басылып шықты. Генри Б. Уитли бұрынғы екеуіне сүйене отырып, 1893–1899 жылдары жаңа басылым шығарды, ол 1926 жылы қайта қарастырылды, кеңейтілген түсіндірмелермен және көрсеткішпен жарық көрді. Бұл басылымдардың барлығында редакторлар баспаға шығаруға тым ұятты деп санаған бөлімдер (көбінесе Пепистің жеке өміріне қатысты оқиғалар) алынып тасталды. Уитли өзінің басылымының алғы сөзінде: «Басып шығаруға мүлдем болмайтын бірнеше жолдар бар. Кейбіреулер бұл өте сезімталдықтан жасалған деп ойлауы мүмкін, бірақ бұл шындыққа жатпайды, сондықтан оқырмандар редактордың шешіміне сенім артсын», - деп жазды. Уитли барлық осындай өтеулерді эллипсиспен белгілегенін мәлімдеді, бірақ қазіргі мәтінмен салыстырғанда, ол әрқашан осыны істемегенін және бірнеше сөзді жасыра білгенін көрсетеді. Роберт Латэм мен Уильям Мэтьюс редакциялаған және транскрипциялаған толық, цензураланбаған және түпкілікті басылым 1970–1983 жылдары Лондонның Bell & Hyman және Калифорния университетінің Беркли баспасынан тоғыз томдық болып, жеке серіктес және көрсеткіш томдарымен бірге жарық көрді. Бұл мәтіннің көптеген қысқартылған нұсқалары да қол жетімді. Бірінші томның кіріспесі «Күнделікші», «Күнделік» («Қолжазба», «Қысқарту», «Мәтін»), «Бұрынғы басылымдар тарихы», «Күнделік әдебиет ретінде» және «Күнделік тарих ретінде» тақырыптарын қамтиды. «Серіктес» Пепис және оның заманы туралы егжей-тегжейлі эсселер ұсынады. Күнделіктің толық аудиокітап нұсқасы 2015 жылы Naxos AudioBooks баспасынан шықты. 2003 жылдың 1 қаңтарында Фил Гифорд pepysdiary.com веб-блогын іске қосты, ол күнделікті әр кешкісіне бір күндік бөлімдерге бөліп жариялады, сонымен қатар жұртшылық пен сарапшылардың пікірлерін де ұсынды. 2003 жылдың желтоқсан айында бұл блог The Guardian журналының «Британдық блогтардың ең жақсысы» сыйлығында «Ең жақсы мамандық блогы» аталымын жеңіп алды. 2021 жылы Гифорд Самюэл Пепистің Twitter аккаунтының бар екенін атап өтті; 2008 жылы құрылған бұл аккаунт күнделіктің бөлімдерін күн сайын жариялайды.

Motivated by the publication of John Evelyn's Diary in 1818, Lord Granville deciphered a few pages. John Smith (later the Rector of St Mary the Virgin in Baldock) was then engaged to transcribe the diaries into plain English. He laboured at this task for three years, from 1819 to 1822, unaware until nearly finished that a key to the shorthand system was stored in Pepys' library a few shelves above the diary volumes. Others had apparently succeeded in reading the diary earlier, perhaps knowing about the key, because a work of 1812 quotes from a passage of it. Smith's transcription, which is also kept in the Pepys Library, was the basis for the first published edition of the diary, edited by Lord Braybrooke, released in two volumes in 1825. A second transcription, done with the benefit of the key, but often less accurately, was completed in 1875 by Mynors Bright and published in 1875–1879. This added about a third to the previously published text, but still left only about 80% of the diary in print. Henry B. Wheatley, drawing on both his predecessors, produced a new edition in 1893–1899, revised in 1926, with extensive notes and an index. All of these editions omitted passages (chiefly about Pepys' sexual adventures) that the editors thought were too obscene ever to be printed. Wheatley, in the preface to his edition, noted, "a few passages which cannot possibly be printed. It may be thought by some that these omissions are due to an unnecessary squeamishness, but it is not really so, and readers are therefore asked to have faith in the judgement of the editor." Wheatley claims to have indicated all such omissions with an ellipsis, but comparison with the modern text indicates that he did not always do this, and that he silently bowdlerised a number of words. The complete, unexpurgated, and definitive edition, edited and transcribed by Robert Latham and William Matthews, was published by Bell & Hyman, London, and the University of California Press, Berkeley, in nine volumes, along with separate Companion and Index volumes, over the years 1970–1983. Various single volume abridgements of this text are also available. The Introduction in Volume I provides a scholarly but readable account of "The Diarist", "The Diary" ("The Manuscript", "The Shorthand", and "The Text"), "History of Previous Editions", "The Diary as Literature", and "The Diary as History". The Companion provides a long series of detailed essays about Pepys and his world. The first unabridged recording of the diary as an audiobook was published in 2015 by Naxos AudioBooks. On 1 January 2003 Phil Gyford started a weblog, pepysdiary. com, that serialised the diary one day each evening together with annotations from the public and experts alike. In December 2003 the blog won the best specialist blog award in The Guardian's Best of British Blogs. In 2021, Gyford noted the existence of the Samuel Pepys Twitter account; set up in 2008, the account similarly serialises Pepys' diary each day.

Бейімделулер

1958 жылы BBC “Сэмюэл Пепистің күнделігі” атты телесериалды шығарды, онда Питер Саллис бас рөлді ойнады. 2003 жылы BBC2 арнасында Стив Куган Пепис рөлін сомдаған “Сэмюэл Пепистің жеке өмірі” телефильмі көрсетілді. 2004 жылғы “Сахна сұлулығы” фильмі 17 ғасырдағы Лондон театр өнерін бейнелейді және Джеффри Хатчердің “Толыққанды әйел сахна сұлулығы” пьесасына негізделген. Пепис фильмдегі кейіпкерлердің бірі болып, театрға деген құштарлығымен көзге түседі. Хью Бонневилл Пепис рөлін ойнайды. Дэниел Мейс 2014 жылы BBC телеарнасында көрсетілген “Ұлы өрт” мини-сериалында Пеписті бейнелейді. Пепис Мервин Джонс, Майкл Пэлин, Майкл Грэм Кокс және Филипп Джексон сияқты әртүрлі актерлер ойнаған тағы да бірнеше фильмдер мен телешоуларда сомдалды. BBC Radio 4 радиосы күнделікті жазбаларды радио драмаға айналдырып берді. 1990 жылдары Билл Найидің қатысуымен “Классикалық сериал” ретінде қойылды, ал 2010 жылдары “Woman's Hour” радиожурналының бір бөлігі ретінде сериалдандырылды. Пепис күнделігінен таңдамалы үзінділерді Кеннет Бранаг оқып береді. Гарри Тертлдоувтың ғылыми-фантастикалық романының екінші тарауында Пепис кейіпкері бейнеленген (“A Different Flesh”, 1985–1988 жылдары жарияланған, 1988 жылы кітап түрінде шыққан). Бұл тарау “Жатып ұйықтасақ” деп аталады және Пепис күнделігінің жазбалары түрінде жазылған. Жазбаларда Пепис американдық Homo erectus үлгілерімен (жүк тасу үшін Лондонға әкелінген) кездескені және оның “өмірдің трансформациялық теориясын” қалыптастыруы туралы айтылады, бұл 19 ғасырдың емес, 17 ғасырдың өзінде эволюциялық теорияның ғылыми ой-санада орнығуына себеп болды. Дебора Свифттің 2017 жылғы “Мистер Пеписті қуанту” романы “Сэмюэл Пепистің күнделігі” оқиғаларын жаңаша түсіндіру ретінде сипатталады.

Өмірбаяндық зерттеулер

Пеппистің өміріне арналған бірнеше толыққанды зерттеулер қол жетімді. Артур Брайант өзінің үш томдық еңбегін 1933–1938 жылдары, күнделіктің түпкілікті басылымы жарыққа шығудан бұрын жариялады, бірақ Брайанттың көркем әдебиеттік стилінің арқасында ол әлі де қызығушылық тудырады. 1974 жылы Ричард Оллард Лэтхем мен Мэтьюдің мәтінге қатысты жұмыстарын пайдаланып, автордың Реставрация кезеңінің саясаты туралы терең біліміне сүйенген жаңа өмірбаян жазды. Басқа өмірбаяндық еңбектер: Стивен Куттың «Сэмюэль Пеппс: Өмір» (Лондон: Ходер және Стоутон, 2000) және Джеффри Трейздің «Сэмюэль Пеппс және оның әлемі» (Лондон: Темза және Хадсон, 1972) кітаптары. Ең соңғы жалпы зерттеу – Клэр Томалиннің «Сэмюэль Пеппс: Теңдесі жоқ тұлға». Томалиннің кітабы 2002 жылғы Whitbread Book of the Year сыйлығын жеңіп алды, ал судьялар оны «Сэмюэль Пеппистің бұрын зерттелмеген өмірі туралы мол деректерді ашатын, бай, ойлы және толыққанды қанағаттандыратын» жазба деп бағалады.

Пеппистің хаттары мен басқа да басылымдарының басылымдары

Пеппс, Самуэль (1995) Роберт Латем құрастырған. Сэмюэл Пеппс және екінші голланд соғысы. Пеппистің Әскери-теңіз күштерінің ақ кітабы және Брук Хаус құжаттары. Aldershot: Scholar Press, Әскери-теңіз жазбалары қоғамы үшін [Publications, Vol 133].

Күнделік

I том. Кіріспе және 1660. II том. 1661. III том. 1662. IV том. 1663. V том. 1664. VI том. 1665. VII том. 1666. VIII том. 1667. IX том. 1668–1669. X том. Қосымша. XI том. Көрсеткіш.