Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1850 жылғы Пруссия Конституциясы 1848 жылғы Конституцияның түзетілген нұсқасы болды. Король Фридрих Вильгельм IV 1848 жылдың 5 желтоқсанында Пруссия Корольдігіне бір жақты түрде жүргізген бұрынғы нұсқадан өзгеше, 1850 жылғы түзету жаңа Пруссия Парламенті, Король және оның министрлері арасындағы бірлескен жұмыс болды. 1848 жылғы Конституцияға енгізілген өзгерістер көбінесе шамалы болды. Король биліктің үш тармағына басымдық танытты, Парламенттің әскерге бақылау құқығы болмады, бірақ негізгі құқықтар тізімі, қазылар алқасы соттарының енгізілуі және монархтың билігіне белгілі бір шектеулер сияқты либералдық қағидалар сақталды. 1850 жылғы Конституция, көп рет түзетіліп, 1918 жылы Германия империясының құлауына дейін Пруссияның негізгі заңы болып табылды.
The 1850 Constitution of Prussia was an amended version of the 1848 Constitution. Unlike the earlier version that King Frederick William IV had unilaterally imposed on the Kingdom of Prussia on 5 December 1848, the 1850 revision was a cooperative effort between the new Prussian Parliament, the King and his ministers. The changes they made to the 1848 Constitution were mostly relatively minor. The king remained in a position of dominance over the three branches of government, and Parliament had no control over the military, but liberal elements such as the catalogue of fundamental rights, the introduction of jury courts and certain limitations on the monarch's power remained in place. The 1850 Constitution, frequently modified, was the fundamental law of Prussia until the end of the German Empire in 1918.
1848 жылғы төңкеріс
1840 жылдары экономикалық дағдарыс пен егін шаруашылығының сәтсіздігі Германия мен Еуропаның көп бөлігінде кеңінен наразылықтарға әкелді. 1848 жылдың ақпанында Парижде король Людовик Филипптің құлатылуы туралы жаңалық Германияда, соның ішінде Пруссияның астанасы Берлинде де, осыған ұқсас төңкерістерге себеп болды. Наурыз айында король Фридрих Вильгельм наразылардың талаптарына бағынып, парламент сайлауларын, баспасөз бостандығын және конституцияны жариялауға уәде берді. 18 наурызда Берлинде өткен ірі демонстрация жүздеген адамның қаза болуына әкелген көше шайқастарына ұласты. Король қаза болғандарға өте қайғырып, наразылардың талаптарына жауап ретінде либералды министрлік тағайындауға уәде берді. Он күннен кейін ол төңкерістің қара, қызыл және алтын лентасын тағып, Берлин қаласын аралап өтті және ұлттық жиналысты шақыруға рұқсат берді. 11 сәуірде Готфрид Людольф Камфаузен, 29 наурызда Пруссияның премьер-министрі болып тағайындалған, 25 жасқа толған барлық еркектерге сайлауға шақыру туралы жарлық жасады. Жиналыс 22 мамырда алғаш рет өтті. Король мен оның министрлері конституция жобасын ұсынды, онда король өзінің көптеген бұрынғы құқықтарын сақтап қалды. Жиналыс солшыл либерал Бенедикт Вальдек атымен аталатын «Вальдек хартасымен» жауап берді. Ол негізгі құқықтар тізімін кеңейтіп, Парламентке есеп беретін «халық гвардиясы» (Volkswehr) және феодалдық құқықтарды шектеуді қамтыды. Король Камфаузенге «ол оны ешқандай жағдайда қабылдамайтынын» мәлімдеді. 9 қарашада король жиналысты таратып, оны Бранденбург-ан-дер-Хавель қаласына көшірді, бұл оның қауіпсіздігі үшін жасалған сияқты көрінді. Келесі күні генерал фон Врангель басқаратын пруссиялық әскерлер Берлинге кірді, бұл қаладағы төңкерістік қозғалысқа тиімді толық нүкте қойды.
In the 1840s, an economic depression and failed harvests led to widespread unrest across Germany and much of the rest of Europe. The news of the overthrow of King Louis Philippe in Paris in February 1848 led to sympathetic revolutions across Germany, including in Prussia's capital, Berlin. In March, King Frederick William yielded to protesters' demands and promised parliamentary elections, freedom of the press and a constitution. On 18 March a large demonstration in Berlin turned into street battles that left hundreds dead. The King was shocked by the loss of life and promised to appoint a liberal ministry in response to the demonstrators' demands. Ten days later, he rode through Berlin wearing the black, red and gold armband of the revolution and authorized the convening of a national assembly. On 11 April Gottfried Ludolf Camphausen, a moderate liberal who had been named minister president of Prussia on 29 March, called for elections to a Prussian National Assembly, with all males 25 and older able to vote. The Assembly met for the first time on 22 May. The King and his ministers presented a draft constitution in which the king retained many of his old rights. The Assembly responded with the "Charte Waldeck", named after the left liberal Benedikt Waldeck. It included an expanded list of fundamental rights, a Volkswehr ('people's guard') responsible to Parliament and restrictions on feudal rights. The King declared to Camphausen that "he would never accept [it] under any conditions". On 9 November the King adjourned the Assembly and had it moved to Brandenburg an der Havel, ostensibly for its own safety. The next day Prussian troops under General von Wrangel occupied Berlin, essentially putting an end to revolutionary activity in the city.
1848 жылғы Конституция
1848 жылғы 5 желтоқсанда король Фридрих Вильгельм Пруссия Корольдігі үшін бір жақты конституцияны қабылдады. Революция сәтсіз аяқталып, король қайта билікке келгенін ескерсек, 1848 жылғы Конституция либералды Вальдек Хартиясына өте жақын болды. Ол барлық еркектерге сайлау құқығын берді және қазақша тізімдегі негізгі құқықтардың көп бөлігін сақтап қалды, оның ішінде қазылар алдында сотталу құқығы, сөз бостандығы, баспасөз және жиналу бостандығы. Алайда, ол аристократия үшін жоғарғы палатаны құрды және министрлерді парламентке емес, корольге жауапты етті. Король заңдарға вето қоюға және кез келген уақытта Парламентті таратуға құқылы болды, бұл Конституцияның либералды ережелеріне қарамастан, оны билікте берік ұстады.
On 5 December 1848 King Frederick William unilaterally enacted a constitution for the Kingdom of Prussia. Given that the revolution had failed and the King was once more in control, the 1848 Constitution was remarkably close to the liberal Charte Waldeck. It introduced universal male suffrage and kept most of the catalogue fundamental rights, including jury trials, freedom of speech, the press and assembly. On the other hand, it created an upper house for the nobility and had ministers responsible to the king, not the Parliament. The king had veto power over legislation and could dissolve Parliament at any time, which left him firmly in a position of power in spite of the Constitution's liberal elements.
1850 жылғы қайта қарау
1848 жылғы Конституцияның соңғы бабында "Қазіргі Конституция палаталардың бірінші сессиясынан кейін дереу қайта қаралуға тиіс" делінген. Жаңа Парламент 1849 жылғы 26 ақпанда алғаш рет жиналғанда, Фредерик Вильгельмнің өткен желтоқсанда қабылдаған Конституциясын ресми түрде бекітіп, одан кейін оны қайта қарау жұмысын бастады. Патшамен кейбір мәселелер бойынша келіспеушіліктер туындаған соң Парламент таратылып, тамызға дейін қайта жиналмады. Одан кейін Парламент 1848 жылғы Конституцияны баптар бойынша қарап, желтоқсанның ортасында түзетулерін патшаға ұсынды. Патша Парламент қабылдаған бірнеше өзгерістерді енгізу туралы талап қойды, оған Парламент келісті. Патша түзетулерді бекітіп, 1850 жылғы Конституцияны 1850 жылғы 31 қаңтарда жариялады.
The final article of the 1848 Constitution stated that "The present Constitution shall be subjected to revision immediately after the first session of the Chambers." When the new Parliament met for the first time on 26 February 1849, it formally accepted the Constitution imposed by Frederick William the preceding December and then began work on its revision. Following disagreements with the King on certain points, Parliament was dissolved and not reconvened until August. It then went through the 1848 Constitution one article at a time and submitted its revisions to the King in mid December. He responded with requests for a number changes, which Parliament accepted. The King promulgated the revision, the 1850 Constitution, on 31 January 1850.
Палаталар мен дауыс беру
1848 жылғы Конституцияда бірінші палата 180 сайланған мүшеден тұруы керек екені ғана көрсетілген (м. 62 және 63). 1850 жылғы түзетуде 62-бапта дворяндықтың сайланбаған мүшелері, оның ішінде заңды жасқа толған патшалық князьдер, бұрынғы императорлық үйлердің басшылары және патшаның өмір бойына тағайындаған мүшелері қосылды. Бұған қоса, 90 мүше тікелей дауыс беру арқылы, ал 30 мүше ірі қалалардың муниципалдық кеңестері арқылы сайланды. Бірінші палатаның таратылуы тек сайланған мүшелерге қатысты. 1853 жылғы түзету мүшелердің құрамын патша тағайындайтын, мұрагерлікпен берілу құқығы немесе өмір бойына ғана тағайындалатын мүшелерге өзгертті. 1850 жылғы Конституцияның 71-бабы (1848 жылғы нұсқасының 68-бабын алмастырып) екінші (төменгі) палатаға сайлау үшін пруссиялық үш сыныптық сайлау жүйесін енгізді. Бұл жүйе төленген салық мөлшеріне қарай дауыс салмағын анықтады, осылайша байларға едәуір көп билік берді. Көп жылдар бойы оны жою туралы талаптар күшейгеніне қарамастан, үш сыныптық сайлау жүйесі 1918 жылы Германия империясы құлағанға дейін Пруссияда қолданыста болды.
While the 1848 Constitution stated only that the first chamber should consist of 180 elected members (Art. 62 and 63), the 1850 revision in Article 62 added unelected members of the nobility, including royal princes of legal age, heads of the formerly immediate imperial houses and members whom the king appointed for life. In addition there were 90 members elected by direct vote and thirty members elected by the municipal councils from the larger cities. Dissolution of the first chamber applied only to the elected members. An 1853 amendment changed the makeup to members appointed by the king, with either the right of hereditary transmission or only for life. Article 71 of the 1850 Constitution (replacing Art. 68 of the 1848 version) introduced the Prussian three class franchise for elections to the second (lower) chamber. The system weighted votes depending on the amount of taxes paid and thus gave considerably more power to the wealthy. In spite of calls for its repeal that increased over the years, the three class franchise remained in effect in Prussia until the fall of the German Empire in 1918.
Кейінгі тарих
Пруссия 1866 жылғы австрия-пруссия соғысындағы пруссиялық жеңісінен кейін Солтүстік Германия конфедерациясының құрамына кіргенде де, ал бес жыл өткен соң 1870-1871 жылдардағы франко-пруссия соғысынан кейін Германия империясының құрамына кіргенде де 1850 жылғы Конституция күшінде болды. Дегенмен, ол көп рет өзгертілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс және 1918-1919 жылдардағы неміс революциясынан кейін, Веймар Республикасының бір бөлігі болған Пруссия еркін мемлекеті 1920 жылы жаңа, демократиялық конституцияны қабылдады.
Both when Prussia became part of the North German Confederation after the Prussian victory in the Austro Prussian War of 1866 and part of the German Empire five years later, following the Franco Prussian War of 1870–1871, the Constitution of 1850 remained in place. It was, however, amended numerous times. Following World War I and the German Revolution of 1918–1919, the Free State of Prussia, a part of the Weimar Republic, enacted a new, democratic constitution in 1920.