Кіріспе

Ресейлік теңізші (1881–1919)

Валериан Иванович Альбанов (Валериа́н Ива́нович Альбанов; 26 мамыр 1881 – 1919) – ресейлік теңізші, 1912 жылғы Брусилов экспедициясынан аман қалған екі адамның бірі. Бұл экспедицияда 22 адам қаза болды.

Ерте өмір

Албанов 1881 жылы Воронеж қаласында туды және Уфа қаласында әкесінің інісі тәрбиеледі. Он жеті жасында Санкт-Петербургтегі теңіз академиясына қабылданды, оны 1904 жылы бітірді.

Брусилов экспедициясы

Ол бірнеше кемеде қызмет етті, содан кейін капитан Георгий Брусиловтың басшылығымен "Святая Анна" кемесіне навигатор болып келісім шарт жасап, Солтүстік теңіз жолы арқылы өту мақсатындағы экспедицияға қатысты. Бұл үлкен жетістікті бұрын бір ғана рет, зерттеуші Адольф Эрик Норденшельд сәтті аяқтаған еді. Экспедицияны Брусилов нашар жоспарлап, тиімсіз жүзеге асырды, нәтижесінде 1912 жылғы қазанда "Святая Анна" Кара теңізінің мұзына қамалды. Кемі жолдаушылардың қорында жеткілікті азық болғандықтан, офицерлер мен экипаж келесі жылғы жазғы ерігенде босатылуға үміттеніп, қыстауға дайындалды. Алайда 1913 жылы теңіз толығымен мұзбен жабылған күйінде қалды. 1914 жылдың басына қарай кеме Франц-Иосиф аралдарының солтүстік-батысына қарай мұзыбен бірге иырылып кетті және сол жылы да босатылуы екіталай болды.

Мұз арқылы саяхат

Албанов олардың жағдайы үмітсіз деп есептеді, капитан Брусиловтан кемедегі екінші командирліктен босатылып, жаяу түрде цивилизацияға қайтуға рұқсат сұрады. Албановтың мақсаты Франц-Иосиф жерінің солтүстік-шығысындағы Хвиттенланд аралдарына жету еді. Ол Фридтьоф Нансеннің дәл емес картасын пайдаланды, онда архипелагтың әлі зерттелмеген бөліктері нүктелі сызықтармен белгіленген. Албановпен бірге 13 теңізші шаңғы, керуен және каякпен оңтүстік-батысқа қарай сапарлады. Мұздағы жарықтар, көптеген ашық сулар және көптеген қыраттар қиындықтар тудырып, жылдамдықтарын баяулатты. Ұзақ және қасіретті сынақтан кейін, тек Албанов пен бір теңізші, Александр Конрад ғана Нортбрук аралындағы Флора мүйісіне жетті, онда Фредерик Джордж Джексонның бұрынғы экспедициясы қалдырған азық-түлік пен үйдің бар екенін білді. Албанов пен Конрад қысқа дайындалып жатқанда "Святой Фока" кемесінің уақтылы келгенінің арқасында құтқарылды.

Кейінгі өмірі

Албанов кейіннен өзінің оқиғасы туралы естеліктерін жазуға көндірілді, және олар алғаш рет 1917 жылы Санкт-Петербургте жарық көрді. Ол қайтадан теңізге оралды, бірақ бірнеше жыл өткен соң қайтыс болды. Оның өлімі туралы әртүрлі мәліметтер бар, бірінде оның қызбадан өлгені айтылады, ал екіншілерінде Сібірдегі Енисейск губерниясындағы Ачинск қаласында оқ-дәрі таситын теміржол вагонының жарылысында қаза тапқаны хабарланады.

Мұра

Албанов ұсынған "Святая Аннаның" Қара теңізінің мұздықтарындағы қозғалысы туралы деректерді 1924 жылы совет океанографы Владимир Визе мұқият зерттеді. Ол кеменің бағытының теңіз және мұз ағыстарының өзгеруіне байланысты ерекше ауытқуын байқады. Визе бұл ауытқуды, Альбановтың деректерінің арқасында координаттарын дәл есептей алған, әлі табылмаған аралдың болуынан туындады деп санады. Бұл арал кейіннен табылды және Визе аралы деп аталды. 1975 жылы Арктика сарапшысы Уильям Барр: "Валериан Иванович Альбановтың есімі полярлық саяхаттардың бейбастарының қатарында болуға лайық" деп жазды. Северная Земля тобындағы Октябрь революциясы аралындағы бір мұздық Валериан Албановтың құрметіне аталды. 2010 жылдың қыркүйегінде ресейлік экспедиция, экипаж мүшелерінің қалдырған жолымен ілесіп, олардың қалдықтарын тапты: адам қаңқасы, сағат, қарға бармақ, пышақ, теңізшінің әріптері жазылған қасық және Франц-Иосиф елінің жағалауында бос ром бөтелкелерінен жасалған күн көзілдірігі.