Кіріспе
Сунь Куанның (189–217) қол астында қызмет еткен генерал Линг Тонг (189–217), әдепті аты Гонг-Джи, Қытайдың Шығыс Хан әулеті кезінде Сунь Куанның қол астында қызмет еткен қытай әскери генералы. Ол әлі жасөспірім кезінде Сунь Куанның қызметіне кіріп, өмірінің соңына дейін 229 жылы Сунь Куан құрған Шығыс Ву мемлекетінің құрылуына және нығаюына үлес қосты. Ол Хуан Цзу, Лю Бэй және Шанюе тайпаларына қарсы, соның ішінде көптеген шайқастарда өз мырзасы үшін күресті, бірақ Сунь Куанның басты қарсыласы Цао Цаоға қарсы жорықтарындағы өнерімен ең көп танылды, онда ол өте қиын жағдайларда ұлы шеберлік пен тактикалық қабілетін көрсетті. Линг Тонг – тек әскери қызметкер ғана емес, ол әдепті мінезі, мейірімділігі және жомарттығы үшін ғалымдардың жоғары бағасына ие болды. Өмірінің соңында туған жеріне барғанда атақ-даңққа ие болғанымен, ол қара халыққа ең жоғары құрметпен және адамгершілікпен қарады. Алдыңғы қатардың артында Линг Тонг Шанюе тайпаларын бағындыру және олармен келісімге келу стратегиясын жасады – оларды әскери күш көрсету арқылы таң қалдырып, оларға мүмкін сыйлықтар ұсынды, нәтижесінде Ву үкіметі 10 000-нан астам Шанюе сарбазын әскеріне қабылдап, аймақтағы салыстырмалы тұрақтылықты сақтады. Адалдығы мен адалдығымен танылған Линг Тонг, Лю Мэнмен бірге Сунь Куанның ең бағалы генералдарының бірі болды.
Ling Tong (189–217), courtesy name Gongji, was a Chinese military general serving under the warlord Sun Quan during the late Eastern Han dynasty of China. He started his service under Sun Quan when he was still a teenager and, throughout his entire life, had been contributing to the foundation and solidification of the state of Eastern Wu, which Sun Quan established in 229. He fought in numerous battles for his lord, including those against Huang Zu, Liu Bei and the Shanyue tribes, but is best known for his performance in the campaigns against Sun Quan's archrival Cao Cao, in which he displayed great skill and tact in extremely adverse situations. Ling Tong was more than just a military serviceman – he received high praise from the scholar gentry for his gracious demeanour, bonhomie and generosity. Even though he had achieved fame and glory when he visited his hometown later in his life, he still treated commoners with utmost respect and humanity. Behind the frontline, Ling Tong conceived a strategy for dealing with and pacifying the Shanyue tribes – impressing them with a show of military might and offering them potential rewards – which led to the Wu government successfully recruiting over 10,000 Shanyue soldiers into their army and maintaining relative stability in the region. Known for his integrity and loyalty, Ling Tong, along with Lü Meng, was among Sun Quan's most valued generals.
Ерте өмір
Линг Тонг У Командириясының Юхань округінің (餘杭縣) тұрғыны, қазіргі Юхань ауданы, Ханчжоу, Чжэцзян. Оның әкесі Линг Цао – Сун Цэ әміршісінің қол астында қызмет еткен әскери шенеунік. Линг Цао бандиттерді жеңетін полковник (破賊校尉) шеніне ие болды және 200 жылы Сун Цэ қайтыс болғаннан кейін Сун Куанға қызмет етуді жалғастырды. 203 жылы Сунь Куан Цзянся Комендариясының әкімшісі Хуан Цзыға (江夏郡; қазіргі Синьчжоу ауданы, Ухань, Хубэй) шабуыл жасады. Сиакоу шайқасы кезінде Линг Цао кішкентай қайықпен жаудың қатарына ену үшін жалғыз өзі алға жүзіп өтті. Хуан Цзы өз орнын тастап, қашып кетті. Линг Цао шайқас барысында Хуан Цзыдың қолдауындағы Ган Нин атқан жебеден қаза тапты. Линг Тонг әкесі қайтыс болғанда 15 жаста болды (шығыс Азиялық есептеу бойынша). Сунь Куан Линг Цаоның Сунь әулетіне қызмет ету кезінде қаза тапқанын ескере отырып, Линг Тонгты бөлек команданың майоры (別部司馬) етіп тағайындады. Көптеген адамдар Линг Тонгтың қабілеті жайлы жақсы пікір білдіргендіктен, жас Линг Тонгқа әкесінің лауазымын мұрагерлік етіп алуға және әкесі басқарған әскерге қолбасшылық етуге рұқсат берілді, ол бандиттерді жеңетін полковник міндетін уақытша атқарды. Линг Тонг Ву аймағының таулы жерлеріндегі қарақшыларға қарсы науқанға қатысты. Сунь Куанның бас күштері қарақшылардың бекінісін басып алды және Линг Тонг пен Чжан И (張異) басшылығындағы 10 000 сарбазды тағы бір бекіністі қоршау үшін қалдырды. Шайқас күні алдында Линг Тонг пен Чэнь Цин (陳勤) бірге тойға қатысты. Чэнь Цин той кезінде рәсімдерді ұйымдастырумен айналысты, бірақ ол өкілеттігін теріс пайдаланып, ережелерді бұзды. Линг Тонг Чэнь Циннің бейшаралығына ашуланып, оған қарсы шықты. Ашуға буырып, Чэнь Цин Линг Тонгты қорлап, тіпті оның қайтыс болған әкесіне де сөз тигізді. Линг Тонг көздерінен жас шығып, өзін ұстап, оның қатігез сөздеріне жауап бермеді. Тойдан кейін, мас күйде болған Чэнь Цин жолда Линг Тонгты тағы да қорлады. Одан әрі қара сөздерді көтере алмай, Линг Тонг қылысымен Чэнь Цинге жарақат келтірді. Чэнь Цин бірнеше күннен кейін қайтыс болды. Келесі күні, шайқас алдында Линг Тонг: «Тек өлім арқылы ғана мен жасаған қателігім кешіріледі!» – деп айғайлады. Ол жаудың жебелері мен тастарына қарамастан, әскерінің алдында шабуылға шықты. Линг Тонг әскері шабуылдаған гарнизон бірден құлады. Басқа қолбасшылар оның жеңісіне шабыттанып, бірлесіп жауға ойсыратып соққы берді. Шайқастан оралғаннан кейін Линг Тонг өзін байлап, тәртіптік офицерге тапсырды. Сунь Куан Линг Тонгтың мызғымастығына таң қалды және оның еңбегін ескере отырып, оған бағынбағаны үшін кешірім берді.
Цзянся шайқасы
208 жылы Сунь Куан Хуан Цзыға Цзянсиа округінде (江夏郡; қазіргі Хубэй провинциясы, Ухань қаласы, Синьчжоу ауданы) тағы шабуыл жасады. Линг Тонг авангард күштерінің басшысы болып тағайындалды. Ол өзінің қайығымен бас әскерден шалқап озумен, тек онға жуық жақын серігімен бірге жүзіп, Хуан Цзының қолбасшысы Чжан Шуо (張碩) өлтіріп, өзінің әлдеқайда аз күшімен Чжан Шуоның барлық теңізшілерін тұтқынға алды, соның арқасында алғашқы шайқаста жеңіске жетті. Ол дереу Сунь Куанға хабарлап, жауға қарсы тағы бір шабуыл жасады, құрлық және су арқылы ілгеріледі. Чжан Шуоның қаза болғанын және қорғаныстың алғашқы шебі бұзылғанын білген Хуан Цзы ең ірі екі «мэнчхон» кемесін Миан өзенінің тар жеріндегі кіреберісті жабу үшін батырып жіберді, ал арбалетшілерін жаудың келген күштеріне оқ жаудыру үшін сол жерге орналастырды. Бұған қоса, Хуан Цзы өзен жағалауындағы жартасқа күшті әскерлер мен садақшыларды жасырып, тас пен отты сынықтарды лақтыруға дайын тұрғызды. Сунь Куанның әскерлері алдымен ауыр шығынға ұшырап, одан әрі ілгерілей алмады. Линг Тонг пен Донг Си 100 «коммандос»пен бірге әрқайсысы екі қабаттан қару-жарақ киіп, жартастан тас пен жебелердің жауанын, кемелерден атылған оқтарға қарамастан қарсы шабуылға шықты. Қатаң шайқастан кейін олар екі кеме арасындағы байланысты үзіп, Сунь Куанның күштеріне Мианкоуға енуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, «мэнчхон» кемелерін жою Сунь Куан әскерлерінің рухын көтеріп, келесі шайқаста жеңіске жетті, онда Лю Мэн Хуан Цзының флотын жеңіп, ал Линг Тонг Цзянсианы бағындырды. Сунь Куан Линг Тонгты «Вэлиэ дуүйлі» (承烈都尉) қызметіне тағайындады.
Қызыл жарлар шайқасы
208 жылдың соңында солтүстік әскери сардар Цао Цао Қытайдың оңтүстігіндегі қарсы күштерді талқандау мақсатында жорық бастады. Ол Цзинь провинциясының губернаторы Лю Бяодан кейін қызмет еткен Лю Конгқа қарсы қысым көрсетіп, оны бағындыруға жетті. Бірнеше ай өткен соң Цао Цао Цзянлинг округінде 800 000 сарбаздан тұратын әскер жинады, онда көптеген соғыс кемелері мен қару-жарақтар сақталған еді, және Сунь Куанды қарсылық таныс қылмау үшін елші жіберді. Лу Су мен Чжоу Ю оны көндіргеннен кейін Сунь Куан Цао Цаомен соғысқа түсу туралы шешімін бекітті. Содан кейін ол Цао Цаоға қарсы тұру үшін тағы бір сардар Лю Беймен одақ құрды. Чжоу Юдің басшылығымен Линг Тонг Қызыл жартастар шайқасына қатысты, онда Сунь Куан мен Лю Бейдің біріккен әскерлері Цао Цаоның зор флотын Вулинде (烏林) талқандады.
Цзин провинциясының орталық бөлігіндегі шайқастар
Қызыл жартастар шайқасынан кейін Чжоу Ю Сунь Куанның әскерін Нан командериясына (南郡; қазіргі Цзиньчжоу, Хубэй) шабуылға бастап барды, оны Цао Цаоның генералы Цао Рен қорғады. Чжоу Ю Гань Нинді Йилинге (夷陵; қазіргі Йичан, Хубэй) күзетке жіберді, бірақ Цао Рен өзінің қол астындағыларына кейінірек Йилинге шабуыл жасауға бұйрық берді. Гань Нин қоршауда қалғандықтан, Чжоу Юдан көмек сұрады, ол Лю Мэннің Линг Тонгты өздерінің позициясын қорғауға қалдыру жоспарын орындады, ал Чжоу Ю және басқа генералдар Ганьға көмектесу үшін күшейту әскерін бастап келді. Линг Тонг он күнге жуық жаумен жалғыз күресті, сандар жағынан кемдікке қарамастан, өз орнын берік ұстап, жолдастары келгенше жеңіске жетті. Шайқас Цао Ренге Нан командериясын тастап кетуге бұйрық берілгенге дейін созылды, нәтижесінде Сунь Куанның әскерлері командерияны басып алды. Линг Тонг шайқастағы ерлігі үшін полковник (校尉) атағына ие болды.
Линг Тонг кейін шығысқа қарай жылжыды және Лю Мэн мен Гань Нинге ілесіп, Ван округінде (皖縣; қазіргі Цианшань округі, Анхуй) Цао Цаоның гарнизонына шабуыл жасады. Олар оны жаулап алды. Ол бандиттерді талқандайтын үй шаруашылығының генералы (蕩寇中郎將) болып тағайындалды және Пэйдің канцлері (沛相) қызметіне бекітілді. 215 жылы Линг Тонг Лю Мэнге қосылып, Лю Бейдің Чанша, Линглинг және Гуйян командерияларын басып алды. Кейін олар Юйянға Лю Бейдің генералы Гуан Ю бастаған әскерге қарсы тұру үшін қайтып келді, ол жоғалған командерияларды қайтару үшін оңтүстіске қарай жылжып келген еді. Аймақтық дау ақырында Сунь Куан мен Лю Бейдің екеуі де Цзинь провинциясын Сян өзені бойымен өзара иеліктеріне бөлісуге келіскен кезде шешілді.
Гань Нинмен қақтығыс
Линг Тонг әкесі Линг Цаоны өлтіргені үшін Ган Нинді ешқашан кешірген емес. Ган Нин Линг Тонгқа қарсы әрқашан сақтықпен болды және мүмкіндігінше Лингпен кездесуден қашып тырысты. Сунь Куан Линг Тонгқа Ган Нинге кек алмауды бұйырды. Дегенмен, екеуі Лю Мэннің үйінде өткен той кезінде шажырлы болып, төбелес етіп жазуға дейін барды. Линг Тонг қонақтарды көңілдіру үшін қылышпен би орындап жатқанда, Ган Нин тұрып: "Мен де өз жұбымдағы қылыштармен билей аламын" деді. Лю Мэн Ган Нинге: "Сен биде жақсы болсаң да, мендей шебер емессің" деді. Сосын ол қылышын суырып алып, қалқанмен бірге Линг Тонг пен Ган Ниннің арасына тұрып, оларды тоқтатып, бөліп тастады. Сунь Куан осы жайтты естіген соң, Ган Нинді Банчжоуға (半州) басқа гарнизонға жіберді.
Сяояо бұрмасындағы шайқас
Лю Бэймен одақтастығын қайта растағаннан кейін, Сунь Куан жеке өзі әскерді бастап Хефэй қаласына шабуыл жасады. Бұл қаланьың қорғаушысы – Цао Цаодың генералы Чжан Ляо болатын. Сунь Куанның мақсаты – Цао Цаоның назарын Ханчжунге жасалған жорықтан аудару еді. Осы жорық барысында Линг Тонг Оң бөлімнің (右部督) бастығы қызметін атқарды. Сунь Куанның әскері Чжан Ляоға қарсы болған алғашқы шайқастарда ауыр шығынға ұшырады және Хефэйді бағындыра алмады. Әскер арасында оба ауруы тараған кезде Сунь Куан жорықты тоқтатып, шегінуге шешім қабылдады. Сяояо фордында (逍遙津) Сунь Куанның басқа бөлімдері бірінші болып шегінді, ал Сунь Куан өзі Лю Мэн, Цзян Цин, Линг Тонг және Ган Нин сияқты 1000 шамасындағы әскер және бірнеше офицермен соңда қалды. Чжан Ляо мұны көрген соң, дереу әскерін Хефэйден шығарып, қарсы шабуылға көшті, бұл Сунь Куанды толығымен алаңдатты. Сунь Куан бірінші шегінген бөлімдерді қайтаруды қалады, бірақ олардың уақытында келе алмайтынын түсінді. Линг Тонг 300 әскермен бірге өз әміршісін құтқару үшін жаудың қоршауына батыл шабуыл жасады. Сунь Куанның атын сынған көпірден секіріп өтізіп, фордтың екінші жағына жеткеннен кейін, Линг Тонг қайтадан майданға оралып, ондаған жауды өлтірді. Денесінің көп жерінде жаралар болды, ал оның барлық әскері қаза тапты. Тек жағдайды бағалап, Сунь Куанның қауіпсіз екеніне көз жеткізгеннен кейін ғана ол шегінді. Көпір қирағандықтан, Линг Тонг қару-жарағымен судан өтуге мәжбүр болды. Осы кезде Сунь Куан кемеге отырған еді, ол Линг Тонгты тірі көріп, қатты таң қалды. Линг Тонг өзінің жақын серіктерінің барлығының қаза болғанына қатты қайғырды және өкімін жасыра алмады. Сунь Куан Линг Тонгтың көз жасын сүртіп: "Гонцзи, өлгендерді еске алма. Сен тірі болғанда, неліктен сенің астында адамыңның жоқтығына қайғырасың?" деді. Линг Тонгтың жаралары өте ауыр болғандықтан, Сунь Куан оны кемеде қалдырып, киім ауыстыруға рұқсат берді. Сапалы медициналық көмекпен Линг Тонг аман қалды. Кейін ол генерал-лейтенант (偏將軍) шеніне көтеріліп, бастапқыдағы әскер санынан екі есе көп әскерге қолбасшылық етуге ие болды.
Шаньюеді тыныштыққа бөлеу
Шанюэ – Хан әулеті кезінде ежелгі Қытайдың Уюэ аймағында қоныстанған тайпалық халық. Қытайдың оңтүстік бөлігі Хан үкіметінің тікелей басқаруында болмағандықтан, Шанюэ халқы Хан азаматтарына қарсы тұрақты шабуылдар жасап, күн көрісіне қажетті заттарды жинаған. Шанюэ Сунь әулеті мен оның әскерлері үшін Цзяндунға алғаш аяқ басқан сәттен бастап үнемі қиындық туғызды. Сунь Куан оларға қарсы көптеген жорықтар ұйымдастырды, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады, себебі Шанюэ ұзақ жылдар бойы тауларда өмір сүргендіктен, аймақты жақсы білді және жеңіліске ұшырағанда жасырынып қалатын. Алайда, Линг Тонг Шанюэ мәселесін шешу үшін басқаша тәсіл қолдануға тырысты. Ол Сунь Куанға әскери күшпен оларды бағындырудың орнына, Шанюэ халқының жүрегін жеңіп, оларды ассимиляциялауға ұсыныс жасады. Оның ойынша, егер Сунь Куанның билігінің беделі мен одан күтілетін сыйлықтарды Шанюэ халқына көрсетсе, олар қан төгілмей оларға мойынсұнар еді. Қажет болған жағдайда округтерден материалдық көмек сұрауға толық құқық берілген соң, ол жарқын қару-жарақ пен броньмен жабдықталған жасақты бастап, жоспарын іске асыруға кірісті. Шанюэ Сунь Куан әскерінің өз аумақтарына терең енгенін байқағанда, Линг Тонгтың жасағы оларды қатты таң қалдырды. Сосын Линг шығып, егер олар Сунь Куанның армиясына қосылса, оларға жомарт сыйлықтар берілетінін мәлімдеді. Линг Тонгтың жоспары сәтті аяқталды – ондаған мың Шанюэ еркектері үйлерінен шығып, оған қосылды. Ол содан кейін 10 000 дене күші зор ер адамды іріктеп алып, олардан жасақ құрып, қайтып келді. Линг Тонгтың табысынан соң, оның стратегиясы кейіннен Ву әскерінің тағы бір басшысы Чжуге Ке тарапынан қабылданып, өзгертілді.
Өлім
Шаньюе аймағына сапар барысында Линг Тонг туған жерінен өтіп, қысқа ғана тоқтады. Атақ-даңққа ие болғанына қарамастан, ол қала тұрғындарына ең жоғары құрметпен және қарапайымдықпен қарады. Ол 28 жасында жолға қайтып келе ауырып қайтыс болды.
Ұрпақтар
Линг Тонгтың екі ұлы – Линг Ли (凌烈) және Линг Фенг (凌封) – әкесі қайтыс болғанда екеуі де өте жас еді. Сунь Куан оларды өз сарайына алып келіп, өз ұлдарындай күтім жасады. Қонақтар келгенде, Линг Тонгтың ұлдарын көрсетіп: "Бұлар менің батыр ұлдарым", – дейтін. Линг Тонгтың ұлдары жеті-сегіз жасқа келгенде, Сунь Куан Ге Гуанға оларды оқу-жазуға үйретіп, сондай-ақ әр он күнде атпен жүруге дамытуды тапсырды. Линг Ли есейген соң, әкесінің ерліктерін еске алып, Сунь Куан оған ауыл маркизі (亭侯) атағын берді және бұрын әкесі басқарған әскерлік бөлімге жетекші етіп тағайындады. Кейін Линг Ли жасаған қателігі үшін маркиздік атағынан айырылып, қызметтен босатылды; атақ пен әскери лауазым Линг Фенге ауыстырылды.
Бағалау
Линг Тонг ғалымдардың құрметін қадір тұтып, олармен достық қарым-қатынас жасады. Олар оның әскери қызметте болғанына қарамастан, оған деген құрметтерін білдірді. Ол талантты адамдарға ықылас көрсеткендігімен белгілі болды және оларға көңіл бөлді. Ол тіпті жұмысымен шаршаған күйі де, келушілерді қабылдауға уақыт табатын. Әділдік пен адалдықты маңызды санайтын ол, байлықты екінші орынға қойды. Бір күні Сунь Куаньдың адал қызметкерлері оған Шэн Сянь деген даңқты талант иесін ұсынды. Линг Тонг Шэн Сяньнің әміршісімен кездесуге келгенін естігенде ұйықтаған еді. Ол дереу төсектен тұрып, Шэн Сяньді құшақтап, Сунь Куаньға апарып жеткізді. Линг Тонгтың әділдік сезімі зор екендігі жөнінде көп айтылды. Нань командованиесінде болған шайқас кезінде Чжоу Ю Гань Нинге Илинге (夷陵; қазіргі Ичан, Хубэй) шабуыл жасауға бұйрық берді. Цао Рен әскер жіберіп Гань Нинге шабуыл жасап, оны қоршауға алды. Гань Нин дереу күш қосып беруді сұрады, бірақ генералдардың оны құтқаруға жеткілікті әскері болмады, сондай-ақ күш жіберудің қаупі бар екенін, себебі бұл бас әскерді әлсіретеді деп ойлады. Лю Мэн Гань Нинге көмектесу керектігін айтты. Ол Чжоу Юге Линг Тонгты Цао Ренді ұстап тұру үшін қалдыруды, ал қалған генералдар Гань Нинге күш қосуға баруды ұсынды. Лю Мэн Линг Тонгтың он күнге төтеп бере алатынына сенімді екенін батыл айтты. Линг Тонг жауапкершілікпен міндетін атқарды. Ол Цао Реннің шабуылдарына жалғыз қарсы тұрып, басқа генералдарға Гань Нинді құтқаруға уақыт берді. 68-тарауда, Сяояо өткеліндегі шайқастан кейін, Линг Тонг Юэ Цзиньмен жекпе-жекке шыққанда, Цао Сю Линг Тонгтың атына тиген жебемен оны аттан құлатты. Юэ Цзинь соққы беруге асыққанда, оның бетіне жебе тиді. Екі тарап та өздерінің генералдарына көмекке жүгіріп, содан кейін әскерлерін кері шегінді. Кейін Линг Тонг Гань Ниннің өзін құтқарғанын білгенде таң қалды. Ол тізе бүгіп, Гань Нинге өмірін сақтап қалғаны үшін алғыс айтты және кешірім сұрады. Гань Нин оны кешірді. Осыдан кейін Линг Тонг Гань Нинмен болған бұрынғы дау-жанжалды ұмытып, жақын досқа айналды.
Танымал мәдениетте
Лин Тонг Koei компаниясының Dynasty Warriors және Warriors Orochi бейне ойындары сериясында ойналатын кейіпкер ретінде ұсынылған. Ол сонымен қатар Koei компаниясының "Үш патшалықтың романсы" сериясының барлық шығарылымдарында да пайда болады.