Жылқының дақыл түсті жабыны

Кіріспе

Жүнінде ірі дақтардан тұратын түсі бар жылқы.

Пинто жылқысының жүнінде ақ және кез келген басқа түстің ірі дақтары болады. Пинто түсін бояу, екі түсті немесе британдық ағылшын тілін қолданатын елдерде жай ғана түсті деп те атайды. Пинто жылқылары жылқы қолға үйретілгеннен кейін көп ұзамай пайда болған. Пинто үлгілерін жылқының әртүрлі тұқымдарында кездестіруге болады, ең танымалдары – американдық бояулы жылқы. Американың Пинто жылқы қауымдастығы сияқты түсті тұқымдарды тіркеуші ұйымдар пинто жылқыларының тегін және нәтижелерін, олардың тегіне қарамастан тіркеп көрсетеді. "Пинто" және "Paint" терминдері кейде жүннің түсін емес, тұқымды немесе тіркелімді білдіруі мүмкін. Пинто үлгілері Апалуза сияқты жылқы тұқымдарына тән дақты леопардтық күрделі үлгілерден визуальды және генетикалық тұрғыдан ерекшеленеді. Түске қарай іріктеу жүргізетін шаруалар осы екі үлгіні араластырмауға тырысады, ал дақты түстерді бағалайтын тіркелімдер "бұрыс" үлгінің белгілерін көрсететін жылқыларды тіркеуден бас тартады.

Сипаттама

Пинто аттың түсі ақ және тағы бір түстің дақтарынан тұрады. Пинто аттағы ақ түс көбінесе асимметриялық болады, мысалы, леопард кешенімен қосылған ақ түстен өзгеше.

Тарих

Алғашқы белгілі пинто жылқылары жылқы үйретілгеннен кейін көп ұзамай пайда болды. Ежелгі жылқы ДНК-сын талдау 5600 жыл бұрын өмір сүрген тобиано түсті атты және 5000 жыл бұрын өмір сүрген сабино 1 түсті атты көрсетті. Тобиано түсі бастапқыда адамдарға ұнады және Темір дәуірінде (б.з.д. 900-400 жылдары) кең таралды, ал Орта ғасырларда қайтадан сирек кездесе бастады. Бұл түс, әсіресе, жергілікті американдықтар арасында танымал болды және АҚШ-та арнайы селекцияланды, қазір әлемдегі пинто жылқыларының ең көп саны осы елде шоғырланған.

Негізгі түстер бойынша Pinto жапсырмалары

Кейбір сөздер пинто жылқыларын сипаттау үшін қолданылады, ақ емес бөліктердің түсі туралы толыққанды мәлімет береді, көбінесе британдық ағылшын тілінде қолданылады. Бұл "көк пинто" немесе "пинто паломино" сияқты түстің атауына негізгі түсті қосу арқылы да жасалуы мүмкін. Пибальд: қара түсті негізгі түсі бар кез келген пинто үлгісі, яғни қара және ақ дақты жылқы. Бұл термин "magpie" сөзінен келген. Скивбалд: қара түстен басқа кез келген негізгі түстегі кез келген пинто үлгісі; каштан мен құлын – ең көп кездесетін негізгі түстер, сондықтан скивбалдтар көбінесе каштан мен ақ немесе құлын мен ақ болады. Бұрын бұл термин қоңыр түсті пинто жылқысын атау үшін қолданылған болуы мүмкін, бірақ бүгінде қарадан басқа кез келген түсті қамтиды. Бұл термин скандинавиялық "skjöt" арқылы "magpie" сөзінен шыққан. Үш түсті: әдетте, көк (қоңыр және қара) және ақ түсті үш түсті жылқы. Көбінесе скивбалдтың бір түрі саналады.

Үлгі бойынша Pinto пальтолары

Жалпы алғанда, пинто жылқыларының ақ және түсті дақтары болады, бірақ ақ және түсті аймақтарды әртүрлі орналастыруға бейімделген бірнеше түрлі, жеке мұрагерлік үлгілер бар. Үлгінің сипаттамасы. Тобиано. Пинтоның ең танымал түрі – тобиано, дөңгелектелген белгілерімен, ақ аяқтарымен және құйрық шекесіне дейін, әдетте тік үлгімен орналасқан ақ жолақтарымен сипатталады. Басы көбінесе қараңғы болады және жұлдыз, кескіш, жолақ немесе жалын сияқты пинто емес жылқыларда кездесетіндей беттік белгілері болуы мүмкін. Тобиано – бұл бір геннің әсерінен пайда болатын басым қасиет, сондықтан барлық тобиано жылқыларының кем дегенде бір тобиано ата-анасы болады. Фрейм немесе фрейм-оверо. Фреймге көлденең бағытталған, өткір жиектері бар ақ дақтар тән. Ақ дақтар әдетте бас, бет, мойын мен дененің бүйір жақтарын қамтиды, ал көздер көк болуы мүмкін. Фрейм-оверо жылқыларында көзге түспейтін қарапайым белгілер болуы мүмкін. Бұл қасиет үлгінің ұрпақтар бойы "жасырынуына" мүмкіндік береді және кейбір өнімдерге жауапты деп саналады. Фрейм үлгісін тудыратын ген, сондай-ақ өлімге әкелетін ақ синдромды да тудыруы мүмкін. Фрейм-оверо жылқылары өздері сау болса да, егер фрейм генін қосқан екі жылқы бірге шағылыстырылса, тоқтының өлімге әкелетін ақ синдромы болуының 25% ықтималдығы бар. Ауру жұқтырған төлдер толығымен ақ болып, туғаннан кейін көп ұзамай өледі. Сабино және басым ақ. Беті мен аяқтарындағы ақ белгілерден бастап, толығымен ақ жылқыға дейін жететін, көру жағынан ұқсас үлгілердің тобы. Бұл екі шектен аралықта сабино жылқыларында аяқтарында, құрсағында және бетінде, көзден тыс жерлерде ақ дақтар болады. Белгілердің жиектері "лақты" болуы мүмкін, немесе ақ белгілердің жиектерінде жеке тұрған немесе роанинг үлгілерінің жапсырмалары болуы мүмкін. Сабино кейде роан немесе рабиканоға ұқсас болуы мүмкін. Генетикалық себептері белгілі 30-дан астам сабино және басым ақ түстердің барлығы бір геннің әртүрлі баламалы нұсқаларынан туындайды. Сабиноның кейбір түрлерінің себебі әлі белгісіз, бірақ басқа ген немесе гендер себеп болуы мүмкін. Манчадо. Үлкен, өткір ақ аймақтарымен және олардың ішіндегі түсті, тегіс, дөңгелек дақтарымен сипатталатын сирек үлгі. Әдетте мойынның жоғары жағында көбірек ақ, ал құрсақта және мойынның төменгі жағында көбірек түс болады. Бұл тұтас қанды, криолло, поло пони, араб және хакни тұқымдарында және көбінесе Аргентинада кездеседі. Манчадоның себебі нақты белгісіз, бірақ Споненберг пен Беллоне оны сирек кездесетін рецессивті геннің әсерінен туындауы мүмкін деп болжайды. Кейбір қосымша терминдер нақты пинто үлгісін көрсетпей, үлгіні сипаттайды. Оверо: Негізінен APHA қолданатын ұжымдық термин, overo негізінен "пинто, бірақ тобиано емес" дегенді білдіреді. Бұл үлгі кем дегенде үш түрлі генетикалық механизмнің әсерінен туындаған үлгілерді білдіреді: жоғарыда сипатталған фрейм, аппақ шашылған немесе сабино. Бұл үлгілер көбінесе тобиано белгілеріне қарағанда өткір жиектері бар бейтарап белгілермен сипатталады. Ақ түс әдетте артқы жағына өтпейді. Товеро: Тобианоның және оверо түстерінің кез келген түрінің қоспасы, әдетте жылқының бірден көп гендері бар екенін көрсетеді. Мысалы, товероның денесі көбінесе ақ тобиано үлгісіне ие болуы мүмкін, бірақ ақ басы бар немесе жоқ көк көздері болуы мүмкін. Жылқылар бір уақытта бірнеше дақты гендерді алып жүреді, бұл бірнеше үлгілердің сипаттамаларын тудырады.

While pinto horses in general have patches of white and patches of color, there are a number of different, separately inherited patterns which tend to arrange the white and colored areas differently. Pattern Description Tobiano The most recognizable type of pinto, tobiano is a spotting pattern characterized by rounded markings with white legs and white across the back between the withers and the dock of the tail, usually arranged in a roughly vertical pattern. The head is usually dark, and may have facial markings similar to those seen on non pinto horses such as a star, snip, strip, or blaze. Tobiano is a dominant trait caused by a single gene, so all tobiano horses have at least one tobiano parent. Frame or frame overo Frame is characterized by horizontally oriented white patches with jagged, crisp edges. White patches typically include the head, face, and lateral aspects of the neck and body, and the eyes can be blue. Frame overos may have very modest markings that are not obviously pinto. This quality allows the pattern to seemingly "hide" for generations, and is thought to be responsible for some cases of cropouts. The same gene that causes the frame pattern can also cause lethal white syndrome. Although frame overo horses are themselves healthy, if two horses with the frame gene are bred together, there is a 25% chance that the foal will have lethal white syndrome. Affected foals are fully white and die shortly after birth. Sabino and dominant white A group of visually similar patterns which may range from white markings on the face and legs all the way up to a solid white horse. In between those extremes, sabino horses possess a spotting pattern characterized by high white on legs, belly spots, and white markings on the face extending past the eyes. The edges of markings may be "lacy" or patches of roaning patterns standing alone or on the edges of white markings can occur. Sabino may sometimes look similar to roan or rabicano. Of the 30+ forms of sabino and dominant white where the genetic cause is known, all are caused by different alternate variants of the same gene. It's possible that some forms of sabino where the cause is not yet known may turn out to be caused by a different gene or genes. Manchado A rare pattern characterized by large, crisp white areas with smooth round spots of color inside them. Usually there will be more white on the dorsal side the neck, and more color on the belly and the ventral side of the neck. It has been seen in the Thoroughbred, Criollo, Polo Pony, Arabian, and Hackney breeds, and almost always in Argentina. The cause of manchado is not known for certain, but Sponenberg & Bellone propose it may be caused by a rare recessive gene. Some additional terms describe the pattern without specifying the exact pinto pattern. These include:
Overo: A collective term used primarily by the APHA, overo essentially means "pinto, but not tobiano". It denotes patterns produced by at least three different genetic mechanisms: frame, splashed white, or sabino, described above. These patterns are usually characterized by irregular markings with more jagged edges than tobiano markings. The white usually does not cross the back. Tovero: A mix of tobiano and any form of overo coloration, usually reflecting that the horse carries more than one set of genes for a spotting pattern. For example, a tovero may have a mostly white tobiano pattern on the body, but also have blue eyes with or without a white head. Horses can carry multiple spotting genes at the same time, producing characteristics of several patterns.

Қатынасты терминдер

Хром: Аттың әдемі ақ белгілеріне деген бейресми мақұлдау термині, шатастыру тудыруы мүмкін, себебі ол әйбатты өрнектелген Аппалуса аттарын сипаттау үшін де қолданылады. Сап-сапалы: Пинто контекстінде, сап-сапалы ат – көзге көрінетін пинто өрнегі жоқ ат, ақ белгілерінің болуына және атта пинто гендерінің болуына қарамастан. Басқа жағдайларда, "сап-сапалы" сөзі ақ белгілері жоқ атты сипаттау үшін қолданылуы мүмкін. Дәрілік шапан: Сирек кездесетін өрнек, маңдай және құлақтары қара, толығымен ақпен оралған, нағыз "дәрілік шапан" пинто немесе бояу аттың денесі көбінесе ақ болады, кейде бүйірлері, кеудесі және көздерінің үстінде қара түс болуы мүмкін. Қалқан: Көкіректі толығымен ақпен орап тұрған үлкен қара дақ, әдетте ақ атта кездеседі, кейде дәрілік шапан өрнегімен байланысты. Карталау: Ақ және түстің арасындағы шекара жұмсақ болатын, толығымен ақ немесе толығымен түсті емес аймақтар, әсіресе тобиано сияқты нақты шекаралы өрнектерде көрінеді. Көбінесе суретшілерді қызықтырады. Cropout: Екі түстес ата-анадан туған пинто ат, әдетте пинто түсіне рұқсат бермейтін тұқымда. Биологияда пинто – пиебалдизмнің бір түрі болып саналады, ал пиебалдизм – леуцизмнің бір түрі.

Летальды ақ синдромы

Үлгілердің сипаттамасында айтылғандай, фрейм гені летальді ақ синдромы деп аталатын жағдаймен байланысты. Бұл генетикалық бұзылыс, нәтижесінде құлындар туғаннан кейін қысқа уақыттан соң өледі. Зардап шеккен құлындар толығымен ақ түсті болады және ішектері дұрыс жұмыс істемейді. Летальді ақ синдромын тудыратын ген, фрейм оверо пинто үлгісін тудыратын генмен бірдей. Бір данасы фрейм оверо пинто түсті атқа әкеледі, ал екі данасы болса летальді ақ синдромын тудырады. Кейбір аттарда ген болғанымен, сырт көрінісінде фрейм үлгісі байқалмайды, бірақ аттың тасымалдамашы екенін анықтау үшін ДНК-тест бар. Летальді ақ синдромынан сақтану үшін екі тасымалдамашыны бірге шаруаландырмау керек. PtHA-да 157 000-нан астам пинто тіркелген.

Американдық бояулы жылқылар қауымдастығы

Пинто түстес және Quarter Horse немесе Thoroughbred тұқымдарынан шыққан, тексерілген әруақтары бар жылқылар Америка бояулы жылқы деп аталады және Америка бояулы жылқылар қауымдастығы деп аталатын бөлек тізілімге тіркеледі. Пинто кез келген тұқым немесе тұқымдардың қосындысынан болуы мүмкін (тізілімге байланысты шектеулер болуы мүмкін), бірақ Америка бояулы жылқы ретінде тіркелген жылқының кем дегенде бір ата-анасы APHA-да тіркелуі керек, ал екі ата-анасы да тіркелген Америка Quarter Horse, Америка бояулы жылқы немесе Thoroughbred тұқымдарынан болуы тиіс. Сондықтан, көптеген бояулы жылқыларды Pintos ретінде де тіркеуге болады, бірақ барлық Pintos бояулы жылқы ретінде тіркелуге лайықты емес. Америка бояулы жылқы АҚШ-та өте танымал тұқым, жылына шамамен 10 000 жылқы тіркеледі, оның үштен екісі АҚШ-та.

Басқа тұқымдардағы Пинто

Көптеген тұқымдық тіркелімдер, немесе бұрын қабылдамаған, дақтары немесе "артық" ақ түсі бар жылқыларды тіркеуге қабылдамайды, себебі мұндай жануарлардың аралас болуы мүмкін деп санайды, немесе өлімге әкелетін ақ төл тудырудан қорқады. Тұқымдық ата-аналардан туған ұрпақтың мұндай жолмен шеттетуі американдық бояулы жылқы қауымдастығының ғана емес, сондай-ақ басқа да пинто тізілімдерінің құрылуына әкелді. Мұндай жылқыларды тіркемеген тұқымдардың ішінде араб жылқысы және американдық кварталдық жылқысы бар. Дегенмен, қазіргі заманғы ДНК-тестілеулер кейбір тұқымдарда дақтардың пайда болуына жауапты гендер бар екенін көрсетті, мысалы, араб жылқыларында SB 1 емес сабино үлгісі, ал кварталдық жылқыларда сабино, оверо және тобиано. Сондықтан, бұл тіркелімдер өз ережелерін өзгертіп, ДНК-тестілеу арқылы ата-анасы расталған жағдайда, қосымша ақ түсі бар жылқыларды тіркеуге рұқсат берді. Бірақ, Жокей клубының таза тұқымды жылқы тіркелімі әлі күнге дейін пинтоны тіркелетін түс ретінде ресми түрде мойындамайды, бірақ денедегі ақ дақтарды белгілер санатына енгізуге мүмкіндік береді. Ұлыбританияның Уэльс пони және Коб қоғамы да "пибал" немесе "скьюбал" жылқыларды тіркеуге қабылдамайды.