Кіріспе

Корнуоллдағы этникалық топ, Англия, Ұлыбритания және бүкіл әлемдегі Корнуолл диаспорасы. Этностық топ және бүкіл әлемдегі диаспора. Корнуолл халқының саны 2021 жылғы Ұлыбритания халық санағы бойынша 532 300 адамды құрайды.

| аймақ1 = АҚШ |
| кестетақырыбы = Маңызды Корнуолл диаспорасы |
| халық1 = 1 000 000 – 2 500 000 |
| сілтеме1 = |
| аймақ2 = Австралия |
| халық2 = 1 000 000 |
| сілтеме2 = |
| аймақ4 = Мексика |
| халық4 = |
| сілтеме4 = және Ұлыбританиядағы танылған ұлттық азшылық, олар (Уэльс және Бретань сияқты) өз тамырларын б.з.д. 11-7 ғасырлар аралығында Ұлыбританияны мекендеген бриттондық кельттерге дейін жегізеді және Римнің жаулау кезінде Британияда тұрған. Ұлыбритания халық санағында тікелей таңдау опциясы болмаса да, Корнуоллдық этникалық және ұлттық ерекшеліктерін жазғандардың саны ресми түрде танылып, тіркеледі. Корнуолл халқы мен олардың бриттондық Корнуолл тілі орта ғасырлық және жаңа замандық кезеңдерде ағылшын тіліне сіңірілу және жойылу процесін бастан өткерді. 18-шы ғасырда және Ұлыбритания Корольдігі құрылғаннан кейін Корнуолл тілі және белгілі бір дәрежеде ерекшелігі жойылып, көбінесе ағылшын тілімен (бірақ Корнуоллдықтардың ықпалымен Батыс елдерінің диалектілері мен англо-корнуоллдық тілдері) немесе британдық ерекшелікпен алмастырылды. 20-шы ғасырдың басында кельттердің қайта жаңғыруы Корнуоллда мәдени өзін-өзі тануға мүмкіндік берді, бұл Корнуолл тілін жандандырды және Корнуоллдықтарды ерекше бриттондық кельт мұрасын білдіруге шақырып, олардың ұлттық сезімін ояртты. Корнуолл тілі 2002 жылы Аймақтық немесе Азшылық Тілдері жөніндегі Еуропалық Хартия бойынша ресми түрде танылды, ал 2014 жылы Корнуолл халқы Ұлыбритания Үкіметімен Ұлттық Азшылықтарды Қорғау Жөніндегі Негіздемелік Конвенция бойынша танылды және қорғауға ие болды. Корнуолл өзін-өзі басқару қозғалысы Корнуолл мәдениетінің, саясатының және тілінің көбірек танылуын талап етті және Корнуолл халқына көбірек мәртебе беруді талап етті, бұл олардың 2011 жылғы Ұлыбритания халық санағының нысанындағы тізімделген этникалық топтардың бірі болуына шақырумен дәлелденді. Орта ғасырлық және Жаңа Замандық Ұлыбританияда Корнуоллдықтар кейбір жағдайларда ағылшын және уэльстіктермен бірдей мәртебеге ие болды және өздерінің тілдері, қоғамы мен әдет-ғұрыптары бар көршілерінен ерекшеленетін жеке нәсіл немесе ұлт деп саналды. Корнуоллдықтар Англияда "айрықша жағдай" ретінде сипатталды, олардың ерекшелігі "аймақтық емес, этникалық" болып табылады. Ұлыбритания саясатындағы құрылымдық өзгерістер, әсіресе Еуропалық Одақ және децентрализация, 20-шы ғасырдың соңында Ұлыбританияда "Корнуоллдық ерекшелікке және ерекшелікке қызығушылықтың артуына" басты ынталандыру ретінде келтірілді. Мысалы, Фил Виккери (Англияның ұлттық регби құрамасы және Британдық және Ирландиялық Арыстандар үшін регби одағының реквизиті) өзін "корнуоллдық" және "ағылшын" деп сипаттайды. Сонымен қатар, тағы бір халықаралық регби ойыншысы Джош Матавеси өзін ағылшын емес, корнуолли фиджийі деп атайды. 2000 жылы Плимут университетінің зерттеуі бойынша Корнуоллдағы балалардың 30%-ы "ағылшын емес, корнуоллдық" деп ойлаған. 2004 жылы Morgan Stanley қаржы компаниясы ұлттық сәйкестік туралы сауалнама жүргізген кезде, Корнуоллдағы респонденттердің 44% өздерін британдық немесе ағылшын емес, корнуоллдық деп санайды. 2008 жылы Эксетер университетінің Корнуоллдың 16 қаласында жүргізген зерттеуі бойынша 59% өздерін корнуоллдық деп санайтынын және 41% "ағылшыннан гөрі корнуоллдық" деп санайтынын, ал респонденттердің үштен бірінен астамы корнуоллдық ерекшелігін негізгі ұлттық ерекшелік ретінде қалыптастырғанын анықтады. Корнуоллдықтардың арасында, әсіресе, осындай байланыстары бар адамдар арасында, генеалогия мен отбасы тарихы Корнуоллдық болудың басты критерийлері болып саналды, ал Корнуоллда туылғандар да маңызды деп саналды. 2008 жылы Эдинбург университетінің 15 және 16 жастағы мектеп оқушыларын зерттеуі бойынша, респонденттердің 58% өздерін "адекватты" немесе "өте корнуоллдық" деп санайды. Қалған 42% -ы ХХ ғасырдың екінші жартысында аймаққа көшіп келудің нәтижесі болуы мүмкін. Эксетер университетінің 2010 жылы Корнуолл бойынша қазіргі заманғы Корнуоллдық ерекшеліктің мағынасына қатысты зерттеуінде "Корнуоллдық ерекшеліктің күшінде батыстан шығысқа қарай арақашықтықпен ыдырау" байқалды. Зерттеу шаруалар қауымы арасында жүргізілді, өйткені олар Корнуоллдың ең объективті өкілдік ететін әлеуметтік-кәсіптік тобы деп саналды. Барлық қатысушылар өздерін корнуоллдықтар деп санады және корнуоллдықтарды негізгі этникалық топтық бағыт ретінде анықтады. Батыстағылар өздерін негізінен корнуоллдықтар мен британдықтар/кельттер деп санайды, ал шығыстағылар өздерін корнуоллдықтар және ағылшындар деп санайды. Батыс Корнуоллдағы барлық қатысушылар, өзін корнуоллдық деп санаған және ағылшын емес, Шығыс Корнуоллдағы адамдарды еш қылықсыз, өзіне тең корнуоллдықтар деп сипаттады. Корнуоллдық және ағылшын деп санағандар өздерінің корнуоллдығының басымдығын және ағылшындығынан алшақтау мүмкіндігін атап өтті. Тегі Корнуоллдық деп санаудың ең маңызды критерийі болып саналды, туған жерінен немесе Корнуоллда өскеннен жоғары. Бұл зерттеу 1988 жылғы Мэри МакАртурдың зерттеуін қолдайды, онда Корнуоллдықтың мағынасы жергіліктіден ұлттық ерекшелікке дейін айтарлықтай өзгеретіні анықталды. Екі зерттеуде де корнуоллдықтар ағылшындарға қарағанда материалдық емес екені байқалды. Корнуоллдықтар ағылшындарды немесе қала тұрғындарын "көбірек достық емес және агрессивті түрде өзін-өзі жарнамалап, сезімтал емес" деп қарады. Корнуоллдықтар өздерін достық, құнақжай және қамқор деп санайды. 2010 жылдың қараша айында Ұлыбритания Премьер-министрі Дэвид Камерон "Мен Корнуоллдың ұлттық ерекшелігі өте күшті деп ойлаймын" деді және оның үкіметі "Корнуоллға көптеген өкілеттік беруді жоспарлап отыр, бұл Корнуоллдың біртұтас органына беріледі" деді.

2011 және 2021 жылғы Ұлыбритания халық санағы

2011 жылғы халық санағының ұлттық белгілемелер бөліміне Корнуоллды қосу жөніндегі науқан 2009 жылы Парламенттің қолдауын алмады. Осының салдарынан, халық санағын ұйымдастырушы мекеме мен Корнуолл кеңесі тұрғындарға ұлттық сәйкестік және этникалық топтар бөлімдеріне жазып, негізгі тіл бөлімінде корнуоллды көрсету арқылы өздерін корнуоллдықтар ретінде қалай анықтай алатынын түсіндіретін плакаттар жасады. Басқа да сәйкестіктер сияқты, Корнуоллға да 2001 жылғы санақта қолданылған және бүкіл Ұлыбритания бойынша есептелген (06) санақ коды берілді. Адамдар алғаш рет 2001 жылғы Ұлыбритания халық санағында өз этникалық тегін корнуоллдық деп көрсетуге мүмкіндік алды, және шамамен 37 000 адам осылай істеді. Англия мен Уэльстегі барлығы 83 499 адам өздерін корнуоллдық ұлттық санаға жататындар ретінде сипаттады. Олардың 59 456-сы тек корнуоллдық, 6 261-і корнуоллдық және британдық, ал 17 782-сі корнуоллдық және кем дегенде бір басқа сәйкестік ретінде, британдықпен немесе одан басқа көрсетілді. Корнуолл аймағындағы жалпы саны 73 220 адамды құрады (халықтың 14%), оның ішінде 52 793-і (9,9%) тек корнуоллдық, 5 185-і (1%) корнуоллдық және британдық, ал 15 242-сі (2,9%) корнуоллдық және кем дегенде бір басқа сәйкестік ретінде, британдықпен немесе одан басқа көрсетілді. Корнуолл аймағында 79 938 адам (халықтың 14,0%) тек корнуоллдық екенін, ал 9 146 адам (1,6%) корнуоллдықты британдықпен бірге көрсетті.

Мектептер санағы (PLASC)

2006 жылдан бері Корнуоллдағы мектеп оқушылары жылдық мектептер санағында (PLASC) өздерін этникалық корништер ретінде тіркеуге мүмкіндік алды. Осыдан бері өздерін корништер деп анықтағандардың саны 2017 жылы 24%-дан 51%-ға дейін өсті. Білім беру департаменті ата-аналар мен қамқоршыларға бастауыш мектептерде балалардың ұлтын анықтауды, ал орта мектеп оқушыларына өз ұлтын өзі анықтауды ұсынады. 2008: 30,3 пайыз – 71 302 оқушының 21 610-ы
2009: 33,9 пайыз – 70 275 оқушының 23 808-і
2010: 37,2 пайыз – 69 950 оқушының 26 140-ы
2011: 40,9 пайыз – 69 811 оқушының 28 584-і
2014: 48,0 пайыз
2017: 51,1 пайыз
2020: 45,9 пайыз. Бірқатар мектептердің басқару жүйесіндегі қателікке байланысты, «Ақ корниш» деп тіркелген оқушылар қатемен «Басқа ақ» санатына ауыстырылып, 2020 жылғы көрсеткіштің төмендеуіне себеп болды.

Ата-бабалар түп-тамыры

Традиция бойынша, корнуоллдықтар темір ғасырындағы кельттерден тараған деп есептеледі, бұл оларды ағылшындардан ерекшелендіреді, олардың көпшілігі (бірақ барлығы емес) Солтүстік Еуропадан келген отандастарынан Ұлыбританияны жаулап алып, кельттерді Британияның батыс және солтүстік шеттеріне ығыстырған англосаксондықтардан тараған. Ғалымдар келт тілдері мен материалдық мәдениеттің Ұлыбритания мен Ирландияға таралуы, ірі көші-қондар емес, мәдени таралу арқылы болды деп санайды. Генетикалық дәлелдер де англосаксондық мұраның қазіргі ағылшын генофондының маңызды бөлігін құрайтынын (бір зерттеуде Шығыс Англияда орташа есеппен 38% құрайды) көрсетсе де, олар бұрынғы тұрғындарының барлығын ығыстырмады. 2015 жылғы зерттеуде қазіргі корнуоллдықтардың англосаксондық тегі Англияның орталық және оңтүстік бөлігінен келгендерге қарағанда аз екендігі және олар Девондағы көршілерінен генетикалық жағынан ерекше екендігі анықталды. Зерттеу сонымен қатар дәстүрлі түрде «кельттік» деп аталатын популяциялар бірыңғай генетикалық сәйкестікке қарағанда айқын әртүрлілікті көрсеткенін көрсетті. Классикалық антикалық дәуірде кельттер кельт тілдерінде сөйлеген және бірқатар тайпалар, мәдениеттер мен ұлттарды құрады, атап айтқанда солтүстіктегі пикттер мен гелдер, ал оңтүстіктегі британдықтар. Британдықтар өздері бөлінген халық болды; олар бритон тілдерін ортақ пайдаланғанмен, тайпалық болып, аймақтық қоғамдарға және олардың ішіндегі кіші топтарға бөлінді. Осы тайпалық қоғамдардың мысалдары солтүстікте Бриганттар, ал батыста Ордовиктер, Деметейлер, Силурлар және Десеанглилер болды. Оңтүстік-батыста, кейін Корнуолл деп аталған аймақта, Дюмония патшалығында Дюмонийлер мен Корновийлер тұрды. Римдіктер Британияның орталық және оңтүстік бөлігін жаулап алғанмен, Дюмония жаулап алудан «іс жүзінде зардап көрмеді».

410 жылы Римді тонауы Британиядан Римнің толықтай кетуіне әкелді, ал Корнуолл Ирландиядан келген кельт христиан миссионерлерінің көптеген ағынын бастан кешірді, олар ертедегі корнуоллдықтарға, олардың мәдениетіне, сеніміне және сәулетіне терең әсер етті. Кейіннен оларды Вествалас (Батыс Уэльс) немесе Корнуолл (Корнуолл) деп атады. Конфликт Англия королі Ательстан 936 жылы Тамар өзенін Батыс саксондықтары мен корнуоллдықтар арасындағы ресми шекара деп белгілегенше жалғасты, бұл Корнуоллды британдықтардың соңғы тығырылымының біріне айналдырып, ерекше корнуоллдық ұлттық ерекшеліктің қалыптасуына ықпал етті. Британиядағы бритондық мәдениет Корнуоллмен, Девонның кейбір бөліктерімен, Солтүстік-Батыс Англиямен, Оңтүстік-Батыс Шотландиямен және Уэльспен шектелді. және олардың бретондық одақтастары, олар көптеген жағдайларда жаулап алынған жерлердің бритондық тілдерде сөйлейтін бөліктерінде билікті сақтады. Англияның графтықтары Англияның жаңа дворяндары ретінде қызмет еткен Англияның Вильгельм I-нің серіктері арасында бірте-бірте бөлінді. Алайда корнуоллдықтар олардың ықпалына «қарсылық көрсетті». Корнуолл графтығы Англиядан жартылай тәуелсіздік алған, бірақ 1067 жылы король Уильям I-нің туған ағасы Мортен графы Робертке берілді және одан кейін англо-норман аристократиясы билік етті; 1086 жылы аяқталған Англияның үлкен сараптамасының жазбасы болған Domesday Book-та Корнуоллдағы «барлық» жер иелерінің «ағылшын есімдері болды, сондықтан кімнің корнуоллдық, ал кімнің ағылшын екенін анықтау мүмкін емес». Алайда, орта ғасырларда ағылшын және корнуоллдықтар арасында тұрақты және «айқын айырмашылықтар» болды, бұл туралы 1173 жылғы Труро хартасы сияқты құжаттар дәлелдейді, онда екі халық та ерекше аталып көрсетілді. Корнуолл графтығы жоғары орта ғасырлар бойы әртүрлі ағылшын дворяндарына өтті, бірақ 1337 жылы графтыққа герцогтық мәртебе берілді, ал Англия королі Эдуард III-нің тұңғыш ұлы және мұрагері Қара ханзада Эдуард принц өзінің жеке капиталын жинау құралы ретінде Корнуоллдың тұңғыш герцогы болды. Корнуоллдың үлкен бөліктері Эдуардтың, 1-ші Корнуолл герцогының иелігінде болды, ал Корнуоллдың ағылшын герцогтары Корнуоллдың ең ірі жер иелері болды; ал екіншісі Корнуоллдың қалайы өнеркәсібін басқаратын Корнуоллдың қалайы соттары мен парламенттері болды. сондай-ақ Генрих VII Корнуолл қалайы кеніштерінің артықшылықтарын тоқтатты. Солтүстік Англиядағы қақтығысқа «өз үлесінен артық сарбаздар мен теңізшілер» ұсынған Корнуоллдықтар Тамар өзенінің батысында 1300 жылдардың ортасына дейін ең көп таралған тіл болды, ол кезде орта ағылшын тілі Корнуолл халқының ортақ тілі ретінде қабылдана бастады. Көптеген корнуоллдық жер иелері өздерінің гербінде корнуолл тілінде слогандарды таңдады, бұл оның әлеуметтік мәртебесінің жоғары екенін көрсетеді. Алайда, 1549 жылы және Англия реформациясынан кейін Англия королі Эдуард VI Англия тіліндегі англикандық діни мәтін болған Ортақ дұға кітабын өзінің корольдігіндегі барлық шіркеулерге енгізуді бұйырды, бұл латын және кельттік әдет-ғұрыптары мен қызметтері тоқтатылуы керек екенін білдірді. және корнуоллдықтар корнуолл тіліне деген құрмет пен адалдықтың куәсі ретінде қарастырылады. Алайда, көтеріліс шетелдік жалдамалы әскерлердің көмегімен бірқатар шайқастарда «жүздеген адам қаза болды» арқасында басылды.

Ағылшыл азамат соғысы, парламентшілер мен роялисттер арасындағы қарулы қақтығыстар мен саяси маневрлер тізбегі Англия мен Уэльс халқын поляризациялады. Алайда, Корнуолл Ағылшыл азамат соғысында адал роялисттік анклав болды, «роялисттік іске қолдау көрсетудің маңызды ошағы». Корнуоллдық сарбаздар соғыс кезінде барлаушылар мен тыңшылар ретінде пайдаланылды, өйткені олардың тілі ағылшын парламентшілеріне түсініксіз болды. Индустриялық революция корнуоллдықтарға үлкен әсер етті. және Корнуолдағы тау-кен өнеркәсібі, әрқашан жұмыспен қамту мен корнуоллдықтардың тұрақтылығының маңызды көзі болды, 30 пайыз корнуоллдық ересек халқының кеніште жұмыс істеуіне әкелетін индустриализация процесін бастан кешірді. және Корнуоллдың жетекші тау-кен инженеры Ричард Тревитик «Корнуоллдың кельттік өмірінен кез келген аңыздық алыптар сияқты Корнуолл мұрасының бір бөлігіне» айналды. Тревитиктың ең маңызды жетістігі - кеніштерден су мен қоқысты шығару үшін пайдаланылатын жоғары қысымды бу машинасы болды, бірақ ол сонымен қатар толық масштабты жұмыс істейтін локомотивтің бу машинасының құрылысшысы болды. 21 ақпан 1804 жылы әлемдегі алғашқы локомотивтік пойыз сапары өтті, өйткені Тревитиктың аты жоқ бу локомотиві Уэльстің Мертир-Тидфил қаласының жанындағы Пенидаррен темір зауытының трамвай жолымен пойызды тартты. Корнуолл, Ұлыбританияның субтропикалық сияқты климаты бар жалғыз аймағы. Панкельттік идеялар 20 ғасырдың басында күшейген кезде корнуоллдық Л. С. Р. Данкомб Джуэлл және Коветас Келто Кернуак (корнуолл тіліне қызығушылық танытатын топ) корнуоллдық килттер мен тартандарды «барлық кельттік елдерге ортақ ұлттық киім» ретінде пайдалануды жақтады. 1924 жылы Корнуоллдың ежелгі қоғамдарының федерациясы Корнуоллдағы кельттіктерді сақтауға, сақтауға және дамытуға құрылды, содан кейін 1928 жылы ұқсас Горсет Керноу және 1951 жылы корнуоллдық ұлтшыл саяси партия Мебьон Керноу құрылды. 19 ғасырдың корнуоллдық эмигранттарының көптеген саны Корнуоллға оралды, ал Бірінші дүниелік соғыстан кейін Корнуолдан эмиграция деңгейі төмендеді. Алайда, қалған корнуоллдық диаспораның әлемдік байланыстары, Австралия, Канада, Оңтүстік Африка және АҚШ сияқты ағылшын тілді елдерде шоғырланған, «өте күшті». «Жіңбішектер» - шетелдегі корнуоллдықтарға берілген лақап, бұл Корнуоллдағы Жек атты туысымен жұмыс орындарына қабылдауға бола ма деп сұрау әдетінен туындады деп есептеледі. Корнуоллдықтар 19 ғасырда Корнуолл тау-кен өнеркәсібінің құлдырауынан кейін Австралияға эмиграциялауға белсенді түрде ынталандырылды. Корнуоллдықтардың Австралияда тау-кен өнеркәсібіне көмектесуіне ынталандыру үшін «күшті жұмыс істеу кампаниясы» жүргізілді, өйткені олардың тәжірибесі мен білімі бар. Оңтүстік Австралияға тегін өту...

Канада

XVI ғасырда Ньюфаундленд және оның төңірегіндегі еуропалық балық аулау экспедициялары болашақта Канада болып қалатын аймақтағы корнуоллдықтардың алғашқы іс-әрекеттері болды. Дегенмен, корнуоллдықтардың Атлант мұхитын арқылы тұрақты түрде қоныстануы кем дегенде 19 ғасырға дейін сирек кездесті.

Мексика

1825 жылы 60 корнуоллдықтан тұратын топ Мексиканың тәуелсіздік соғысынан кейін Мексиканың күміс өндіру өнеркәсібін қайта жандандыру үшін тау-кен машиналарын алып, Фалмуттан Мексиканың орталық бөлігіндегі Минерал-дель-Монтеге аттанды. Теңіз сапарынан кейін олар Веракруста тоқтауға тырысты, бірақ испандықтар оларды Мокамбо жағажайына қуды, онда олар машиналарын джунгли мен батпақ арқылы Санта-Феге дейін сүйреп әкелді. Халықаралық алтын асығу кезінде де корнуоллдықтар Витватерсрандтағы білікті жұмыс күшін құрады, бірақ Екінші Бур соғысының басталуы оларды кері шегінуге мәжбүр етті. 19 ғасырдың ортасында Калифорниядағы алтын асығуға байланысты корнуоллдықтардың тағы бір толқыны келді. Көптеген корнуоллдықтар Америка Құрама Штаттарына көшіп келгенде ағылшын немесе британдық деп жіктелді, сондықтан корнуоллдық американдықтардың нақты санын анықтау қиын. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Корнуоллдан АҚШ-қа көшіп келгендердің саны шамамен 100 000 болған деп есептеледі. Қазіргі уақытта корнуолл мәдениетінің Англия мәдениетінен ерекшеленетіні, тіпті ағылшын тіліне сіңгеніне қарамастан, кельт дәстүрінің бөлігі екені түсініледі. Бұл корнуолл тарихы мен мәдениетінің бір қыры, ол оның тағамдарына, символикасына және ұлттық ерекшеліктеріне әсер етті. Корнуоллдық жазушы К.С.Вивян 1948 жылғы «Біздің Корнуолл» кітабында: «Адам біздің арамызда өмір сүріп, қайтыс болуы мүмкін, бірақ өмірінің бойында Корнуоллдың мәнін немесе корнуоллдықтардың мәнін түсінбеуі мүмкін» деп жазды. Корнуоллдың кельт тегінен туындаған христиан әулиелерінің өзіндік дәстүрі бар, ол жергілікті құрметтеулерге әкелді. Халықтық мифология бойынша, ежелгі Римде христиан дінін зерттеген ирланд ғалымы Пиранды Ирландияның жоғары патшалары Ирландия теңізінде батыруға тырысқан, бірақ Құдайдың құдіретімен Корнуоллдағы Перранпортқа жүзіп келді және Иманды уағыздады. 1838 жылы ол «Корнуоллдың символы» деп сипатталды және кейін кельт жаңғырушылары оны Корнуолл графтығының туы ретінде қайта енгізді. Сент-Пиран күні – жыл сайынғы қамқоршы мерекесі, 5 наурызда Корнуолл мәдениеті мен тарихын тойлайтын маңызды фестиваль. Алайда, екі тіл өзара түсінілмейді. Тіл Корнуоллдағы қауымдық тіл ретінде 18 ғасырдың соңында ағылшын тіліне ауысқанша қызмет етті. Корнуолл тілінің жойылуы ағылшын мәдени ықпалына, әсіресе ағылшын реформациясының саяси және діни үстемдігіне және 1549 жылғы Біркелкілік заңына байланысты, ол Англия Корольдігінде ағылшын тілінде емес барлық шіркеу қызметтерін тыйым салған. Корнуолл тілінің қайта жаңғыруы 1904 жылы кельт тілдерін жақсы көретін Генри Дженнер «Корнуолл тілінің нұсқаулығы» атты кітабын жариялағанда басталды. Ол өз жұмысын 18 ғасырда сөйленген корнуолл тіліне негіздеді, бірақ оның шәкірті Роберт Мортон Нэнс, өз орфографиясымен, Бірыңғай корнуолл тілімен, кейін қайта жаңғыруды 16 ғасырда қолданылған Орта корнуолл тіліне қарай бағыттады, тіл ағылшын тілінің ықпалына түспеген кезде. Бұл келесі онжылдықтардағы бағытты белгіледі. Қайта жаңғыру қарқыны артқан сайын, тіл үйренушілер корнуолл тілінің қай стилін қолдану керектігі туралы келіспей қалды, және 20 ғасырдың соңында бірнеше бәсекелес орфографиялар – Бірыңғай корнуолл, Бірыңғай корнуолл қайта қарастырылған, Заманауи корнуолл, Кернеуек Кеммин қолданыста болды. 2008 жылы стандартты жазбаша форма келісілді. Корнуолл тілі – қайта жаңғырған және тірі заманауи тіл, бірақ оның көптеген сөйлеушілері – жеке зерттеу арқылы тіл үйренген энтузиасттар. Дегенмен, корнуолл тіліндегі тұрақты хабар тарату BBC Radio Cornwall радиостанциясында апта сайынғы екі тілді бағдарламамен шектеледі. Сондықтан Корнуоллдағы күнделікті өмір ағылшын тілінде жүргізіледі, бірақ кейбір аймақтық ерекшеліктері бар.

Әдебиет және фольклор

Ерте ортағасырлық Корнуолл Британия жырларымен байланысты болды, бұл ұлттық миф, британдық жауынгерлердің, соның ішінде король Артурдың легендарлық келт тарихын баяндайды. Historia Regum Britanniae британдықтардың аңыз корольдерінің өмірін екі мың жылдық кезеңде суреттейді, ол ежелгі британ ұлтын құрған троялықтардан басталып, 5 ғасырда англосаксондықтардың Британияға басып кіруіне дейін жалғасады, бұл келт британдықтарын батыс жағалауға, атап айтқанда Уэльс пен Корнуоллға көшуге мәжбүр етті. Көпшілік бұл туынды ойдан шығарылған деп есептесе де, Джеффри Монмуттың еңбегі корнуолдықтардың өзіндік санасына ұзаққа созылған әсер етті. Оның «тарихи құрылысы» ежелгі британдықтарды батырлар ретінде бейнеледі, бұл кейінірек келт жаңғырушыларына корнуолдықты ежелгі батырлық келт халықтық әңгімелерімен тығыз байланысты жеке тұлға ретінде қайта анықтауға көмектесті. Осы жаратылыстар туралы әңгімелер 18 ғасырда Корнуоллда қалайы өндірісі кезінде жиі және қауіпті үңгірлердің құлауына мистикалық түсіндірме ретінде пайда болды деп саналады, немесе жер астынан шаршаған кеншілердің оттегі жетіспеуден туған қиялының өнімі болуы мүмкін. 1780 жылдары Джон Опи Корнуоллда туған алғашқы суретші болды, оның туындылары Корольдік академияда көрсетілді және Джошуа Рейнольдс оны «Караваджо мен Веласкес сияқты» деп сипаттады. Корнуоллдың табиғи жарығының сапасын бағалаған суретшілер, мысалы, Дж.М.У. Тернер, сапар шегуге бастады, ал Ұлы Батыс темір жолы ашылғаннан кейін Уистлер мен Сикерт сияқты көптеген суретшілер келді. Стенхоп Форбс және Фрэнк Брэмли 1880 жылдары Корнуоллға қоныстанды, олар plein air стилінде сурет салу мектебін – Ньюлин мектебін құрды. 1920 жылдары Сент-Айвсте керамист Бернард Лич жұмыс істеді, ал Альфред Уоллис сияқты наif суретшілердің ықпалымен Бен Николсон, оның әйелі Барбара Хепворт, Наум Габо және Патрик Херонның қатысуымен абстрактілі суретшілер мектебі құрылды.

Дін

Көне заманда Корнуолл британдарының діні – кельт политеизмі, пұтқа табынушылық, жанданушылық сенім болған, оны друидтер толығымен немесе ішінара басқарған деп саналады. 1-ші ғасырда Корнуоллда ерте христиандық болған деген болжам бар, бірақ ол жеке саяхатшылар мен қонақтармен шектелген, мүмкін, Сцилли аралдарына жер аударылған Галисиялық теолог Присциллиан да олардың арасында болған. Ағылшын дінін қабылдау, ақырында, Корнуоллда кең таралды және корнуоллдықтардың ағылшындануына көмектесті. 19-шы ғасырда бұл христиан дінінің басым бөлігі халықтың көпшілігі үшін қолданылған түріне айналды. Осы кезеңде Киелі кітап христиандары сияқты басқа да методистік шіркеулер пайда болды, сондай-ақ Англия шіркеуінде евангелистік және англо-католик жаңарулар болды.

Ас мәзірі

Корнуолл асханасы – британдық асхананың аймақтық түрі, жергілікті өнімдерді пайдалану дәстүріне тығыз байланысты, олар салыстырмалы түрде қарапайым тағамдар жасауға қолданылады. Корнуолл асханасының ең танымал өкілі – пісірілген пісірме (кейде Корнуолл пісірмесі деп аталады), оның құрамына тура төралған сиыр еті, картоп, пияз және швед капустасы (корнуоллдықтар көбінесе «репа» дейді) кіреді, бәрі пісіру қамырына оралып, содан соң пісіріледі. Оның пайда болуы туралы бір идея, оның Корнуолл шахтерлері үшін ыңғайлы түскі ас ретінде пайда болғанын көрсетеді, қамыр қоршауы шахтердің қолымен толығуды ластамай ұстап тұруға мүмкіндік беретін бір реттік тұтқа қызметін атқарды. Корнуолл округінің футбол қауымдастығына Англия мен Уэльс футбол лигасының ойындарында қатысатын командалар жоқ, ал Корнуолл округінің крикет клубы ағылшын крикетінің кіші округтерінің бірі ретінде ойнайды. 20-шы ғасырдан бері Корнуоллдағы регби одағы Корнуоллдағы ең танымал көрермендер мен командалық спорт түрлерінің біріне айналды, ал кәсіби Корнуолл регбишілері «құрметті күш» деп сипатталды. 1985 жылы спорт журналисі Алан Гибсон Корнуоллдағы регбиге деген сүйіспеншілік пен регбидің ресми түрде басталуынан бұрын ғасырлар бойы болған құлшылық ойындары мен күрес арасындағы тікелей байланысты көрсетті. Корнуолл фёрлингімен (ортағасырлық футболдың жергілікті түрі) бірге Wrasslin' – корнуоллдықтардың өзіндік болмысымен тығыз байланысты, ерекше кельт ойыны ретінде танылды. Корнуолл жағалауындағы толқындар Атлант мұхитынан келетін төмен қысымдық жүйелердің әсерінен пайда болады, олар шығысқа қарай күшті толқындарды жібереді, Корнуолл жағалауының кейбір бөліктерінде серфингке қолайлы жағдайлар жасайды. Социализм Корнуоллдың батысында шектеулі қолдау тапты, ал Еңбек партиясы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін басымдық алды. Корнуоллдағы ұлтшылдық (немесе аймақтық сепаратизм) 19-шы ғасырдың соңындағы Ирландияның өзін-өзі басқару туралы заңдарына қатысты, және Корнуоллдың өзін-өзі басқару қозғалысымен ұсырылады, ол Корнуоллды корнуоллдықтардың ұлттық отаны ретінде жариялауға, децентрализацияны қолдауға және оны Ұлыбританияның бесінші елі мәртебесіне ие етуге бағытталған саяси әрекеттер тобы болып табылады. Корнуол тілінің қайта жаңғыруы кельт дәстүрлерін де қайта жаңғыртуға ықпал етті, бұл 1970-ші жылдары корнуоллдық ұлтшылдықтың өркендеуіне себеп болды. Оның басты мақсаты – Корнуоллдың заң шығарушы Корнуолл Ассамблеясын құру арқылы үлкен автономияға қол жеткізу. 2009 жылы Mebyon Kernow Парламентке сайланған депутаттары жоқ, ал 2009 жылғы Ұлыбританияның жергілікті сайлауында Консервативтік партия (34%), Либералды демократтар (28%) және тәуелсіздер (23%) партиясынан кейін Корнуолл кеңесіне кеңесшілер сайлау үшін дауыстардың 4% ғана жинады. 2009 жылғы Англиядағы жергілікті басқару құрылымындағы өзгерістерден бері Корнуолл кеңесі бірыңғай билік болып табылады, ол жергілікті саясатқа, кеңес салығын белгілеуге және бюджетті бөлуге жауапты болып табылатын атқарушы, шешім қабылдау және заң шығару органы қызметін атқарады. 2013 жылғы мамырдағы Корнуолл кеңесінің сайлауынан кейін кеңес «жалпы бақылаусыз» күйде қалды, ал тәуелсіз саясатшылар алдыңғы сайлаудан кеңесшілердің аз ғана артығымен кеңестегі ең үлкен топқа айналды. Либералды демократтар 2 кеңесшіні жоғалтып, екінші үлкен партия болып қалды, ал консерваторлар кеңесшілерінің үштен бірінен астамын жоғалтып, үшінші орынға түсті. Еңбек партиясы (+8), UKIP (+6) және Жасылдар партиясы (+1) барлық орын алды, UKIP және Жасылдар алғаш рет Корнуолл кеңесіне енді. Mebyon Kernow сайлау алдында 6 кеңесшіге ие болды, 2009 жылғы сайлаудан бері 2 адам қосылды, сайлаудан кейін олардың саны 4-ке дейін азайды. 2015 жылғы жалпы сайлауда Корнуоллдағы барлық орынды консерваторлар жеңіп алды. Бұл 2017 жылғы жалпы сайлауда қайталанды. Willett, JMA; Tidy, R; Tregidga, G; et al. Эксетер университеті арқылы 2017 жылдың қаңтар-сәуір айларындағы деректерді пайдаланып, Корнуоллдың Brexit референдумында неліктен дауыс бергенін түсіну үшін зерттеу жүргізілді, олар Еуропалық Одақтың қаржыландыруынан көп пайда тапқан, мысалы, Корнуолл мен Сцилли аралдарының өсу бағдарламасы, оның құны 600 миллион фунт стерлинг болды және инфрақұрылым, ауыл шаруашылығы, жұмыспен қамту және көміртегі аз бастамалары сияқты жүзден астам жобаны қолдады. Бұл зерттеуде әртүрлі салалардан шыққан адамдармен сұхбаттасылып, олардың дауыс беру себептері туралы сұралды. Фермерлер ЕО саясатын тым күрделі деп сипаттап, шаруашылықтан «қызықты» елесін алып тастады, көптегендері инфрақұрылыммен байланысты мәселелерге тап болды, ал көптегендері Brexit арқылы ЕО-дан егемендікті қайта алғанын айтты, сонымен қатар ЕО-ның шекараны бақылаудағы кемшіліктеріне қатысты мәселелер де болды. Зерттеу көрсеткендей, ЕО-дан шығу себептерін біріктірген нәрсе – олардың басынан кешіп жатқан белгісіздік, ЕО қаржыландыруының болуына қарамастан, нақты өзгерістерге қол жеткізе алмауы және қаржыландырудың қалай жұмсалғаны туралы білімнің жетіспеуі болды. Ұлыбританияның 2021 жылғы халық санауы жоспарында «корнуоллдықтар» ұлттық азшылық мәртебесін талап етуге арналған «тікше» енгізілмеді және осы мәселе талқыланып жатыр. Корнуолл 2014 жылы ресми түрде «ұлттық азшылық мәртебесіне» ие болғаннан бері Корнуолл кеңесінің Партия басшылары Хлоя Смит кабинетіне Министрлік Мемлекеттік хатшыға хат жолдады. Келер күндері Парламенттің Цензус туралы жарлықты талқылауы күтілуде. Егер Парламент мүшелерінің жеткілікті саны корнуоллдықтардың тарапына шығып, олардың мүддесін қолдаса, «корнуоллдық» ұлттық есімді таңдауға мүмкіндік беретін қосымша бөлім қосылуы мүмкін, бұл олардың 6 жыл бұрын орнатқан ресми мәртебесін қайта растайды.