Кіріспе

Боби Ховард Бёрд (15 тамыз 1934 – 12 қыркүйек 2007) – американдық ритм-энд-блюз, соул және фанк әншісі, әнші-күйші, музыкант, дискі продюсері, топ жетекшісі және талантты ұйымдастырушы, Джеймс Браунмен бірлесіп соул және фанк музыкасының дамуына үлес қосты. Бёрд мансабын 1952 жылы евангельдік топтың мүшесі ретінде бастады, ол кейіннен 1953 жылы «Авонс», 1954 жылы «Бес Роялс» деп аталынды, ал 1955 жылы Браун топқа қосылғанға дейін «Жалын» (The Flames) деген атқа ие болды; олардың агенті кейіннен оны «The Famous Flames» деп өзгертті. Бёрд «The Flames» тобының негізін қалаушы, Джеймс Браунды ашқан және Джеймс Браунның көптеген хиттерін жазғанын өзі мойындады. Топтың негізін қалаушы және ең ұзақ қызмет еткен мүшелерінің бірі ретінде Бёрд 2012 жылы «The Famous Flames» тобының құрамында Rock & Roll Hall of Fame-ге қаза болғаннан кейін енгізілді. Бёрд 1998 жылы Rhythm and Blues Foundation-ның «Пионер» сыйлығының иегері атанды және 2020 жылы «The Famous Flames» тобымен бірге National Rhythm and Blues Hall of Fame-ге енгізілді.

Ерте өмір және мансап

Бобби Ховард Бёрд Джорджия штатының Токкоа қаласында дінге берілген отбасында дүниеге келді. Олар шіркеу қауымында құрметті мүшелер болып есептелді және аудандарында белсенділік танытты. Бёрд жергілікті шіркеу хорында «Сионеерс» атты госпел тобымен бірге әрекет етуді бастады, кейін «Изгі хабар жұлдыздары» тобының мүшесі ретінде танымал болды. Бұл 1973 жылға дейін жалғасқан жеке және кәсіби байланысқа бастама берді. Бёрд жеке орындаушы ретінде жиырма жылдан астам жұмыс істесе де, оны ең бастысы Джеймс Браунмен байланысы үшін еске алады. Көпшілік ойлағаннан айырмашылығы, Браун Бёрдтан топқа орын сұрағанда, топ өзінің атын «Flames» деп өзгерткен еді. Соңынан Браунды жетекші әнші ретінде орындауға итермеледі, себебі ол жетекші вокалдарға әйелдер көбірек назар бөледі деп ойлады. Бёрд Браунның ерекше екенін және оны бақылау мүмкін емес екенін ертерек түсінді: «Маған ол бәсекелес ретінде қажет емес еді, ол маған серік ретінде керек болды, сондықтан мен оны өз тобыма алу үшін бар күшімді салдым». 1956 жылы Клинт Брантли топтың менеджері болып тағайындалды. Джонни Терри және Нэш Нокс қатысуымен топ «The Famous Flames» болып, 1956 жылдың ақпанында Сид Натанның «King Records» компаниясының еншілес кәсіпорны – Ральф Бассқа тиесілі «Federal» лейблімен келісімшарт жасады. Олардың алғашқы жазбасы «Please, Please, Please» (Бёрд Джонни Терримен бірге жазғанын айтты), оның жетекші вокалын Джеймс Браун орындады және «Джеймс Браун және әйгілі жалын» деген атпен шығарылды, бұл топтың қалған бөлігіне ұнамады. Үш сессиядан кейін «Flames» тобының бастапқы құрамы тарады. Браунсыз қалған «Flames» тобы өз атын «Бёрдтың қуаныш тамшылары» деп өзгертті. Алайда, олар көп табысқа жете алмады; Браун оларға «Flames» тобын қайта құру туралы ұсыныс жасағанда, олар келісті. Осы кезде «The Famous Flames» вокалды-аспаптық топ болмай, тек вокалдық топқа айналды, себебі Браун өзінің гастрольдік тобы ретінде ескі J. C. Davis тобын пайдалана бастады. «Flames» тобының бастапқы мүшелері Бобби Бёрд және Джонни Терри қайтып келді, ал «Flames» тобының жаңа мүшелері Бобби Беннетт және Бэби Ллойд Сталворт қосылды. Браунмен бірге бұл төрт адам «The Famous Flames» тобының ең ұзақ сақталған құрамын құрады. «Flames» тобының бастапқы гитарисі Нафлойд Скотт та қайта оралды және топқа қосылды. Алғашқы «жалынның» қалған бөлігі ұмытылып кетті. Осы құраммен топ 1959 мен 1964 жылдар аралығында бірқатар хиттерге ие болды және R&B-ні кең аудиторияға жеткізуге көмектескен көптеген альбомдарға қатысты, соның ішінде 1963 жылы миллионнан астам дана сатылған «Live at the Apollo» альбомы. Бёрд пен «Famous Flames» сонымен қатар «The Ed Sullivan Show» бағдарламасының бірнеше эпизодында бірге өнер көрсетті, «Ski Party» фильмінде қысқаша пайда болды және 1964 жылғы рок-концерті / кинофильмде «The T. A. M. I. Show» бағдарламасында басты жұлдыздарды басып озды. Бёрд (және оның әріптесі Ллойд Сталворт) «Lost Someone» хитінің авторы ретінде көрсетілді, бірақ Браун ғана жазбада әнші болды. Оның табысы Браунды өздігінен көбірек әндер жазуға итермеледі, бірақ оның алғашқы хиттерінің көпшілігі «Famous Flames» тобының мүшесі ретінде жазылған, мысалы, «Try Me», «I'll Go Crazy», «Bewildered», «Think», «Baby You're Right», «I Don't Mind», «This Old Heart», «Shout and Shimmy», «Good Good Lovin» және «Oh Baby Don't You Weep». Кейбір жазбаларда «Famous Flames» тобы альбом мұқабаларында көрсетілмеген, бірақ Браунның өзі қатысқан жазбаларда топқа авторлық құқық берілді, бұл жанкүйерлерге «Famous Flames» тобының Браунның қосалқы тобы екенін дұрыс емес ойлауға мүмкіндік берді. Топ 1968 жылға дейін бірге өнер көрсетуді жалғастырды, содан кейін олар қаржылық мәселелерге байланысты тарады. «Flames» тобымен байланысты соңғы шығарылған жазба – фанк стиліне дейінгі жанр хиті «Licking Stick Licking Stick», оған Бёрд сол жазда топтан кеткен басқа мүшелерсіз вокалмен үлес қосты.

Жеке карьерасы және Браунмен үздіксіз жұмыс

Екі жылдық үзілістен кейін, Бэрд 1970 жылы Браунмен қайта қосылды. Ол бірден, тіпті репетициясыз, Ботси Коллинзді, Ботсидің інісі Кэтфишті және олардың тобын Браунның бұрынғы тобы кеткен соң, олардың орнын толтыру үшін жалдады. Осы өнер көрсетілісінен кейін Бэрд пен Браун топты студияға алып келді, онда олар әйгілі фанк хиті "Get Up (I Feel Like Being a) Sex Machine" әнін жазды. "The Famous Flames" тобы әлі толық болған кезде, Бэрд пен Браун "Fair Deal" атты продюсерлік компанияны құрды. Олар "The Famous Flames" тобының жазбаларын және Браунның жеке жазбаларын жылдар бойы тек ритм-энд-блюз айналымында болғаннан кейін, кеңірек таратты. Бұл Бэрд пен Браунның "Smash Records" компаниясымен жеке келісімшартқа қол қоюына әкелді. 1964 жылы Бэрд Анна Кингпен бірге өзінің алғашқы жеке хиті "Baby, Baby, Baby" әнін жазды. Бір жылдан кейін ол "We Are in Love" әнімен үлкен R&B сәттілігіне жетті, ол #14 орынға ие болды. Кейінірек, 1960 жылдардың соңында, Бэрд пен Браун бірлесіп, әлі атауы белгілі емес фанк жанрында жұмыс істей бастағанда, Бэрдтің "I Need Help (I Can't Do It Alone)" атты фанк хиті шықты, ол 1970 жылы R&B тізімінде #14, ал Pop тізімінде #79 орынды иеленді. 1971 жылы Браун "Polydor Records" компаниясымен келісімшарт жасасқанда, ол Бэрдпен бірге "People Records" лейблін құрды және басқа да әртістердің бірнеше жазбаларын шығарды, соның ішінде Бэрдтің өзінің 1971 жылғы "I Know You Got Soul" фанк хитін. Бэрд 1970 жылдан бастап Браунмен бірге сахнада өнер көрсетті, бірақ 1973 жылы Браунның хиттерінде авторлық құқығы көрсетілмеген композициялар, әнші Вики Андерсонмен Браунның қарым-қатынасы (соңынан Бэрд оған үйленді және қайтыс болғанға дейін бірге болды) және Андерсонмен отбасы құруға деген ниетіне байланысты оның тобынан қайта кетті. Бұл соңғы ажырасылымнан кейін Браунмен байланыста болғанымен, Бэрдтің Браунмен 21 жылдық кәсіби байланысы аяқталды. Браун енді "Soulдің Әкесі" деген лақап атын алғаннан кейін, "Black Caesar" (1973) фильміне саундтрек жазды. Бэрдтің көмегі болмағанда, Браун "People Records" лейблінде музыка жазуда қиындықтарға тап болды және жақын арада қаржылық проблемаларға ұшырады. Бэрд 1975 жылы "Back From The Dead" әнін жазды. 1993 жылы Бэрд неміс "Soulciety Records" лейблінде "On the Move" атты жеке альбомын жазды. Бірнеше тікелей өнер көрсетілісінен кейін, Бэрд 1996 жылы зейнетке шығуға шешім қабылдады, бірақ ол кейде Браунның көмегімен қайтадан сахнаға шықты. 1991 жылы Браун есірткі және қару-жарақ бойынша айыптамалардан босатылғаннан кейін, ол Бэрдты 1992 жылғы "Көрініс үшін ақы төлеу" концертіне қатысуға шақырды. Бэрд кейде Браунмен бірге әртүрлі шараларда өнер көрсетті. Олар сонымен қатар Браунның соңғы студиялық альбомынан "Killing Is Out, School Is In" әнін бірлесіп жазды. 2006 жылдың желтоқсанында Браунның қосылуында Бэрд "Sex Machine" әнін оның бұрынғы әріптестерімен бірге орындады, осылай қайтыс болған досының және өнердегі серігінің естелігін сақтады. 2003 жылы, қайтыс болғанға бірнеше жыл қалғанда, Бобби, оның әйелі Вики және "Famous Flames" тобының мүшелері Бобби Беннетт және Ллойд Сталворт, Джеймс Браунды және "Universal Music" компаниясын авторлық құқық төлемегені үшін сотқа берді. Олар "Famous Flames" тобының көптеген хиттеріне және Бэрдтің "I Know You Got Soul" хитіне тиесілі ақша "Universal" компаниясымен Джеймс Браунға жіберілгенін, ол оларды өзіне сақтаған деп мәлімдеді. Алайда, сот ісі мерзімі өткендіктен тоқтатылды. Дегенмен, рэпер Jay Z, 2001 жылы көп сатылған "The Blueprint" альбомында Бэрдтің "I'm Not to Blame" әнінен үлгі алған "U Don't Know" әнін жазғанда, Бэрдке әннің авторлық құқығының 65% -ын төледі, бұл Бэрд пен оның отбасына 250 000 долларлық үй ипотекасын алуға мүмкіндік берді.

Жеке өмір

1973 жылы Брауннан бөлініскен соң, Бёрд пен Бёрдпен бірге Браунның тобынан кеткен Вики Андерсон үйленді. Бёрдтің бірінші әйелі Гейл Харбин Бёрдтен (Вальда, Оррин және Рути) Токоа қаласында (Джорджия штаты) үш баласы болды. Оның тағы екі баласы басқа қарым-қатынастан туған. Бёрд Андерсонның балаларын, соның ішінде Карлинге де қарауға тәрбиеледі. Олар Бёрдтің өмірінің соңына дейін бірге тұрды. Famous Flames Federal/King компаниясымен келісімшарт жасап Синциннатиге көшкенімен, Бёрд Джорджиядағы үйлерін сақтап, Браунды тастағаннан кейін өмірінің соңына дейін Логанвиллде тұрды.

Өлім

2007 жылы 12 қыркүйекте 73 жасында Бобби Бёрд қатерлі ісіктен қайтыс болды.

Мұра

Хип-хоп музыкасындағы көптеген әндер "I Know You Got Soul", "Think (About It)", "Get Up (I Feel Like Being a) Sex Machine", "Soul Power", "Make It Funky" және "I'm Not to Blame" сияқты Бёрдпен байланысты әндерден үлгі алды. Бёрдтың музыкасы көптеген соул, R&B және хип-хоп әртістеріне ұзаққа созылған әсер етті. Famous Flames тобының Rock & Roll Hall of Fame бетінде Бёрд "музыка тарихындағы маңызды суретшінің мансабындағы ең маңызды көмекші тұлғалардың бірі" деп есептеледі. 2004 жылдың қазан айында Бёрдтың "I Know You Got Soul" және "Hot Pants" әндері Grand Theft Auto: San Andreas саундтрегінде, ойдан шығарылған Master Sounds 98.3 радиостанциясында дыбысталды. 2005 жылдың қыркүйегінде оның "Try It Again" әні Indigo Prophecy саундтрегінде пайда болды. 2014 жылы шыққан Джеймс Браунның өмірбаянына арналған "Get on Up" фильмінде Бёрдтың рөлін актер Нельсан Эллис сомдады.

Рок-н-ролл атақ-даңқының залына кіру және бастапқы дау

1986 жылы Рок-н-ролл атақ-даңқ залының өкілдері Джеймс Браунның ұйымға алғашқы тоғыз музыканттың қатарына енетінін жариялады. Алайда, сол кездегі атақ-даңқ залының талаптарына сәйкес, Джеймс Браун ену шарттарын толық орындамады, себебі әртіс жеке орындаушы ретінде алғашқы синглын енгізілгенге дейін кем дегенде 25 жыл бұрын шығаруы керек еді. Браунның жеке туындысы 1965 жылы жарық көрген, енгізілген күнге дейін 21 жыл ғана өткен. Браун индустрияда белсенді болған және 1965 жылға дейін The Famous Flames тобының құрамында ән шығарған болатын. Браунды 1986 жылы ұйымға қабылдау үшін The Famous Flames тобының басқа мүшелерін де қосу қажет болды. Браунды басқа Flames мүшелерісіз жеке әртіс ретінде қабылдау сынға ұшырады, бірақ бұл мәселе бірнеше жылдан кейін ғана түзетілді. 2011 жылдың соңында Рок-н-ролл атақ-даңқ залы бірнеше пионерлік топтарды талқылау үшін арнайы комиссия құрды. Бұл топтар бастапқыда олардың жетекші әншілерінің ықпалынан қателікпен шығарылған, бірақ енуге лайық деп есептелді. Комиссияның шешімі нәтижесінде The Famous Flames және оның мүшелері атақ-даңқ залына енді. Бұл түзету шарасы номинацияны немесе дауыс беруді қажет етпеді, себебі олардың 1986 жылы Браунмен бірге енуі керек еді. Рок-Холлдың бас директоры Терри Стюарттың сөзіне сүйенсек, Браунның алғашқы жеке жазбасы орындаушы музыканттар үшін белгіленген 25 жылдық мерзімді толықтырмады. Браун, Бёрд, Сталворт және Терри осы уақытқа дейін қайтыс болған еді, ал Flames тобының жалғыз тірі қалған мүшесі Бобби Беннетт 2012 жылдың 14 сәуірінде Кливленд қаласында топ атынан марапатты қабылдады. Атақ-даңқ залына енгізілгеннен кейін бір жыл өткен соң, Беннетт 2013 жылдың 18 қаңтарында дүние салды. 2015 жылы Бобби Бёрд Рок-н-ролл атақ-даңқ залына The J. B.'s тобының құрамында екінші рет енгізілді. Бұл топты ол 1970 жылы Браунды тастап кеткен Original James Brown Band орнына ашқан болатын (Famous Flames та 1968 жылы Браунды тастап кеткен). 2020 жылы Бобби Бёрд, The Famous Flames тобының қалған мүшелері Бэби Ллойд Сталворт, Бобби Беннетт және Джонни Терримен бірге Ұлттық ритм және блюз атақ-даңқ залына енгізілді. Бұл Flames тобының жетекші әншісі Джеймс Браунды сол ұйымға енгізгеннен кейін жеті жыл өткен соң болды.