Кіріспе
Венадағы Белведер сарайында орналасқан музей, Österreichische Galerie Belvedere – Венадағы Белведер сарайында орналасқан музей. Белведер сарайлары Савой князі Евгенийдің (1663–1736) жазғы резиденциясы болған. Бұл ансамбльді XVIII ғасырдың басында танымал барокко сәулетшісі Иоганн Лукас фон Хильдебрандт салған. Оған Жоғарғы және Төменгі Белведер, апельсинхана, сарай атқоймасы және кең бақтар кіреді. Бүгінде Белведер орта ғасырдан бастап қазіргі күнге дейінгі австриялық өнердің ең толық жинағын ұсынады, сонымен қатар халықаралық суретшілердің туындыларымен толықтырылған. Жоғарғы Белведерде келушілер бес жүз жылдан астам өнер тарихынан алынған туындыларды ғана емес, сонымен қатар әсем залдарды да көре алады. Төменгі және Жоғарғы Белведерден басқа, мұражайда князь Евгенийдің қалалық сарайы, 21er Haus және Густин Амбрози мұражайы да бар. Белведердің өнер жинағы Австриядағы өнердің дамуына толыққанды шолу ұсынады, соның арқасында елдің тарихына көңіл көтеріледі. 1900 жылдар маңындағы өнерді ұсынудың ортасында әлемдегі Гюстав Климттің ең ірі картиналар жинағы орналасқан, ол Жоғарғы Белведерде көрсетіледі. Оның ең бағалы туындылары – Климттің "Жұбыну" (1908) және "Юдиттің Голоферннің басымен" (1901) картиналары, сондай-ақ Эгон Шиле мен Оскар Кокошканың шедеврлері. Француз импрессионизмінің және Вена бидермейер өнерінің ең толық жинағы мұражайдың тағы бір тартымды бөлігі болып табылады.
The Österreichische Galerie Belvedere is a museum housed in the Belvedere palace, in Vienna, Austria. The Belvedere palaces were the summer residence of Prince Eugene of Savoy (1663–1736). The ensemble was built in the early eighteenth century by the famous Baroque architect, Johann Lucas von Hildebrandt, and comprises the Upper and Lower Belvedere, with the Orangery and Palace Stables, as well as extensive gardens. Today, the Belvedere houses the greatest collection of Austrian art dating from the Middle Ages to the present day, complemented by the works of international artists. At the Upper Belvedere, visitors not only encounter artworks drawn from over five hundred years of art history but can also experience the magnificent staterooms. In addition to the Lower and Upper Belvedere, the museum has further sites at Prince Eugene's town palace and the 21er Haus as well as the Gustinus Ambrosi Museum. The Belvedere's art collection presents an almost complete overview of the development of art in Austria and, thus, an insight into the country's history. The world's largest collection of Gustav Klimt's paintings lies at the heart of the presentation of Art around 1900, on show at the Upper Belvedere. Its highlights are Klimt's paintings, The Kiss (1908) and Judith and the Head of Holofernes (1901), and masterpieces by Egon Schiele and Oskar Kokoschka. Key works of French Impressionism and the greatest collection of Viennese Biedermeier art are further attractions at the museum.
Тарих
Белведердің екі сарайы өнер туындыларының алуан түрлі жиынтығын қамтыды, тіпті олар өнер меценаты және коллекционері, Принц Евгенийдің жазғы резиденциясы болған кезде де. Принц қайтыс болғаннан кейін, Габсбургтар оның жинақтарының бір бөлігін сарайлармен бірге сатып алды. Кейіннен императорлық өнер жинағының әртүрлі бөліктері 1781 жылдан бастап Белведерде көрсетіле бастады. 1903 жылы Төменгі Белведерде мемлекеттік "Moderne Galerie" ашылды. Австро-Венгрия монархиясының құлауынан кейін Жоғарғы Белведер мен Оранжерея да музейлерге айналдырылды. 1921 жылы "Австрия галереясы" (Österreichische Galerie) деп аталған музей, Төменгі Белведердегі Барокко музейін (1923 жылы ашылды), Жоғарғы Белведердегі 19 ғасыр өнері галереясын (1924 жылдан бастап) және Оранжереядағы Заманауи галереяны (1929 жылдан бастап) біріктірді. Белведердің ортағасырлық өнер жинағы алғаш рет 1953 жылы Төменгі Белведердің жанындағы Оранжереяда қойылды. 1955 жылы, жылдар бойы қайта құру мен жаңартудан кейін, Жоғарғы Белведер қайтадан жұртшылыққа ашылды, онда Густав Климт, Эгон Шиле, Оскар Кокошка және басқа да көрнекті австриялық суретшілердің туындылары көрсетілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары көптеген туындылар сатып алынды, музей кеңейтіліп, жаңғыртылды. Қазіргі таңда "Österreichische Galerie Belvedere" Австрияның Федералдық музейлерінің (Bundesmuseen) бірі болып табылады және 2000 жылдан бері заңды түрде тәуелсіз мемлекеттік ғылыми-зерттеу мекемесі ("wissenschaftliche Anstalt") мәртебесіне ие. Агнес Хусслейн, бұрын Зальцбургтағы Рупертиниум мен Mönchsberg-тегі Музей дер Модерне директоры, 2007 мен 2016 жылдар аралығында Белведер директоры болды. Ол Белведерді халықаралық контексте австриялық өнер музейі ретінде бекітті. Көлемді бейімдеу және қайта жаңарту жұмыстарынан кейін, ортағасырлық және барокко өнерінің ең бағалы туындылары (бұрын Төменгі Белведерде болған) 2008 жылдың көктемінен бастап Жоғарғы Белведерде қойылды. Алғаш рет орта ғасырдан ХХ ғасырдың ортасына дейінгі тұрақты жинақтың толық көлемін бір шатыр астында көруге мүмкіндік туды. Төменгі Белведер мен Оранжереядағы жаңадан жабдықталған залдар енді уақытша көрмелерге арналған кеңістік ұсынады. Сонымен қатар, бұрынғы сарайдағы атқоймасында ортағасырлық жинақтың зерттеу коллекциясы құрылды. Тұрақты жинақтар 2011 жылы қайтадан көрсетілді. Хусслейннің директорлық кезеңінде келушілер саны жыл сайын өсіп, 2012 жылы бірінші рет миллионнан асты (1 088 000 келуші).
Нацистер тонаған көркем шығармалар туралы даулар және қайтару
1959 жылғы 26 тамызда Холокосттан аман қалған Алиса Моргенштерн, Аушвицте қаза болған Йозеф Моргенштерннің жесірі, Finanzlandesdirektion für Wien, Niederösterreich und das Burgenland (Вена, Төменгі Австрия және Бургенланд провинциялық салық басқармасы) мекемесіне шағымдану артылы жүгінді. Онда ол: "Бізге тиесілі болған Эгон Шиленің "Төрт ағаш" суреті қазір Жоғарғы Белведереде тоғып тұр. Біз суретті ешқашан сатқан емеспіз, оны Венадағы, Гумпендорферштрасседегі заңгер, досымыз Роберт Рёрлге сақтау үшін бердік. Өкінішке орай, ол қайтыс болды, ал суреттің қалай Белведердегі ХІХ ғасырдағы [ХХ ғасырдағы] жинаққа енгенін білмеймін", - деді. 2020 жылғы 20 наурызда Австриялық консультативтік комиссиясы Шиленің Моргенштерннің мұрагерлеріне қайтарылуын ұсынды. 2006 жылғы қарашада, бес он жылдан астам соталдық тартыстардан кейін, комиссия Эдвард Мунктың "Жазғы түндік жағажайда" картинасы, ол "Белведер галереясында" көрсетіліп тұрған, Австрия композиторы Густав Малердің әйелі Альма Малердің немересі және жалғыз мұрагері Марина Фистолари Малерге қайтарылуға тиіс деп шешті. 2006 жылы Австрия Густав Климттің Бельведерден Адель Блох Бауэрдің мұрагерлеріне бес картинасын қайтарды. 2006 жылы Австрия төрелік алқасы Густав Климттің "Амали Цукеркандл" портреті нацистер тонамаған және қайтару қажет емес деп шешті. Бұл шешім көп пікір тудырды, себебі Амали Цукеркандл қызымен бірге Аушвицте қаза тапқан еді, және MSNBC хабарлағандай, "Бұл айқын тоналған суретті қайтарудың орнына, Австрия төрелік алқасы оның Белведереде қалуы керек деп шешті". 2012 жылы "Валлидің портреті" атты деректі фильмде Эгон Шиленің танымал портреті, 1939 жылы нацист Фридрих Велц оны жеке коллекциясынан тәркілегенге дейін, Веналық өнер сатушы Леа Бондиге тиесілі болған, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін басқа сатушының коллекциясының бөлігі ретінде Белведер мұражайына қателікпен қайтарылғаны айтылды. 2014 жылы Белведер Вильгельм Лейбльдің "Шаруаның асханасы / Асхананың ішкі көрінісі" картинасын нацистік қуғын-сүргінге байланысты Марта Либерманның мұрагерлеріне – Макс Либерманның жесіріне қайтаруға міндеттелді.