Кіріспе

Роджер Зелазнидің "Екклесиаст үшін роза" атты қысқа әңгімесі – американдық жазушы Роджер Зелазнидің туындысы. Алғаш рет ол 1963 жылғы қараша айында "Фантазия және ғылыми фантастика" журналының қақпақ суретімен бірге жарияланған. Бұл әңгіме 1964 жылғы Хьюго сыйлығының "Қысқа әңгіме" номинациясына іліккен.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиғаны Марсты зерттеуші ғарышкер Галлинджер есімді талантты тілші мен ақын айтып береді. Ол ақылды марсиандардың "жоғары тілін" үйреніп, олардың қасиетті мәтіндерін оқуға рұқсат етілген алғашқы адам болады. Ол марсиандық мәдениеттің, негізінен, тағдырға сүйенетіндігіне, ұзақ өмір сүрген марсиандарды құнарсыз қалдырған алыс өткендегі оқиғадан кейін сенді. Марстың бас діни қызметкері Галлинджерді жоғары бағалайды, ал бірнеше ай бойы оның теологиялық және поэтикалық талқылауы оны пайғамбарға ұқсас мәртебеге көтереді. Ақырында, ол Марс ғибадатханасының бишісінен азғырылып, оны жүкті етеді, бұл планетада жүздеген жылдар бойы бірінші жүктілік. Марстықтар бұған көңіл бөлмеген көрінеді, өйткені бұл олардың дінінің жойылуды күтуіне қайшы келеді. Галлинджер екі нәрсеге бел буады: ол Киелі кітаптағы Екклесиаст кітабын, ол тақырыптық жағынан олардың діни мәтіндеріне ұқсас деп санайды, жоғары тілге аударады. Ол діни қызметкермен мәдени алмасудың бір бөлігі ретінде оған роза әкелуге уәде береді, өйткені марсиандар ешқашан көрген емес. Кеме биологы Галлинджерге гүл өсіріп береді. Марстың діни тағдырына ашуланып, бишіге және оның болашақ баласына деген сүйіспеншілігіне құштарланып, Галлинджер жабық қызмет кезінде ғибадатханаға кіреді және марсиандарға Екклесиаст аудармасынан оқиды. Ол оны оқыған кезде мазақ етеді: Марстың діні бастапқыда ойлағаннан гөрі күрделі екенін, оның пайғамбарлықтың орындалуындағы рөлі сияқты екенін біледі. Пайғамбарлықта бейтаныс адам " ғибадатханаға аяқсыз кіреді" деп айтылған, ол барлық арам заттарды алып тастамай-ақ, Марс расасына өмірді қайтарып, жаңа нәрсе әкеледі. Оның әрекеті өмірге әкелді, ал Бас діни қызметкер қыз гүлді қалай өсіру керектігін үйренуге ант береді. Марстықтар үшін оқиға жақсы аяқталады, бірақ Галлинджер үшін одан да аз, ол өзінің бишісінің оны азғырып, тек діни міндетін орындағанын, оған басқаша қамқорлық жасамағанын біледі. Ол өзін-өзі өлтіруге тырысады, бірақ оянғанда, ол медпунктте, және ол Марсты порт арқылы көреді, кеме Марстан Жерге оралу үшін кетіп бара жатқанда, одан әрі алыстайды.

Қабылдау және қайта басып шығару

"Екклесиасттар үшін роза" бірнеше рет антологияға енгізілген, оның ішінде Исаак Азимов ұсынатын Ұлы ғылыми-фантастикалық әңгімелер #25 (Исаак Азимов пен Мартин Гринберг редакциялаған), Оның бетінің есіктері, аузының шамдары және басқа да әңгімелер, сондай-ақ Ғылыми фантастика: Ғылыми фантастика зерттеу қауымдастығының антологиясы (Патриция С. Уоррик, Чарльз Уо және Мартин Гринберг редакциялаған). Бұл Зелазнидің ең жақсы ерте әңгімелерінің бірі саналады және Америка ғылыми фантастика жазушыларының пікірінше, 1965 жылға дейінгі ең үздік ғылыми фантастикалық әңгімелер антологиясы – The Science Fiction Hall of Fame Volume One, 1929–1964 құрамына енді. Шығарма жаңа толқын стилистикасының маңызды үлгісі ретінде қарастырылады. Р. Д. Муллен бұл әңгімені "өліп бара жатқан әлем ретінде Марс туралы жазылған ең жақсы әңгіме деп санауға болады" деді. Джудит Меррил оны "теңдесі жоқ" деп бағалады. Сэмюэл Р. Делани "Розаны" "тамаша және сиқырлы әңгіме" деп сипаттады. "Ағылшын тіліндегі ХХ ғасыр әдебиетіне арналған Оксфорд жолдасы" кітабында бұл әңгіме "ғылыми фантастиканың қалыпты ойларын жаңарудың белгісі ретінде қайта жазды" деп айтылған. Теодор Стерджен бұл әңгімені "қазірге дейін жарық көрген ең әдемі, шеберлікпен құрастырылған және құштарлықпен айтылған өнер туындыларының бірі" деп атады. "Екклесиасттарға арналған роза" 2008 жылы Phoenix Mars Lander арқылы Марсқа жеткізілген кремнийлі шыныдан жасалған шағын DVD – "Марстың көріністері: Марстағы алғашқы кітапхана" құрамына енді.

Танымал мәдениетте

Романшы және музыкант Стивен Бруст, өмірі бойы Зелазнидің жанкүйері болған, 1993 жылы шығарған жеке альбомын "Иконокластарға гүл" деп атады, бұл ат "Экклезиастқа гүл" шығармасынан алынған.