Кіріспе
Роджер Зелазнидің "Екклесиаст үшін роза" атты қысқа әңгімесі – американдық жазушы Роджер Зелазнидің туындысы. Алғаш рет ол 1963 жылғы қараша айында "Фантазия және ғылыми фантастика" журналының қақпақ суретімен бірге жарияланған. Бұл әңгіме 1964 жылғы Хьюго сыйлығының "Қысқа әңгіме" номинациясына іліккен.
"A Rose for Ecclesiastes" is a science fiction short story by American author Roger Zelazny, first published in the November 1963 issue of The Magazine of Fantasy and Science Fiction with a special wraparound cover painting by Hannes Bok. It was nominated for the 1964 Hugo Award for Short Fiction.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Бұл оқиғаны Марсты зерттеуші ғарышкер Галлинджер есімді талантты тілші мен ақын айтып береді. Ол ақылды марсиандардың "жоғары тілін" үйреніп, олардың қасиетті мәтіндерін оқуға рұқсат етілген алғашқы адам болады. Ол марсиандық мәдениеттің, негізінен, тағдырға сүйенетіндігіне, ұзақ өмір сүрген марсиандарды құнарсыз қалдырған алыс өткендегі оқиғадан кейін сенді. Марстың бас діни қызметкері Галлинджерді жоғары бағалайды, ал бірнеше ай бойы оның теологиялық және поэтикалық талқылауы оны пайғамбарға ұқсас мәртебеге көтереді. Ақырында, ол Марс ғибадатханасының бишісінен азғырылып, оны жүкті етеді, бұл планетада жүздеген жылдар бойы бірінші жүктілік. Марстықтар бұған көңіл бөлмеген көрінеді, өйткені бұл олардың дінінің жойылуды күтуіне қайшы келеді. Галлинджер екі нәрсеге бел буады: ол Киелі кітаптағы Екклесиаст кітабын, ол тақырыптық жағынан олардың діни мәтіндеріне ұқсас деп санайды, жоғары тілге аударады. Ол діни қызметкермен мәдени алмасудың бір бөлігі ретінде оған роза әкелуге уәде береді, өйткені марсиандар ешқашан көрген емес. Кеме биологы Галлинджерге гүл өсіріп береді. Марстың діни тағдырына ашуланып, бишіге және оның болашақ баласына деген сүйіспеншілігіне құштарланып, Галлинджер жабық қызмет кезінде ғибадатханаға кіреді және марсиандарға Екклесиаст аудармасынан оқиды. Ол оны оқыған кезде мазақ етеді: Марстың діні бастапқыда ойлағаннан гөрі күрделі екенін, оның пайғамбарлықтың орындалуындағы рөлі сияқты екенін біледі. Пайғамбарлықта бейтаныс адам " ғибадатханаға аяқсыз кіреді" деп айтылған, ол барлық арам заттарды алып тастамай-ақ, Марс расасына өмірді қайтарып, жаңа нәрсе әкеледі. Оның әрекеті өмірге әкелді, ал Бас діни қызметкер қыз гүлді қалай өсіру керектігін үйренуге ант береді. Марстықтар үшін оқиға жақсы аяқталады, бірақ Галлинджер үшін одан да аз, ол өзінің бишісінің оны азғырып, тек діни міндетін орындағанын, оған басқаша қамқорлық жасамағанын біледі. Ол өзін-өзі өлтіруге тырысады, бірақ оянғанда, ол медпунктте, және ол Марсты порт арқылы көреді, кеме Марстан Жерге оралу үшін кетіп бара жатқанда, одан әрі алыстайды.
He discovers that the Martian religion is more complicated than he had originally realized, as is his role in fulfilling prophecy. It has been prophesied that a stranger will "go shod in the temple", breaking in without removing all unclean items, restoring life to the Martian race and bringing something new. His actions have brought life, and the High Priestess takes the rose vowing to learn how to grow the flower. The story ends well for the Martians, though perhaps less so for Gallinger, who discovers his dancer was only fulfilling her religious duty by seducing him, not caring for him otherwise. He attempts suicide, but, when he wakes up, he is in the infirmary, and he sees Mars through a port, growing farther away as the ship leaves Mars to return to Earth.
Қабылдау және қайта басып шығару
"Екклесиасттар үшін роза" бірнеше рет антологияға енгізілген, оның ішінде Исаак Азимов ұсынатын Ұлы ғылыми-фантастикалық әңгімелер #25 (Исаак Азимов пен Мартин Гринберг редакциялаған), Оның бетінің есіктері, аузының шамдары және басқа да әңгімелер, сондай-ақ Ғылыми фантастика: Ғылыми фантастика зерттеу қауымдастығының антологиясы (Патриция С. Уоррик, Чарльз Уо және Мартин Гринберг редакциялаған). Бұл Зелазнидің ең жақсы ерте әңгімелерінің бірі саналады және Америка ғылыми фантастика жазушыларының пікірінше, 1965 жылға дейінгі ең үздік ғылыми фантастикалық әңгімелер антологиясы – The Science Fiction Hall of Fame Volume One, 1929–1964 құрамына енді. Шығарма жаңа толқын стилистикасының маңызды үлгісі ретінде қарастырылады. Р. Д. Муллен бұл әңгімені "өліп бара жатқан әлем ретінде Марс туралы жазылған ең жақсы әңгіме деп санауға болады" деді. Джудит Меррил оны "теңдесі жоқ" деп бағалады. Сэмюэл Р. Делани "Розаны" "тамаша және сиқырлы әңгіме" деп сипаттады. "Ағылшын тіліндегі ХХ ғасыр әдебиетіне арналған Оксфорд жолдасы" кітабында бұл әңгіме "ғылыми фантастиканың қалыпты ойларын жаңарудың белгісі ретінде қайта жазды" деп айтылған. Теодор Стерджен бұл әңгімені "қазірге дейін жарық көрген ең әдемі, шеберлікпен құрастырылған және құштарлықпен айтылған өнер туындыларының бірі" деп атады. "Екклесиасттарға арналған роза" 2008 жылы Phoenix Mars Lander арқылы Марсқа жеткізілген кремнийлі шыныдан жасалған шағын DVD – "Марстың көріністері: Марстағы алғашқы кітапхана" құрамына енді.
Танымал мәдениетте
Романшы және музыкант Стивен Бруст, өмірі бойы Зелазнидің жанкүйері болған, 1993 жылы шығарған жеке альбомын "Иконокластарға гүл" деп атады, бұл ат "Экклезиастқа гүл" шығармасынан алынған.