Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Рим мемлекет қайраткері, б.з.д. 83 жылы консул.
Roman statesman, consul in 83 BC
Гай Норбан, Бальбус лақап атымен белгілі (б.з.д. 82 жылы қайтыс болған) – рим саяхатшысы, б.з.д. 83 жылы Луций Корнелий Сципион Азиятикуспен бірге консул болып сайланған. Луций Корнелий Сулла азамат соғысында жеңіске жеткеннен кейін көп ұзамай оны жазалау тізіміне енгізген соң, Родос аралындағы жер аударылыста өзін-өзі өлтірді.
Gaius Norbanus, nicknamed Balbus (died 82 BC) was a Roman politician who was elected consul in 83 BC alongside Lucius Cornelius Scipio Asiaticus. He committed suicide in exile at Rhodes after being proscribed by Lucius Cornelius Sulla shortly after the latter's victory in the civil war.
Өмір
Новус-гомо, Гай Норбан алғаш рет 103 жылы плебей трибундарының бірі болып сайланғанда көзге түсті. Ол Квинт Сервилий Кепионды сотқа тартып, оны б.з.д. 105 жылы Цимбралармен болған шайқастағы Рим әскерлерінің жеңілісіне байланысты кінәлілікке және лауазымдық міндеттерін орындамауға айыптады. Сервилий Кепион сотталған халық жиналысында (concilium plebis) екі трибун сот процесін тоқтатуға вето қоюға тырысты, бірақ күшпен шығарылып тасталды. Сенат оның ақталуын күштеп іске қосты және оны Луций Лициний Красс қорғады, бірақ Норбан Каепионды кінәлі деп тануға қол жеткізді. Каепион Смирнаға жер аударылды, ал оның мүлігі тәркіленді. 101 жылы Норбан Киликиядағы қарақшыларға қарсы науқанда Марк Антонийдің әкесі Марк Антонийдің қол астында квестор болып қызмет етті. Б.з.д. 94 жылы Публий Сулпиций Руф Норбанды Каепион сотта болған тәртіпсіздіктерге байланысты «Лекс Аппулея» заңы бойынша «maiestas minuta» (мемлекетке қарсы қылмыс) жасады деп айыптады, бірақ Марк Антонийдің шешендігі оны ақтады. Содан кейін 89 жылы претор болып сайланды және Сицилия провинциясының губернаторы болып тағайындалды. Ол провинциясында бейбітшілікті сақтап, оны Әлеуметтік соғыс кезінде итальяндық одақтастардан қорғады. 88 жылы Самниттерден Региумды басып алды. Гай Марий мен Луций Корнелий Сулла арасындағы азаматтық соғыс кезінде Норбан Марийдің жағына шықты. 83 жылы консул болып сайланды; Капуяға жақын Тифата тауында Грециядан Италияға оралған Сулланы тоқтатып қалды. Сулла Норбанмен келісімге келу үшін бірнеше елші жіберді, бірақ олар Норбанның әскерін, көбінесе жаңадан шақырылғандарды сатып алуға тырысқаны белгілі болғаннан кейін қуылды. Норбанға Квинт Серторий көмектессе де, олар Тифата тауы шайқасында Сулладан жеңілді, шайқаста шамамен 6000 адам қаза тапты. Ол Капуяда шашыраған әскерін қайта жинады, содан кейін Цизальпин Галлиясына шегінді. Гней Папирий Карбомен бірге Фавентіяда Квинт Цецилий Метелл Пийден жеңілді. Норбанды оның легаты Публий Альбинован сатты, ол Метелл Пийге Ариминийді тапсырудан бұрын, Норбанның бас офицерлерін кешкі асқа шақырып өлтірді. Норбан Альбинованның шақыруына бармады және қашқындап Родосқа жетті. Сулланың тыйым салуынан кейін ол базардың ортасында өзін-өзі өлтірді, ал Родостың жетекші азаматтары оны Сулланың адамдарына тапсыруды талқылап жатқанда.
A novus homo, Gaius Norbanus first came to prominence when he was elected one of the plebeian tribunes for 103 BC. He achieved notoriety for his prosecution of Quintus Servilius Caepio, where he accused Servilius Caepio of incompetence and dereliction of duty at the catastrophic defeat of the Roman armies by the Cimbri at the Battle of Arausio in 105 BC. At the concilium plebis where Servilius Caepio was tried, two tribunes attempted to veto proceedings, but were driven off by force. Although the Senate vigorously tried to obtain his acquittal and he was defended by Lucius Licinius Crassus, Norbanus managed to secure Caepio's conviction. Caepio was forced into exile to Smyrna, while his fortune was confiscated. In 101 BC, Norbanus served as quaestor under Marcus Antonius, grandfather of the triumvir Mark Antony, in his campaign against the pirates in Cilicia. In 94 BC, Norbanus was accused of minuta maiestas (treason) under the Lex Appuleia by Publius Sulpicius Rufus on account of the disturbances that had taken place at the trial of Caepio, but the eloquence of Marcus Antonius secured his acquittal. This was followed by his election as Praetor in 89 BC, and his appointment as governor of Sicily. He kept the peace in his province, defending it against the Italian socii during the Social War. He managed to capture Rhegium from the Samnites in 88 BC. During the civil war between Gaius Marius and Lucius Cornelius Sulla he sided with Marius. He was elected consul for 83 BC; at Mount Tifata, near Capua, he intercepted Sulla, who had returned to Italy from Greece. Sulla sent over some emissaries to discuss coming to terms with Norbanus, but they were thrown out when it became apparent that they were trying to suborn Norbanus’ men, who were mostly raw recruits. Although Norbanus was helped by Quintus Sertorius, they were defeated by Sulla at the Battle of Mount Tifata, losing around 6,000 men in the process. He managed to regroup his shattered army at Capua, whereupon he eventually retreated to Cisalpine Gaul. He and Gnaeus Papirius Carbo were defeated by Quintus Caecilius Metellus Pius at Faventia. Norbanus was betrayed by one of his legates, Publius Albinovanus, who murdered many of Norbanus’ principal officers after inviting them to dinner before surrendering Ariminium to Metellus Pius. Norbanus himself did not attend Albinovanus' invitation, and he managed to evade capture, fleeing to Rhodes. After proscription by Sulla, he committed suicide in the middle of a market place, while the leading citizens of Rhodes were debating whether to hand him over to Sulla's men.