Кіріспе

Авторитарлық жүйелерге ұшырауға бейімділікті өлшейтін тұлғалық тест. Калифорния F шкаласы – 1947 жылы неміс ғалымы Теодор В. Адорно және басқалар «авторитарлық тұлғаны» өлшеу үшін жасаған тұлғалық тест. "F" әрпі "фашисттік" дегенді білдіреді. F шкаласы авторитаризмнің бірнеше құрамына жататын жауаптарды өлшейді, мысалы: конвенционализм, авторитарлық агрессия, шарұалық сенімдер мен стереотиптер, билік пен "қатаңдық", құртушылдық және цинизм, проекция және сексуалдық қатынас. F шкаласынан алынған нәтижелер тікелей адамның өскен ортасымен, білім деңгейімен және интеллектуалдық қабілетімен байланысты болуы мүмкін. Бұл тесттің тікелей емес түрі, нәтиже адамның жалған жауаптарына байланысты болмайтынын қамтамасыз етеді; мұндай мүмкіндік өлшеу мақсаты мен қандай көзқарас өлшеніп жатқаны қатысушылардан бастапқыда жасырылғандықтан туындайды. Осы байланыстың болуы F шкаласының авторитарлық тұлға синдромын қаншалықты дәл өлшейтініне әсер етуі мүмкін.

Алғашқы зерттеулер

1960 жылдардың соңындағы зерттеулер полиция және авторитарлық көзқарасты анықтауға қатысты болды.

Оның жанама шарасына күмән

Балжит Ахмет Мұхаммед ұсынған деректерге сәйкес, жоғары интеллектісі бар адамдар F шкаласының мағынасын түсінуге қабілетті, осылайша оларға "сәйкес" әрекет етуге көмектеседі деген гипотеза қалыптастырылды. Осыдан F шкаласын жалғандауға болады, сондықтан оны жанама өлшем деп санауға болмайды.

Сын

Бұл шкала көп сынға ұшырады, себебі ол идеологиялық сипаттағы және қоғамдық процестерді жеке тұлғаның қасиеттерімен байланыстырады. F шкаласына қатысты сын-пікірлердің бірі – жауап берушілердің келісімге ұмтылатын стильдеріне сезімталдығы, себебі сұрақтар осылай формулировкаланған, сондықтан келісу авторитарлық жауапты білдіреді. F шкаласының кемшіліктерін түзету мақсатында Вильсон-Паттерсон консервативтілік шкаласы және теңгерілген F шкаласы сияқты бірнеше ұқсас шкалалар жасалды. Боб Альтемайердің оңшыл авторитарлық шкаласы – F шкаласының ең көп қолданылатын, қазіргі кездегі тікелей мұрагері. Тестке қатысты тағы бір сын – жоғары балл алған адамдардың қарапайым және әлеуметтік интеллектісі төмен болуы мүмкін деген пікір. Келман мен Барклейдің (1963) сөзіне сәйкес, қатысушының тәжірибесі тест нәтижесінде көрінеді; яғни, олар тесттегі айқын үлгілерді және себептерді байқамай, олар туралы білмей қалуы мүмкін.