Кіріспе

Буддалық бастау және діни рәсімдер кезінде алынған жаңа есім

Дхармалық есім – Махаяна буддизміндегі буддалық бастау және діни рәсімдерде, ал Тхеравада буддизмінде (онда оны Дхамма немесе Сангха есімі деп атау дұрыс) алынатын жаңа есім. Бұл есімді дәстүрлі түрде буддалық монах береді және жаңадан дінге кірген монахтарға, монахтар мен үй иелеріне (лаиктерге) тағайындалады. Дхармалық есімдер сипаттамалық емес, көбінесе адамның ұмтылысын көрсетеді. Көптеген танымал будда ұстаздарының өмірінде бірнеше Дхармалық есімдері болған, әр есім олардың өмірінің бір кезеңін білдіреді. Мысалы, Шотоку ханзадасы Умайодо ханзадасы және Камицумия ханзадасы деп те аталған. Шыранның алғашқы аты Мацувакамару болған, ол сондай-ақ Ханен, Шакку, Дзеншин, Гутоку Шыран және Кеншин Даэши деп аталды. Ничиреннің алғашқы аты Зенничи, ал Дхармалық есімдері Зеншобо Ренчо және Ришо Дайши болған. Дәл осылай, Дзен монахтары да әртүрлі Дхармалық есімдерді қолданған, сонымен қатар буддизмді насихаттау үшін өнерді де пайдаланған. Атақты суретші-монах Хокусай сондай-ақ Шунро, Како, Сори, Тайто, Ицу, Гакёдзин және Манджи деп те аталған. Тіпті танымал самурай Миямото Мусасидің де бірнеше есімі болған, оның ішінде Дхармалық есімі Нитен Дораку, ал туған есімі Миямото Масана. Дзен монах Тих Нхет Ханг өмірі барысында да әртүрлі Дхармалық есімдерді қолданған. Егер шәкірттің монах мұғалімімен байланысы болмаса және рәсім көпшілік алдында, қауымның қатысуымен өткізілсе, оның жаңа есімі жеке тұлғаға қарағанда дәстүрді немесе ұрпақты көрсетеді. Мысалы, өлеңдегі 32-ші таңба "xíng" (行), және сол ұрпақтың барлық Шаолин ғибадатханасының монахтары мен шәкірттері Ши Синг деп басталатын есімді алады. Кейбір қытайлық Таза Жер секталарында, мысалы, Реншан және Чин Кунг шеберлерінің секталарында, мұғалімнен Дхармалық есім алу мүмкіндігі жоқ адамдар үшін Дхармалық есім ретінде Миао Иньді пайдалану дәстүрлі, егер мұғалім оларға жеке таңдалған есім бере алмаса. Таза Жер секталарында барлық мүшелердің бір тегі болуы жиі кездеседі, мысалы, Реншан шеберінің шәкірттері Джиа, ал Шаньдао ұрпағының жақтастары Джин тегін алады. Қытайда тірі кезде қолданылатын есім имина деп, ал қайтыс болғаннан кейін қолданылатын есім окурина деп аталады.

Жапония

Жапонияда монахтар мен лаиктер үшін дхарма аттарын стандартты түрде қолданудан өзге, қайтыс болғандарға да діни қызметкерден канжимен дхарма аты (戒名, kaimyō;) жазылуы дәстүрге айналған. Бұл аттың есімді айтқанда, қайтыс болған адамның қайта оралуына кедерес келтіреді деп есептеледі. Атының ұзындығы адамның өмір сүру мерзімінің артықшылығына немесе, көбінесе, туыстарының ғибадатханаға берген сыйлықтарының мөлшеріне байланысты болады, ол әдеттегі аттардан бастап 1 миллион иен немесе одан да жоғары бағалы аттарға дейін жете алады. Ғибадатханалардың талап ететін жоғары бағалар Жапониядағы даулы мәселе болып табылады, әсіресе кейбір ғибадатханалар отбасыларды қымбат ат сатып алуға мәжбүрлейді. Кейбір Жодо Шиншу деректері 戒名 (kaimyō, өсиет аты) мен 法名 (hōmyō, дхарма аты) арасында ерекшелік жасайды, теологиялық себептермен екіншісін артық көреді. Басқа деректер бұл терминдерді бір-бірімен алмастырылатынын айтады. Нақты мектептер мен ғибадатханаларда қосымша ережелер болуы мүмкін: мысалы, Иппендегі Джи Шу ғибадатханаларының аттары әдетте А (Амитабха Будданың қысқартылған түрі) әрпімен бітсе, ал Бірлік буддизмінің Жарық Таң орталығынан алынған аттар "yo" жалғауымен бітеді.

Тибет

Тибет Ваджраяна буддистік дәстүрінде адам үш қасиетті нәрсеге бесік тілеу рәсімінде бесік тілеу есімін, Bodhisattva ант қабылдағанда Bodhisattva есімін, ал кейбір Тантралық рәсімдерді өткенде құпия Самайя есімін алады. Тибет буддизмінің Карма Кагью дәстүріндегі адамдарға көбінесе алғашқы есім ретінде Карма, содан кейін екінші есім беріледі. Дрикунг Кагью сектасының жатқандары көбінесе алғашқы есім ретінде Кончог есімін алып, содан кейін қосымша есім қосады. Бұл адамның Дхарма шежіресін анықтауды жеңілдетеді. Кхентрул Жампхел Лодро Ринпоче әдетте, жаттығушы үшін Шамбала есімін таңдағанда, адамның туған есімінің бас әрпін пайдаланады.