Николас Амхерст: Ағылшын ақыны және саяси жазушысы

Кіріспе

Ағылшын ақыны және саяси жазушысы Николас Амхерст (16 қазан 1697 – 27 сәуір 1742) – ағылшын ақыны және саяси жазушы.

Өмір

Амхерст Кенттегі Марден қаласында дүниеге келген. Ол Мерчант Тейлор мектебінде және Оксфордтың Сент-Джон колледжінде білім алған. 1719 жылы ол университеттен шығарылды, сырттай жүріс-туралысының бұзылуы үшін деген желеумен, бірақ шын мәнінде (өзінің айтуынша) вигтік көзқарастары үшін. Оның саяси ұстанымдары көптеген еңбектерінде айқын көрінді: Аддисонға арналған құттықтау хаты, «Протестанттық папство; немесе Жиналыс» (1718), епископ Бенджамин Ходлидің қарсыластарына шабуыл, және 1719 жылы Джеймс, Стэнхоптың бірінші графына арналған, анонимді түрде жарық көрген, бірақ Амхерст жазғаны анық «Протестанттық отырыс». Ол «Стрепконның кек алуы; Оксфорд тойларына сатира» (1718) еңбегінде Оксфордтың әдеп-алғысын сатиралық сипатта бейнеледі және университеттің басшылығына және оның маңызды мүшелеріне үнемі шабуыл жасады. Оксфордтағы ежелгі дәстүр бойынша, ресми шараларда біреу трибунадан университеттегі құпияларға толы, әзіл-қалжыңға толы сөз сөйлеуге рұқсат етілген. Осындай сөз сөйлейтін адам «Terræ filius» деп аталды. 1721 жылы Амхерст осы атпен екі апта сайын жарық көретін сатирикалық мақалалар сериясын жариялады, ол жеті айға созылды және көптеген қызықты мәліметтерді ұсынды. Бұл жарияланымдар 1726 жылы екі томдық «Terræ Filius; немесе Оксфорд университетінің құпия тарихы» деген атпен қайта басылды. Ол 1720 жылы өлеңдерін жинады және 1724 жылы тағы бір университет сатирасын, «Britanniæ Oculus» атты туындысын жазды. Оксфордтан Лондонға кеткеннен кейін ол оппозициялық (виг) тарапта белгілі памфлетші болды. 1726 жылдың 5 желтоқсанында ол Калеб Д’Анверс псевдонімімен жүргізген апталық журналдың бірінші нөмірін шығарды. Бұл журнал негізінен сэр Роберт Уолполдың үкіметін құлатуға бағытталған; оның әсері туралы пікірталас бар, көптеген тарихшылар оның жақтастарына үгіп-насихаттаудан басқа ештеңе істемегенін айтады. Дегенмен, ол 10 000 данаға таралды және Генри Филдинг, Джон Гей және Александр Поуп сияқты авторлардың қатысуымен сол заманның ең ірі журналдарының біріне айналды. Бұл табысқа Амхерсттің редакторлық еңбегі толыққанды жауапты емес. Оны Генри Сент-Джон, Болингброк виконты және Уильям Пултенни құрды және бастапқыда қаржылады, соңғысы жиі және өткір сынға ұшырататын мақалалар жазды. 1737 жылы Колли Сиберден алынған ойдан шығарылған хат жарияланды, онда ол Шекспирдің және ескі драматургтардың көптеген пьесаларында бүлікшіл деп есептелуі мүмкін үзінділер бар екенін айтты. Сондықтан ол барлық пьесалардың цензурасын тағайындауды қалады. Бұл «күмәнді» жамандау ретінде қарастырылды және баспагерді тұтқындауға ордер берілді. Амхерст өзі ұсталды және қысқа мерзімге түрмеге қамалды. 1742 жылы үкімет құлатылғанда оппозиция жетекшілері «Кремесниктің» пайдалы редакторы үшін ештеңе істемеді, және осы бейжайлық Амхерсттің 44 жасында Твикенхемде қайтыс болуына себеп болды деседі.

Amhurst was born at Marden, Kent. He was educated at Merchant Taylors' School, and at St John's College, Oxford. In 1719 he was expelled from the university, ostensibly for his irregularities of conduct, but in reality (according to his own account) because of his whig principles. His politics were sufficiently evident in many of his works: a congratulatory epistle to Addison, in Protestant Popery; or the Convocation (1718), an attack on the opponents of Bishop Benjamin Hoadly; and in The Protestant Session by a member of the Constitution Club at Oxford (1719), addressed to James, first Earl Stanhope, and printed anonymously, but doubtless by Amhurst. He had satirized Oxford morals in Strepkon's Revenge; a Satire on the Oxford Toasts (1718), and he attacked from time to time the administration of the university and its principal members. An old Oxford custom permitted, on public occasions, some person to deliver from the rostrum a humorous, satirical speech, full of university scandal. This orator was known as Terræ filius. In 1721 Amhurst produced a series of bi weekly satirical papers under this name, which ran for seven months and incidentally provides much curious information. These publications were reprinted in 1726 in two volumes as Terræ Filius; or, the Secret History of the University of Oxford. He collected his poems in 1720, and wrote another university satire, Oculus Britanniæ, in 1724. On leaving Oxford for London he became a prominent pamphleteer on the opposition (whig) side. On the 5 December 1726 he issued the first number of The Craftsman, a weekly periodical, which he conducted under the pseudonym of Caleb D'Anvers. The paper was aimed mainly towards the overthrow of Sir Robert Walpole's government; there is some debate about its effects, with most historians agreeing it did little more than preaching to the converted. Nevertheless, it reached a circulation of 10,000 copies and was one of the biggest magazines of its time with authors such as Henry Fielding, John Gay and Alexander Pope contributing to it. For this success Amhurst's editorship was not perhaps chiefly responsible. It was founded, and in the beginning financed, by Henry St John, 1st Viscount Bolingbroke and William Pulteney, the latter being a frequent and caustic contributor. In 1737 an imaginary letter from Colley Cibber was inserted, in which he was made to suggest that many plays by Shakespeare and the older dramatists contained passages which might be regarded as seditious. He therefore desired to be appointed censor of all plays brought on the stage. This was regarded as a "suspected" libel, and a warrant was issued for the arrest of the printer. Amhurst surrendered himself instead, and suffered a short imprisonment. On the overthrow of the government in 1742 the opposition leaders did nothing for the useful editor of the Craftsman, and this neglect is said to have hastened Amhurst's death, which took place, aged 44, at Twickenham.