Кіріспе

Қан қысымын төмендету дәрісі

Химия

Лосартан калийі 2 бутил 4 хлоро 1 [p (o 1H тетразол 5-илфенил)бензил]имидазол 5-метанол монопотазий тұзы ретінде химиялық тұрғыдан сипатталады. Оның эмпирикалық формуласы – , ал молекулалық салмағы – 422,9. Лосартан көбінесе теріс зарядталған тетразолдың (негізгі) калий тұзы ретінде сатылады, бұл "лосартан калийі" деп аталады. Молекулада карбоксил қышқылының орнына биоизостер ретінде қолданылатын тетразолмен кеңейтілген бифенил тобы бар.

Медициналық қолданыстар

Лосартан гипертонияға, сол жақ қарынша гипертрофиясына (жүрек бұлшық етінің ұлғаюына) және 2-типті диабетпен ауыратын адамдарда бүйрек функциясының бұзылуына қолданылады. Ол сондай-ақ диабеттік нефропатияның прогрессиясын баяулатуға көмектеседі. Бұл 2-типті қант диабеті, гипертония және микроальбуминуриясы (>30 мг/24 сағат) немесе протеинуриясы (>900 мг/24 сағат) бар пациенттерде бүйрек ауруының прогрессиясын азайтуға арналған тиімді фармакологиялық препарат. Деректерге сәйкес, кальций арналарын блокадалайтын препараттар мен тиазидтік диуретиктер көптеген адамдар үшін бірінші таңдау емдеу болып табылады (тиімділігі мен құнына байланысты), бірақ АӨФ ингибиторларын қабылдауға шыдамайтын 55 жасқа дейінгі адамдарға лосартан сияқты ангиотензин II рецепторларының антагонисттері бірінші қадам ретінде ұсынылады. Бір зерттеуде лосартанның жүрек-қантамыр оқиғаларының (миокард инфаркті немесе инсульт) алдын алуда атенололдан жоғары тиімділігі көрсетілді, бұл қан қысымын салыстырмалы түрде төмендету арқасында жүрек-қантамыр аурулары мен өлім-жітімнің азаюына әкелді. Лосартанды қабылдағаннан кейін 3-6 апта ішінде қан қысымына максималды әсер байқалады.

Жағымсыз әсерлер

Ересектерде лосартанның ең көп кездесетін қолайсыз әсерлері – жоғарғы тыныс жолдарының инфекциясы, бас айналу және арқадағы ауыру. Басқа ангиотензин рецепторларын блокадалағыштар сияқты, лосартан бауырға зиян келтіруі мүмкін, бірақ бұл әсер сирек байқалады. Бүйрегінде мәселесі бар адамдар лосартан қабылдағанда электролиттердің тепе-теңдігі бұзылуы мүмкін.

Әрекет ету механизмі

Лосартан – селективті, бәсекеге қабілетті 1 типті (AT1) ангиотензин II рецепторларының антагонисті, ол ангиотензин II-ге соңғы органдардың жауаптарын азайтады. Лосартан қолдану нәтижесінде жалпы перифериялық кедеріс (артқы жүктеме) және жүрек веноздық қайтарымы (алдын ала жүктеме) төмендейді. Лосартанның қатысуымен ангиотензин II-нің барлық физиологиялық әсерлері, альдостеронның бөлінуі қоса алғанда, тежеледі. Қан қысымының төмендеуі ренин-ангиотензин жүйесінің күйіне тәуелсіз болады. Лосартан дозасын қабылдау нәтижесінде, ангиотензин II кері байланысын жоюға байланысты плазмадағы ренин активтігі артады. Ренин бүйрек артериялық қысымы төмендегенде, симпатикалық жүйе белсендірілгенде немесе дистальді бүйрек түтікшесіне натрий жеткізілуі артқанда бүйректерден бөлінеді. Содан кейін ренин ангиотензиногенді ангиотензин I-ге түрлендіреді; ангиотензин түрлендіру ферменті (АТФ) ангиотензин I-ді ангиотензин II-ге түрлендіреді; ангиотензин II қан тамырларын тарылтады және альдостеронның бөлінуіне себеп болады. Сондықтан, лосартан сияқты ангиотензин II рецепторларының антагонисттерін қолдану рениннің, ангиотензин II-нің төменгі ағынындағы әсерін тоқтатып, қан қысымын төмендетеді. Ангиотензин II рецепторларының антагонисттері: лосартан, вальсартан, азильсартан, кандесартан, эпросартан, ирбесартан, ольмесартан және телмисартан. Олардың барлығы бірдей әсер ету механизміне ие және лизиноприл сияқты АТФ ингибиторларына қарағанда ангиотензиннің әсерін жақсырақ тежеуі мүмкін, себебі ангиотензин II-ні өндіруге қабілетті АТФ-тен басқа ферменттер де бар. Лосартан гиперкалиемияға әкелуі мүмкін болғандықтан, пациенттер дәрігердің тиісті бақылауынсыз калий қосылған қосымшалар немесе калийлі тұз орнына қойғыштарды қолдануға болмайды.

Фармакокинетика

Лосартан ауызға қабылдағаннан кейін жақсы сіңіріледі және 5-карбоксил қышқылының метаболиті EXP3174 пайда болуына себеп болатын бірінші өту метаболизмінен өтеді. Ауызға қабылдаған дозаның шамамен 14% - ы осы метаболитке айналады, ол ұзақ әсер етеді (6-8 сағат) және АТ1 рецепторындағы бәсекелестіксіз антагонист болып табылады, бұл лосартанның фармакологиялық әсерлеріне үлес қосады. EXP3174 лосартанға қарағанда АТ1 рецепторларын блоктау бойынша 10-40 есе күштірек. Сонымен қатар, мақсатты ферментке байланысу pH-қа сезімтал, ал теріс зарядталған тетразол сақинасы, теріс карбоксил қышқылының туындысымен шамалас көлемде, препараттың әсеріне үлес қосуы мүмкін. Лосартанның биожетімділігі шамамен 33% құрайды. Метаболизм негізінен цитохром P450 изоэнзимдері CYP2C9 және CYP3A4 арқылы жүзеге асырылады. Лосартан және EXP3174 плазмадағы ең жоғары концентрациясы ауызға қабылдаған дозадан кейін шамамен бір сағат және үш-төрт сағаттан кейін жетеді. Лосартан мен EXP3174 екеуі де плазма ақуыздарымен 98% - дан астам байланысады. Лосартан өзгермеген препарат және метаболиттер түрінде несеппен, сондай-ақ өт арқылы нәжіспен шығарылады. Ауызға қабылдаған дозаның шамамен 4% - ы өзгермеген күйінде несеппен, ал 6% - ы белсенді метаболит түрінде шығарылады. Лосартан мен EXP3174-тің соңғы жартылай шығарылу уақыты тиісінше 1,5-2,5 сағат және 3-9 сағатты құрайды. Лосартан және басқа ангиотензин рецепторларының антагонисттері ұрықтың дамуына токсикалық әсер етеді және жүктілік кезінде, әсіресе екінші және үшінші триместрде қолданудан аулақ болу керек.