Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
11-17 ғасырлардағы мұсылман династиясы Солтүстік-батыс Африкада.
11th–17th century Muslim dynasty in northwestern Africa
Кейта әулеті 11 ғасырдан бастап 17 ғасырдың басына дейін империялық емес және империялық Малиді басқарды. Бұл мұсылман династиясы болды және оның билеушілері Билал ибн Риба (сонымен қатар Билал Кейта деп те белгілі) тарағанын мәлімдеді, тіпті Билал әбіссин текті болғанмен. Билал Кейта – Исламды қабылдап, Мұхаммедтің (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) сахабаларының бірі болған құл. Билал Кейта Исламдағы алғашқы муэдзин болып ерекшеленді. Мандинка/Бамбара халықтары Исламды қабылдағаннан кейін құрастырған және джелилер (мұсылман тарихшылары) арқылы жеткізілген әңгімелерге сәйкес, Билалдың жеті ұлы болған, олардың бірі Манденде (Мандинканың дәстүрлі аймағы) қоныстанды. Осы ұлы, Лавало Кейтаның Латал Калаби Кейта есімді ұлы болды, ол кейін Дамул Калаби Кейтаны дүниеге әкелді. Көптеген патшалық әулеттер өз тегін қасиетті немесе діни тұлғалармен байланыстыруға тырысты, бұл мәдениеттер мен діндерде кең таралған. Дамул Калаби Кейтаның ұлы – Лахилатул Кейта, және ол Ниани қаласының алғашқы фамасы болды. Лахилатул арқылы Кейта тайпасы билік құрушы династияға айналды, бірақ бастапқыда Ниани маңындағы шағын аумақта ғана. Мали империясы құрылғанға дейін Нианиде тоғыз фама билік етті. Алғашқы манса – Сундиата Кейта. Осы кезде Мари Джата таққа отырды және Кейта тайпалық атауға айналды. Одан кейінгі бірнеше буын өткен соң, оның шөбересі Малидің Манса Муса Кейта I Меккеге қажылық сапар жасады. Оның әулеті 1235 жылдан 1610 жылға дейін Батыс Африкадағы маңызды күшке ие болды. Әулет ішіндегі қарсыластар қазіргі Мали және Гвинея аумағында кішігірім мемлекеттер құрды. Бүгінде Кейта тегі Африкадағы бір ғана патшалық отбасының мүшелеріне ғана тән. Осы заманғы "туысқан династиялардың" өкілдері ішінде марқұм саясаткер Модибо Кейта және музыкант Салиф Кейта ең танымалдары болып саналады.
The Keita dynasty ruled pre imperial and imperial Mali from the 11th century into the early 17th century. It was a Muslim dynasty, and its rulers claimed descent from Bilal Keita (also known as Bilal ibn Ribah), despite Bilal having been of Abyssinian origin. Bilal Keita was a freed slave who accepted Islam and became one of the Sahabahs of Muhammad. Bilal Keita bears the distinction of being the first muezzin in Islam. According to Mandinka/Bambara accounts invented after their conversion to Islam and passed down by djelis (Muslim chroniclers), Bilal had seven sons, one of whom settled in Manden (Mandinka traditional territory). This son, Lawalo Keita, had a son named Latal Kalabi Keita, who later sired Damul Kalabi Keita. It was common in most royal dynasties to try to link their origins to some divine or religious personalities and was common across cultures and religions. Damul Kalabi Keita's son was Lahilatoul Keita and the first faama of the city of Niani. It is through Lahilatoul that the Keita clan becomes a ruling dynasty, though only over the small area around Niani. There would be nine faamas of Niani prior to the founding of the Mali Empire. Its first mansa would be Sundiata Keita. This is when Mari Jata is crowned and Keita becomes a clan name. A couple of generations after him, his great nephew, Mansa Musa Keita I of Mali, made a celebrated pilgrimage to Mecca. The dynasty he belonged to remained a major power in West Africa from 1235 until the breakup of the Mali Empire around 1610. Rivals from within the clan founded smaller kingdoms within contemporary Mali and Guinea. Today, the surname Keita belongs only to one royal family in Africa. Of the members of these modern "daughter dynasties", the late politician Modibo Keita and the musician Salif Keita are arguably the most famous.
Ата-бабалары
Уақыт аралығыТұлғаЕскермелерб. 580 — д. 640Билал ибн Рабба, Кейталардың атасы, Мұхаммедтің сахабасы.Лауало КейтаБиллали Бунама мен Хала Бинт Ауфтың ұлы (Меккедегі ең бай адам Абд әл Рахман ибн Ауфтың қарындасы). Меккеден шығып, Манденге (Мали) көшіп кетті.Латал КалабиЛауало Кейтаның ұлыДамул КалабиЛатал Калабидің ұлы
Time periodPersonNotesb. 580—d. 640Bilal ibn RabahAncestor of the Keitas, сompanion (sahabah) of MuhammadLawalo KeitaSon of Bilali Bounama and Hala Bint Awf (sister of Abd al Rahman ibn Awf richest man in Mecca). Left Mecca and emigrated to Manden (Mali). Latal KalabiSon of Lawalo KeitaDamul KalabiSon of Latal Kalabi
Лахилатул Калаби Дамул Калабидің ұлы. Сахара аймағынан оңтүстік Африканың алғашқы хаж жасаған ханзадасы; шөлде қарақшыларға шалынып, 7 жылдан кейін оралды. Қалби Бомба Лахилатул Калабидің ұлы. Қалби Дауман Лахилатул Калабидің кіші ұлы. Көбінесе байлықты ұнатқан, саудагерлердің атасы. шамамен 1050 жыл. Мамадди Кани Қалби Бомбаның ұлы. Аңшы патша, аңшы сыбызғысын ойлап тапқан, орман жындыларымен байланыс құрған, Кондолон Ни Сане оны жақсы көрген. Сане Кани Симбон, Каминього Симбон, Кабала Симбон және Бамари Тагногокелин Симбон – Мамадди Канидің төрт ұлы. Бамари Тагногокелин 1175—? М’Бали Нене Бамари Тагногокелиннің ұлы. Белло Бамари Тагногокелиннің ұлы.
TenureIncumbentNotesLahilatoul KalabiSon of Damul Kalabi. First sub Saharan African prince to perform a hajj; robbed in the desert, returned after 7 years. Kalabi BombaSon of Lahilatoul KalabiKalabi DaumanYounger son of Lahilatoul Kalabi. Preferred fortune, ancestor of traders. c. 1050Mamadi KaniSon of Kalabi Bomba. Hunter king, inventor of the hunter‘s whistle, communicated with the jinn of the bush, loved by Kondolon Ni Sané. Sané Kani Simbon, Kamignogo Simbon, Kabala Simbon and Bamari Tagnogokelin Simbon togetherThe four sons of Mamadi Kani. Bamari Tagnogokelin1175—?M’Bali NeneSon of Bamari TagnogokelinBelloSon of Bamari Tagnogokelin
Билікте болғандарЕскермелер?—1200 жылдарБелло БаконБеллоның ұлы1200 жылдар—1218 жылМаған Кон ФаттаБелло Баконның ұлы1218—шамамен 1230 жылДанкаран ТуманМаған Кон Фаттаның ұлы. Ниани Соссо империясының патшасы Сумаро Канте басшылығымен жаулап алынды.
TenureIncumbentNotes?—1200sBello BakonSon of Bello1200s—1218Maghan Kon FattaSon of Bello Bakon1218—c.1230Dankaran ToumanSon of Maghan Kon Fatta. Niani conquered by the Sosso Empire under king Soumaoro Kanté.
Малидің императорлықтан кейінгі мансаларының тізімі (астанасы Кангаба)
Тәуелділік1610 ж. – 1660 ж. белгісіз сан маңсап иесі1660 ж. – 1670 ж. Мама Маған Нианиден Кангабаға Сегуға жасалған сәтсіз шабуылдан кейін астана көшірілді.
ReignIncumbentNotesc.1610—c.1660Unknown number of mansasc.1660—c.1670Mama MaghanCapital moved from Niani to Kangaba after botched attack on Segou.