Британдық соғыс кемесі "Terror" құлауы және полярлық экспедициялар тарихы

Кіріспе

Британдық әскери кеме және полярлық зерттеу кемесі

Құлауы табылды 3 қыркүйек 2016 ж., Террор шығанағы

HMS Terror 1813 жылы Корольдік теңіз флоты үшін салынған арнайы әскери кеме және жаңадан жасалған бомба тасу кемесі болды. Ол 1812 жылғы соғыстың бірнеше шайқастарына қатысты, соның ішінде Балтимор шайқасы мен Форт Мак-Хенриді бомбалауға («Жұлдызды туда» әнінде айтылғандай: «Және зымырандардың қызыл жарқырауы, бомбалар ауада жарылды»). Екі онжылдықтан кейін ол полярлық зерттеу кемесіне айналдырылды және Джордж Бэктің 1836–1837 жылдардағы Арктика экспедициясына, 1839–1843 жылдардағы Антарктикаға сәтті Росс экспедициясына және сэр Джон Франклиннің 1845 жылы Солтүстік-Батыс жолын күштеп өтуге жасаған сәтсіз әрекетіне қатысты, осы кезеңде ол барлық экипажымен бірге жоғалып кетті.
12 қыркүйек 2016 жылы Арктикалық зерттеу қоры Terror кемесінің құлауын Нунавуттың Террор шығанағында, Король Уильям аралының оңтүстік-батыс жағалауынан тапқандығын хабарлады. Құлау кемеге зақым келген жердің оңтүстігінде және 2014 жылы табылған HMS Erebus кемесінің құлау орнынан шамамен 50 шақырым (80 км) қашықтықта табылды.

Ерте тарихы және әскери қызмет

HMS Terror - Корольдік теңіз күштері үшін Оңтүстік Девондағы Топшамдағы Дэви кеме құрылысшылығында екі жыл бойы салынған бомба тастау кемесі. Оның палубасы ұзын болды, ал кеменің жүк көтергіштігі 325 тоннаға жетеді. Кеме екі ауыр миномет және он қарумен жабдықталды және 1813 жылдың маусымында суға түсірілді. "Террор" 1812 жылғы АҚШ-қа қарсы соғыста қызмет етті, осы кезеңде Солтүстік Америка және Батыс Үндістан станциясының Корольдік теңіз күштерінің кемелері АҚШ-тың Атлантикалық порларын блокадалады және Бермудадағы базасынан амфибиялық шабуылдар жасады, бұл 1814 жылғы Чесапик науқанына дейін, жазалау экспедициясы Александрияға шабуылды, Бладенсбург шайқасын және Вашингтонды өртеуді қамтыды. Джон Шеридан басшылығымен, ол 1814 жылдың 9-12 тамызында Коннектикут штатының Стонингтон қаласын бомбалауға қатысты. Сондай-ақ, ол 1814 жылдың қыркүйегінде Балтимор шайқасында күресті және Форт МакГенриді бомбалауға қатысты; соңғы шабуыл Фрэнсис Скотт Китті ақырында "Жұлдызды ту" деп белгілі болған өлең жазуға шабыттандырды. Соғыстан кейін "Террор" 1828 жылдың наурызына дейін тоқтатылды, содан кейін ол Жерорта теңізінде қызметке қайта жіберілді. Португалияның Лиссабон қаласының жанында зақымданғандықтан жөндеуден өткеннен кейін ол активті қызметтен алынды. Адмиралтейство кеме жасаушы Уильям Макферсон Райсты "Террорды" қайтадан суға түсіріп, Кенттегі Чатемдегі кеме құрылысшылығына жеткізу үшін жеткілікті жөндеуге жіберді, онда толық жөндеу жұмыстары жүргізілді. Жөндеу жұмыстарын және экипаждың Ратмуллан қаласында болған уақытын сипаттайтын хаттар Корольдік Гринвич мұражайының коллекциясында сақталады. Кейіннен "Террор" кемесі Чатемде тоқтатылғанға дейін осы сапар туралы толық есеп жарияланды.

Росс экспедициясы

1839 жылы «Террор» кемесі Джеймс Кларк Росс басшылығымен «Эребус»пен бірге Антарктикаға сапарға жіберілді. Кемелердің қабырғаларының алдыңғы және артқы бөліктеріне темір қаптамалар қосылып, мұзға қарсы төзімділігі арттырылды, ал палубалары соққы күштерін тарату үшін қиылысқан тақтайшалармен жабдықталды. Кемелерді табу үшін 2010, 2011 және 2012 жылдары тағы да әрекеттер жасалды, бірақ кемелердің қалдықтары табылған жоқ. 2014 жылдың 8 қыркүйегінде Франклиннің кемелерінің бірінің қалдықтары 7 қыркүйекте Parks Canada сатып алған қашықтан басқарылатын су асты аппараты арқылы табылғаны хабарланды. 2014 жылдың 1 қазанында Канада премьер-министрі Стивен Харпер бұл қалдықтардың «Эребус»ке тиесілі екенін мәлімдеді. 2016 жылдың 12 қыркүйегінде Арктикалық зерттеулер қорының тобы «Террор» кемесінің сипаттамасына ұқсас кеме қиратылысын Король Уильям аралының оңтүстік жағалауында, «Террор» шығанағының ортасында тапқанын хабарлады. Кемелердің қалдықтары Канаданың Ұлттық тарихи орны деп жарияланды, ал орналасқан жері қиратылыстарды сақтау және тонаудың алдын алу үшін құпия ұсталып тұр. Арктикалық зерттеулер қорының «Мартин Бергман» кемесінің экипажына қосылған инуит аңшысы және Канадалық рейнджерлердің мүшесі Сэмми Когвик жеті жыл бұрын мұздан көтеріліп тұрған мачтаға ұқсаған нәрсені көргенін еске алды. Осы ақпарат негізінде кеме Кембридж шығанағынан «Террор» шығанағына бағытталды, және зерттеушілер қиратылысты 2,5 сағат ішінде тапты. Жақын маңдағы Гжоа-Хейвеннің тұрғыны және Франклин экспедициясының тарихшысы Луи Камоокак Парктер Канадасы жергілікті тұрғындардың «Террор» кемесінің қиратылысы оның атымен аталған шығанақта екендігі туралы айтқан әңгімелерін елемегенін мәлімдеді, әйтсе де аңшылар мен ұшақтардан алынған көптеген хабарламаларға қарамастан. 2018 жылы «Террор» мен «Эребус» кемелері Канада мен инуиттерге Ұлыбритания үкіметі арқылы, Инуиттер мұрагерлік қорының қамқорлығына тапсырылды. Бұл барлық қалған артефактілерді қамтиды. Орналасқан жері жарияланбағанымен, Нунавут далалық бөлімінің бастығы Нэнси Анилниляк «Террор» шығанағындағы шамамен тіктөртбұрышты аумаққа кіруді шектеді. Аймақ Е нүктесінен F нүктесіне, G нүктесінен H нүктесіне дейін созылады. 2019 жылдың тамызында «өте қолайлы» ауа райынан пайдаланып, Parks Canada жеті күн ішінде «Террор» кемесіне 48 сүңгіш экспедициясын жүргізді, кеме қиратылысын 3D картаға түсіріп, су асты аппаратымен ішін зерттеді. Команда «Террор» кемесінің төменгі палубасының 90 пайызын картаға түсіре алды, бірақ шөгіндінің көп болуына байланысты Кройзердің кабинасына кіре алмады. Осыған қарамастан, Кройзердің кабинасы төменгі палубада ең жақсы сақталған орын деп есептелді, және Parks Canada онда жазба материалдар табылуы мүмкін деген үміт білдірді. 2020 жылы қиратылыс орындарын зерттеу жоспарланған, бірақ COVID-19 пандемиясы салдарынан тоқтатылды. Parks Canada-ның су асты археологиялық тобы пандемияға байланысты екі жылдық үзілістен кейін 2022 жылдың мамырында қиратылған кемелерге қайта оралды.

In 1839 Terror was assigned to a voyage to the Antarctic along with Erebus under the overall command of James Clark Ross. Iron plating was added fore and aft on the ships' hulls to make them more resistant to pack ice, and their decks were cross planked to distribute impact forces. Further attempts to locate the ships were undertaken in 2010, 2011, and 2012, all of which failed to locate the ships' remains. On 8 September 2014, it was announced that the wreckage of one of Franklin's ships was found on 7 September using a remotely operated underwater vehicle recently acquired by Parks Canada. On 1 October 2014, Canadian Prime Minister Stephen Harper announced that the remains were that of Erebus. On 12 September 2016, a team from the Arctic Research Foundation announced that a wreck close to Terrors description had been located on the southern coast of King William Island in the middle of Terror Bay , at a depth of The remains of the ships are designated a National Historic Site of Canada with the exact location withheld to preserve the wrecks and prevent looting. Sammy Kogvik, an Inuit hunter and member of the Canadian Rangers who joined the crew of the Arctic Research Foundation's Martin Bergmann, recalled an incident from seven years earlier in which he encountered what appeared to be a mast jutting from the ice. With this information, the ship's destination was changed from Cambridge Bay to Terror Bay, where researchers located the wreck in just 2.5 hours. According to Louie Kamookak, a resident of nearby Gjoa Haven and a historian on the Franklin expedition, Parks Canada had ignored the stories of locals that suggested that the wreck of Terror was in her namesake bay, despite many modern stories of sightings by hunters and from airplanes. In 2018, Terror and Erebus were gifted to Canada and the Inuit, in care of the Inuit Heritage Trust, by the government of the United Kingdom. This includes all the remaining artifacts. Although the exact location has not been released, Nancy Anilniliak, the Field Unit Superintendent of the Nunavut Field Unit, has restricted access to an approximately rectangular area in Terror Bay. The area runs from Point E to Point F to Point G to Point H
In August 2019, taking advantage of "exceptionally co operative" weather conditions, Parks Canada conducted 48 dives over the course of seven days to Terror, 3D mapping the wreck and searching the interior with ROVs. The team was able to map out ninety per cent of Terrors lower deck, but were unable to access Crozier's cabin due to the buildup of sediment. Despite this, Crozier's cabin was considered the best preserved space in the lower deck, and Parks Canada has expressed the hope that written materials may be found there. The planned exploration of the wreck sites in 2020 was cancelled due to the COVID 19 pandemic. Parks Canada's Underwater Archaeology Team returned to the wrecks in May 2022, after a two year postponement caused by the pandemic.