Кіріспе
Westend Nord және Westend Süd – Германияның Франкфурт-на-Майне қаласындағы екі аудан. Солтүстік және оңтүстік бөліктерге бөлу көбінесе әкімшілік мақсаттар үшін жасалады, себебі Вестенд әдетте біртұтас қарастырылады. Екі қалалық аудан да Орцбезирк Инненштад II құрамына кіреді. Вильгельмин стиліндегі ғимараттарымен Вестенд сүйікті тұрғын үй ауданы болып табылады және Франкфурттағы жылжымайтын мүліктің ең жоғары бағасын ұсынады. Көптеген ескі виллалар заң фирмалары мен қаржы секторы компанияларының кеңселерi ретінде пайдаланылады. Бахнхофсвиртл, Норденд және Остендпен бірге, Вестенд Франкфурттың тығыз орналасқан орталық аудандарының бірі болып есептеледі.
Батыс шекаралары
Вильгельмин дәуірінде салынған басқа аудандар сияқты, Вестенд Франкфурт қаласының қабырғаларының ішінде орналасқан, Frankfurter Landwehr салынғаннан бастап. Көбінесе далалар мен жалбыр шөптерден тұратын бұл аймақ, оқшауланған шаруашылық иеліктерінен құралған. Аймақтағы көшелер әлі де Хеллерхоф, Хинспергхоф және Кеттенхоф сияқты осы иеліктердің аттарын сақтап келеді.
Классицизм және Вильгельмин дәуірі
XIX ғасырдың басында Франкфурттың ескі бекіністері бұзды. Біраз уақыттан кейін, көршілес Боккенхайм қаласындағы Боккенхаймер Ландстрассе бойында кең бақтары бар көптеген классикалық қала маңы виллалары пайда болды. Олардың ішінде Гонтарше бақшасы және архитектор Николя Александре Салин де Монфорт жобалаған Вилла Леонарди, сондай-ақ Фридрих Румпфтың Ротшильд сарайы болды. XIX ғасырдың ортасында қала аумағы бөлініп, көшелер мен алаңдар салынды. Тығыз салынған Франкфурт-Ньюштадт халқының саны артып, адамдар батыс қалаға көшіп-қонып жүрді. Париж көше салудың үлгісіне айналды, сондықтан кең бульварлар және радиалды көшелері бар алаңдар пайда бола бастады. 1858 жылы Боккенхаймер Ландстрасседе алғашқы Франкфурт зообағы ашылды, кейін ол Остендке көшірілді. Вестенд басқа қалалардағыдай, байлар үшін тұрғын үй ауданына айналды. Көптеген виллалар мен сәнді тұрғын үйлер бой көтерді, олардың көптегені бүгінге дейін сақталған. XIX ғасырдың соңында Вестендтің оңтүстік бөлігі дерлік толық құрылыспен жабылған. Солтүстік бөлігінде жаңадан салынған Пальменгартен, Грюнебургвег және дамып келе жатқан Грюнебургпарк, сондай-ақ Генрих Хоффманның Аффенштейнде құрған психиатриялық ауруханасы (соққан «Irrenschloß») орналасқан. Қала әкімі Франц Адикес XX ғасырдың басында қаланың барлық жаңа аудандарын байланыстыратын Аллеенрингті салдырды. Солтүстік аудан Грюнебургпарктің кең шекараларының арқасында тығыз салынбады. 1930 жылы Ханс Поэльциг IG Farben ғимаратын тұрғызды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін көп өзгерген жоқ. Үшінші рейхте аудан таратылып, Вестенд Франкфурт-Нордтың бір бөлігіне айналды. Линденштрассе 27-дегі 9-шы полиция бөлімі Франкфурт гестапосының орталығы болды. Вестенд екінші дүниежүзілік соғыстың әуе шабуылдары кезіндегі жаппай бомбалаудан құтылды. Соғыстан кейін Вестенд Нордтың (Вольфгангштрасседен бастап) дерлік барлық бөлігі шектеулі аймақ деп жарияланды. Американдық әскерлер I.G. Farben ғимаратында штаб-пәтерін орнатты. Айналасындағы аудандар ГИ-лерге арналған тұрғын үй кешендеріне айналдырылды. 1948 жылы шектеулі аймақтардан тікенді сымдар алынып тасталды.
Көшедегі көтерілістер мен көкжиектер
1950 жылдары Вестенд әлі 40 мыңға жуық адам тұратын таза тұрғын ауданы еді. Көбінесе үйлер төрт қабаттан аспайтын.
Бірінші көкжиек
1938 жылы Франкфурт Боккенхаймер Ландштрассе, Унтерлиндау, Стауфенштрассе және Реутервег арасындағы 58 гектар жерді өте қолайлы бағамен сатып алу мүмкіндігіне қол жеткізді. Бұл жер бұрын әйгілі еврей Ротшильд отбасына тиесілі болған, бірақ нацистік үкімет оны тексеруге салған еді. 1950 жылғы сату бағасы кейін жақсартылса да, осы аумақтың үштен бір бөлігі Ротшильд мұрасының бір бөлігі ретінде қайтарылуы талап етілді. Содан кейін Ротшильдтерге қайтарылған жерде көп қабатты құрылыс салуға рұқсат берілді (олар оны Schweizer Zürich Versicherung және Berliner Handels Gesellschaft компанияларына сатты), нәтижесінде бұрынғы опера үйінің қарамағысында кеңсе үйлері бой көтерді. 1960 жылы салынған Цюрих ғимараты, көп ұзамай бұзылып, Франкфурт Вестендтегі алғашқы көп қабатты ғимарат атанды. Қала қалған бөлігін барлығына қолжетімді Ротшильд паркіне айналдырды.
Тұрғын үй аумағын жою
1960 жылы тұрғын үй жағдайын бақылау жойылғаннан кейін, әлеуметтік-демократиялық жоспарлау бөлімінің басшысы Ханс Кампфмайер ішкі қаланы орталықтан тыс жерге жылжыту тұжырымдамасын жасады. Жақын аудандар Вестендтің кеңейтілген бөлігі болуға тиіс болды. 1967 жылғы «Бес саусақ жоспары» деп аталған жобада Вестенд арқылы өтетін бес басты бағыт – Mainzer Landstraße, Bockenheimer Landstraße, Reuterweg, Grüneburgweg және Eschersheimer Landstraße – қарқынды құрылыс жоспары бойынша дамытылуы керек екені көрсетілді. Бұл мүліктік спекуляцияға алып келді, келесі жылдары көптеген 19 ғасырдың ғимараттары бұзылды, оларда ұзақ жылдар бойы тұрған тұрғындар қатал тәсілдермен шығарылып тасталды. 1970 жылы Вестендте жүздеген үйлер бос тұрды, көбінесе өте жағдайы нашар болды. Бұл дамуға халық қарсылық көрсетті. Орта тап азаматтық бастамалардың – Aktionsgemeinschaft Westend (AGW) құру арқылы жауап берді. AGW сақтауға лайық ескерткіштер мен ғимараттардың тізімін жасады және 1970 жылы Вестендте өзгерістерге тыйым салды. Осыдан кейін қала жаңа жобаларға қатысты даму жоспарларын қайта қарауды қалады. 1972 жылы Гессен штаты тұрғын үйді дұрыс пайдаланбауға қатысты ереже шығарды. Сонымен қатар, Вестендтегі университеттің студенттері басқарып отырған Frankfurter Häuserkampf (үйлерді басып алу) қозғалысы күшейді. Көптеген үйлер басылып алынды, оларға полициямен көшеде наразылық білдіру үшін үнемі жабдықтар жеткізіліп тұрды. Жошка Фишер де осы қозғалысқа қатысты. Häuserkampf 1970-1974 жылдар аралығындағы ең белсенді кезеңін басынан өтті. 1972 жылы Қызыл Армия фракциясы И. Г. Фарбен ғимаратындағы американдық штаб-пәтерге шабуыл жасады, нәтижесінде бір әскер қаза тапты. 1970 жылдары Вестендте AfE Turm сияқты көп қабатты ғимараттар да салынды. Бірақ, сол кезде Германиядағы ең биік ғимарат – Platz der Republik-тегі City Hochhaus (1973 жылы кейбір студенттердің қуанышына өртенді) кейін аяқталды. 1976 жылы жаңадан биік ғимараттар салуға тыйым салынды, бірақ Вестендтің оңтүстік бөлігінде, Mainzer Landstraße және Alleenring бойында ерекше жағдайлар жасалды. Бүгінде Вестендтің оңтүстік бөлігі Bankenviertelмен бірігіп кетті. Вестендтің шетінде Германиядағы екінші ең биік ғимарат – Messeturm 257 метрге дейін көтеріледі.
Жағдай және шекара
Вестенд қаланың ішкі бөлігінің солтүстік-батыс шекарасында және Бахнхофсвиертте және Галлус аудандарының солтүстігінде орналасқан. Оның ең ұзын шекарасы батысқа қарай Боккенхаймнан бөлінеді. Солтүстікке қарай Вестенд Дорнбушпен, ал шығысқа қарай Нордендпен шектеседі. Вестендтің солтүстік шекарасы бұрынғы Франкфурт Ландверінің шекарасымен сәйкес келеді, ол ғасырлар бойы Франкфурт еркін қаласының аумағын қорғаған. Франкфурт тұрғындары әдетте Вестендтің Реутервег, Опера алаңындағы Бокенхаймер Аналажы, Таунсуанлаге, Майнцер Ландстраседен бастап Республика алаңына дейін, Фридрих Эберт Аналажы, Сенкенберганлаге, Зепеллинальледің шағын бөлігімен, содан кейін Палмэнгарденнің оңтүстік шекарасынан, Сиесмайерстрасе, Грюнебургвегке дейін оңтүстік-шығыстағы қисығына дейін және Фюрстенбергерстраседен Реутервег бұрышына дейін шектелгенін айтады. Франкфурттың ресми қалалық аудандары осы шекаралармен толық жабылмайды. Осыған сәйкес, Messe (жәрмеңке) алаңының барлық бөлігі, Боккенхаймның батыс шекарасынан және ауданның шығысындағы Эшерсхаймер Ландштрассеге дейінгі аймақтан басқа, Вестендке жатады.
Вестенд-Сюд қаласындағы көкжиектер
Инненштадттың батыс бөлігі, Бахнхофсвиртелдің шығыс бөлігі және Вестендтің оңтүстік бөлігі Франкфурттың орталық бизнес ауданы – Банкенвиртленін құрайды. Мұндағы көкжайлардың шоғырлануы Германиядағы басқа аймақтардан жоғары. Вестендте орналасқан көкжайлар Боккенхаймер Аналажысынан Таунусалаге және Майнцер Ландштрассе арқылы Плац дер Республикаға дейін тізбектеледі. Осы жол бойында шығыстан батысқа қарай Парктауэр (115 м), Опературм (170 м), Deutsche Bank екі мұнарасы (әрқайсысы 155 м), Трианон (186 м), Франкфурт кеңсе орталығы (142 м), Вестенд мұнарасы (208 м) және Сити Хаус (142 м) орналасқан. Messe алаңында да көптеген биік ғимараттар бар: әлемдік деңгейде танымал Messeturm (257 м, 1991-1997 жылдар аралығында Еуропадағы ең биік көкжай), Westend Gate (159 м, 1976-1977 жылдар аралығында Германиядағы ең биік көкжай).
Жол қозғалысы
Тұрғын үйлер басым аудан ретінде Westend көбінесе тар жолдарға ие, олар көлік қозғалысына қатысты тыныш. Бірнеше ерекшеліктерді қоспағанда, барлық жолдар бір бағытты көшелер болып табылады, олар жол торабында бағыттарын өзгертеді. Сондықтан Westend автомектептер үшін өте қолайлы. Ерекшелік – қаланың басқа бөліктеріне шығатын көшелер. Бастапқыда бұл көшелер – Эшершеймер Ландштрассе, Анлагенринг және Аллеенринг, олар жұмыс сағаттарындағы және Messe қозғалысының көп бөлігін қабылдайды. Басқа маңызды көлік тасымалдайтын көшелер – Messe-ге шығыстан батысқа қарай бағытталған басты көше – Бокхаймер Ландштрассе, сондай-ақ солтүстікке қарай магистральдық жол ретінде табельдік Reuterweg, Bremer Straße және Hansaallee, және тағы бір шығыс-батыс байланысы – Grüneburgweg. Grüneburgweg сонымен қатар Westend Nord және Westend Süd арасындағы шекара болып табылады. Westend трамвай желісіне қосылған алғашқы аудандардың бірі болды. Сол кездегі негізгі бағыт Боккенхаймер Ландштрассе арқылы өтті. Франкфурт U-Bahn C бағыты салынысымен Westend-те тек 16-шы Messe желісі қалды, ол батыс жиегінен және Аллеенринг арқылы өтеді. Westend бастапқыда метромен де байланысты болды. А бағытындағы қозғалыс Эшершеймер Ландштрассе астындағы туннель арқылы жүрді. 1986 жылдан бері Westend-те Боккенхаймер Ландштрассе астынан тағы бір U-Bahn бағыты бар. C бағыты Alte Oper-ден Бокенхаймер Вартеға дейін созылады. 2001 жылы үшінші U-Bahn бағыты қосылды. D бағыты Аллеенринг астынан өтеді және Messe-нің шығыс алаңына қызмет көрсетеді. Бокенхаймер Вартеде теміржол торабы қалыптасты. Taunusanlage (шығыс) және Messe (батыс) станциялары арқылы Westend Рейн-Майн S-Bahn желісімен де байланысты.
Мемлекеттік қызметтер
Халық тығыздығы жоғары және көлік инфрақұрылымы жақсы болғанымен, Вестенде ауруханалар, өрт сөндіру бөлімдері немесе полиция бөлімдері жоқ. Дегенмен, барлық шұғыл көмек қызметтері жақын жердегі Нордендте орналасқан. Керісінше, Вестенде жоғары сапалы білім беру мекемелері көптеп бар. Университетке жақын орналасқан Вестендте Франкфурт музыка жоғары мектебі және Зигмунд Фрейд институты бар. Вестендте көптеген мектептер кездеседі, олардың ішінде бірнеше бастауыш мектеп (Эльза Брандстрём мектебі, Энгельберт Хампердинк мектебі және Хольцхаузен мектебі), еврей қауымының И. Е. Лихтиффельд мектебі, жеке мектеп (Анна Шмидт мектебі) және бірнеше гимназиялар: Беттина мектебі – қазіргі заманғы тілдерге баса назар аударатын гимназия. Ол 1898 жылы Виктория мектебі деген атпен жоғары қыздар мектебі ретінде құрылды және 1947 жылы Беттина фон Арнимнің есімімен аталып қайта аталды. Гёте гимназиясы 1897 жылы 1520 жылы құрылған қалалық жоғары мектептен Realgymnasium (қазіргі кезде жоқ, бұрынғы ерекше гимназия түрі) ретінде бөлініп шықты. 1897 жылы классикалық Лессинг гимназиясы да құрылды. Ол Франкфурт гимназияларының дәстүрлі гуманистік бағытын жалғастыруда. Мектеп ғимараты 1902 жылдан бері Вестендегі Ханзааллесінде орналасқан.
Bettinaschule is a grammar school with an emphasis on modern languages. It was founded in 1898 under the name Viktoriaschule as a higher girls school and renamed after Bettina von Arnim in 1947. The Goethe grammar school was separated in 1897 as a Realgymnasium (an old special type of grammar school which no longer exists) from the urban high school created in 1520. The classical Lessing grammar school likewise developed in 1897. It continues the humanistic tradition of the old Frankfurt grammar schools. The school building has been situated in Hansaallee in the Westend since 1902.
Экономика
Korean Air компаниясы Германиядағы кеңсесін осы ауданда жұмыс істейді.
Гете университетінің Боккенхайм кампусы және Сенкенберг мұражайы
Георг Войт-штрасседен Боккенхаймер-Вартеге дейінгі Сенкенберганладж бойымен Иоганн Вольфганг Гете университетінің Боккенхайм кампусы жатыр. Ғимараттар университеттің құрылған кезінен немесе одан да ертерек мерзімдерге дейін салынған. Сенкенберг мұражайының құрылысы да әсерлі. Ол 1904-1907 жылдары Людвиг Негердің жобалары бойынша Сенкенберг табиғаттану қоғамы үшін салынды. Мұражай барокко сарайларының дәстүрінде салынған. Физикалық қоғам мен Сенкенберг кітапханасы үшін қанаттарды қосып, толық және әсем фасады ашық аркадалар түрінде көз тартарлық.
Америкахаус
1958 жылы Рейтервег және Стауфенстрассе көшелерінің қиылысында ашылған ғимарат (жергілікті тұрғындар арасында "Хаус дер Вёлькерфрендшафт" деп белгілі) Франкфурт халқына американдық мәдениетті – кітаптар, фильмдер және музыка арқылы жақындастыру мақсатында салынған еді.
Мәсе, мейрамхана және "Шығарушы"
Мессе-турм Еуропалық Одақтағы екінші биік ғимарат. Ол Westend Süd-тің батыс жағындағы жәрмеңке алаңында орналасқан. Оның қасында Festhalle – азаматтық орталық, тас бұрыштардағы мұнаралардың арасында шыны мен болаттан жасалған еркін күмбезді құрылысы бар. Бұл ғимарат жәрмеңке алаңында салынған алғашқы ғимараттардың бірі. Мұнда үнемі көрмелер мен концерттер өтеді. Екі ғимараттың алдында американдық суретші Джонатан Борофскийдің қозғалатын мүсіні – «Соққылайтын адам» орналасқан.
Гёте университетінің Вестенд кампусы IG Farben ғимараты мен Grüneburgpark
IG Farben корпорациясының бекітілген бас кеңсесі 1928 жылы Вестенд Нордтағы Грюнбургпаркте салынды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін IG Farben ғимараты Еуропадағы американдық қарулы күштерінің бас штабына айналды. 2001 жылдан бері ол Гёте университетінің жаңа кампусы қызметін атқарып келеді. Айналасындағы Грюнбургпарк Микелалее көшесінің қисығында орналасқан және Франкфурттағы ең ірі саябақтардың бірі болып табылады.
Жылқы қоралары
Сақталып қалған санаулы түпнұсқа ғимараттардың бірі – Ульменштрасседегі бұрынғы Ливингстон ат шаруашылығы. Бұл Макс Ливингстонның сәнімен көзге түскен сарай кешенінен қалған жалғыз ғимарат.
Вестенд синагогасы
Фрайхерр вом Штайн көшесі, 30 мекенжайында орналасқан Вестенд синагогасы Франкфурттағы ең ірі синагога және қазіргі уақытта Франкфуртта қолданыстағы үш синагоганың бірі. Алғаш рет 1908-1910 жылдары салынған, ол 1938 жылы жабылып, ішінара қиратылғанға дейін либералды қауымға қызмет еткен. Бірақ, ғимараттардың тұрғын үйлерге тым жақын орналасқандығына байланысты, өрт сөндірушілер еврей емес неміс азаматтары мен Штурмбаттюльн жасақтарының қолынан туған өртті сөндіруге асықты. Соғыстан кейін синагога 1950 жылдың 6 қыркүйегінде қайта ашылды, бұл жолы православиелік яһудилермен; қазір онда Yeshiva Gedolah Frankfurt орналасқан. Синагоганың бастапқы дизайны Ассирия-Египет сәулет стилінде жасалған. Әртүрлі жөндеу жұмыстары барысында бұл стиль сақталды.
Сухркамп Хаус
Сухркамп баспасының функционалдық құрылымы Линденстраседе орналасқан, тұрғын үйдің архитектуралық репутациясы оның әдеби маңыздылығына кері пропорционал.