Жосон және Корей империясының әйелдері

Кіріспе

Жосон және Корея империясының патшалық отбасы

И әулеті, сондай-ақ И әулеті деп аталады (кейде Ли әулеті деп те транскрипцияланады), Жосон әулетінің патшалық отбасы және кейін Корея империясының императорлық отбасы, Жосонның негізін қалаушы И Сонг Гye-ден тараған. Оның барлық ұрпақтары Чонжу И руының мүшелері болып табылады. 1910 жылғы Жапония-Корея шартында, онда Жапония империясы Корея түбегін аннексиялады, Чонжу И руының кейбір мүшелері Жапон үкіметімен Жапонияның императорлық үйіне және жапон ақсүйектеріне қосылды. Бұл 1947 жылға дейін, яғни Жапония Конституциясы қабылданғанға дейін жалғасты. Шарт Жапония мен Корея Республикасы арасындағы қатынастардың негізгі шартымен күшін жойды. Уақытша үкіметтен мұрагерлікпен Конституцияға көшкеннен кейін, императорлық отбасының ұрпақтарына әлі де басымдық беріліп, Оңтүстік Кореяда құрметті символ ретінде саналады. 2005 жылдың шілдесінде патшалық үйдің бұрынғы басшысы И Кудың қосылуына көптеген БАҚ өкілдерінің назары ауды. 2019 жылдың 1 наурызында Кореяның тәуелсіздігінің 100 жылдығына орай И Сокқа да көп көңіл бөлінді.

Ерте дәуір (15 ғасыр)

1392 жылы Жосонның Тайэжосы таққа отырғанда, ол Горёо заңдарын қолдануды жалғастырды, ал ұлдарына, немерелеріне және күйеулеріне берген асыл атақтардың барлығы “принц” (군) болды. 1398 жылы төңкерістен кейін асыл атақтар жүйесі өзгерді: патшаның ұлдары үшін “герцог”, патша ұрпақтары үшін “маркиз” және жоғары бірінші дәрежелі шенеуніктер үшін “граф”. Бұл жүйе 1401 жылы күшті Мин әулетінің қолданыстағы титул заңдарын “басып алудан” сақтану үшін жойылды. 1412 жылдан бастап Жосонның Тхэцзон корольдікке атақ берудің жаңа жүйесін бекітті: патшаның ұлдарының арасында патшайымнан туғандары “Ұлы ханзада” (대군) атағын алуға құқылы болды, ал қалғандары “ханзада” (군) болатын; екі ханзада да жоғары бірінші дәрежелі болды және олардың еркек ұрпақтары да, тіпті үлкен немерелері де лауазымдарға тағайындала алатын болды. Жосон әулетінің тарихнамасына сәйкес, “принц” (군) атағы бастапқыда патшаның ұлдары мен немерелеріне ғана берілді, бірақ уақыт өте келе бұл талаптар жеңілдеді. Әдетте, ханзада болуға лайық патшалық тұлға, тіпті оның шені кіші екінші дәрежеге көтерілсе де, титулды автоматты түрде алмады. Алайда, мұндай мұрагерлік титул төрт буыннан (патшадан бастап) аспаған жағдайда ұрпақтан ұрпаққа берілуі мүмкін еді. Ер адамдарға ұқсас, әйелдер де патшамен туыстық байланысына қарай титул алды. Ағылшын тілінде барлығы “принцесса” деп аталғанымен, патша мен патшайымның қыздары 공주 (гонгжу) деп аталатын, ал басқа жұбайлардан туған қыздарды ажырату үшін 옹주 (оңжу) деп атады; сондай-ақ, кейбір алыс туысқан әйелдердің де әртүрлі титулдары болды. Егер жоғарыда аталған әйелдер түрлі себептермен титулдарынан айырылса, оларды қарапайым халыққа жатқызатын; мысалы, Жосонның қуылған Еонсангунның үлкен қызы 1506 жылдан кейін “Ку Мун Гёоның әйелі” деп аталды. Кейіннен “Ким Се Рюнгтің әйелі” (бұрынғы ханшайым Хёмеонг) және “Джонның әйелі” (бұрынғы ханшайым Хвакан) деп аталған әйелдер де болды.

When Taejo of Joseon ascended to the throne in 1392, he continued to use the laws of Goryeo, and the noble titles he gave to his sons, nephews, and sons in law were all "prince" (군). After the coup d'état in 1398, the system of noble titles changed: "duke" for king's sons, "marquis" for royal descendants, and "earl" for officers of senior first rank. This system was abolished in 1401 to avoid "usurping" the existing title laws of the more powerful Ming dynasty. As of 1412, Taejong of Joseon approved a new system for giving titles to the royalty: among the sons of a king, those who were born by the queen can acquire the title "grand prince" (대군), and the rest can be the "prince" (군); both princes are of senior first rank and their male descendants are as well insofar as their great grandsons can retrieve official positions. According to the Veritable Records of the Joseon Dynasty, the title "prince" (군) was at first restricted to be given to sons or grandsons of kings, but these standards became looser over time. Generally, a royal eligible to be a prince could not receive the title automatically even if his rank raised him to the junior second rank. But such a hereditary title could be passed down to generations until it exceeds more than four generations (from the king). Similar to male royals, female royals received titles according to their kinship to the kings. Despite all being called "princess" in English, daughters of the king and queen were called 공주 (gongju). Girls born to other consorts and fathered by the king were called 옹주 (ongju) to differentiate; some further distant female royalties also had different titles. If the above mentioned females were stripped of titles due to various reasons, they would be referred to as a commoner; for instance, the eldest daughter of deposed Yeonsangun of Joseon was addressed as "Ku Mun gyeong's wife" after 1506. Later, there were also so called "Kim Se ryung's wife" (former Princess Hyomyeong) and "Jeong's wife" (former Princess Hwawan).

Орта ғасырлар

1469 жылы Сеонгжон Жосеонның тағына өзінің ағасы Ежонның асырап алынған мұрагері ретінде отырды. 1475 жылы Сеонгжон Мин әулеті үкіметінен өзінің биологиялық әкесі, мұрагер ханзада Уигеонгты қайтыс болғаннан кейін патша мәртебесіне көтеруді ратификациялауды сұрады, сондай-ақ қайтыс болған ханзада үшін «Докчжон» есімді храмдық атау жасалды. 1568 жылы Сеонжо Жосеонның өзінің жарты ағасы Мёнджонның асырап алынған мұрагері ретінде таққа отырғанда осыған ұқсас оқиға орын алды. Ресми кеңеске сүйене отырып, биологиялық әкесіне (Принц Докхенгке) қайтыс болғаннан кейін «патша» атағын берудің орнына, Сеонжо 1569 жылы марқұм ханзадаға құрмет ретінде оған жаңа атақ берді – Докхенг Дэвонгун (덕흥대원군). Мұндай әрекет 1066 жылы Сун императоры Инцзонг өзінің биологиялық әкесін (Жао Юнрангты) император мәртебесіне көтермей, жоғарылатқан кезде болған. Сеонжоның үлгісімен, Жосеон тарихында тағы үш адам Дэвонгун атағын алды: принц Чжонвон (1623, бірақ кейіннен 1634 жылы «Вонжон патшасы» болып тағайындалды); И Кван (Чжонье Дэвонгун, 1849); және принц Хёнсон (1864). 1650 жылы Жосеонның Хёджон патшасы, Цин әулетінің регент ханзадасы Доргонның өтініші бойынша, төртінші туыс қызын өзінің қызы ретінде асырап алды. Көбінесе бола бермейтін жағдай, ол оған «Уисун ханшайымы» атағын берді, одан ол Жосеонды тастап, Доргонға үйленер алдында.

Жапон отаршылдық билігі мен азаттықтан кейінгі кезең

Император Годжонгтың тоғыз ұлы болды, бірақ ересек жасқа жеткен үш ханзада ғана бар еді: екінші ұлы, тәж ханзада И Чхок; бесінші ұлы, И Кан және жетінші ұлы, И Ун. Тәж ханзада И Чхок Корея империясының соңғы монархы, император Сунжонг болды. Император Сунжонгтың баласы болмағандықтан, оның інісі, императорлық ханзада Йонг, жаңа тәж ханзада атанды. И Кан (императорлық ханзада Уи) ағалығына байланысты осы лауазымға ие болуы мүмкін еді, бірақ И Канның анасы, Чан ханымның төмен мәртебесі, сондай-ақ И Канның өзінің елімізде де, халықаралық деңгейде де жаман аты болғандықтан одан бас тартылды. И Кан 14 сүйіктісінен 13 ұл және 9 қыздың әкесі болды; көздеріне байланысты саны әртүрлі болуы мүмкін. Оған қатысты тарихи бағалаулар өте кең: әйелге құмар, сондай-ақ тәуелсіздік қозғалысының көшбасшысы. Жапон билігі оккупация кезінде ханзаданың қызметін шектеді. Император Сунжонг 1926 жылы қайтыс болды, тәж ханзада И Ун «И патшасы» деп аталды, себебі ел егемендігін Жапонияға жоғалтқан еді. И Ун Жапон ханшайымы Насимото ханшайымы Масакоға үйленді, ол кейіннен Шиноке (Жапон императорлық үйінің тармағы) отбасының мүшесі И Банджа деп аталды. Олар үйленгеннен кейін Масако ханшайым 1921 жылы И Цзиньді (жас кезінде қайтыс болды) және 1931 жылы И Куды дүниеге әкелді. Корея императорлық отбасының көптеген мүшелері отарлау кезінде Жапонияда тұрды. Кореяның соңғы ханшайымы Докхе жас кезінде Жапонияға әкелінді, кейін ол жапон графы және саясаткер Со Такэюкиге тұрмысқа шықты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корея императорлық отбасының ханзадалары Жапон императорлық армиясының офицерлері болып қызмет етті. Тәж ханзада И Ун генерал-лейтенант шеніне ие болды, Қытайдағы жапон күштеріне басшылық етті және Жоғарғы соғыс кеңесінің мүшесі болды. И Канның үлкен ұлы, ханзада И Кон, әскер офицері болып қызмет етті, соғыс соңында полковник шеніне жетті және қалған өмірін Жапонияда өткізді. И Канның екінші ұлы, ханзада И У, Хиросимадағы атом бомбалану кезінде қаза тапқанда генерал-лейтенант полковнигі шенімен штаб офицері болып қызмет етті. 1945 жылы Корея азат болғаннан кейін президент Сингман Ри монархияны қалпына келтіруге жол бермеу үшін императорлық отбасын қуғынға салды, себебі оның оралуы жаңа республиканың негізін қалаушысы ретіндегі өзінің билігіне қауіп төндіретінінен қорқыды. (Айнымалы түрде, Ридің өзі И әулетінен шыққан; Ридің отбасының тегін Жосонның патшасы Тхэчжонгқа дейін іздейді және Ұлы ханзада Янньеонның 16-шы ұрпағы болды.) Ри отбасының көптеген мүліктерін тартып алып, мемлекеттік меншікке айналдырды, сондай-ақ императорлық отбасы «елдің құлауына» жауапты деп айыпталды. Ханзаданың 11-ші ұлы И Сокқа қарағанда, оның анасы Хонг Чонсун күнкөріс үшін көшеде лапша сатуға мәжбүр болды. Көптеген байлықтары мен билігінен айырылған отбасы мүшелерінің кейбіреуі Америка Құрама Штаттары мен Латын Америкасына қашып кетті, ұрпақтары Нью-Джерси мен Нью-Йоркте тұрады. Мысалы, И Канның бесінші қызы Ем Ли (И Хэгеун) 1956 жылы АҚШ-қа көшіп келіп, Нью-Йорктегі Колумбия университетінде 27 жыл кітапханашы болып жұмыс істеді. 2012 жылдың қыркүйегінде ол 82 жаста болды және «Корея корольдік сарайының соңғы тірі қалғандарының бірі» деп сипатталды. Осы арада 1957 жылы Чонджу Ли патшалық отбасы қауымдастығы құрылды, оның мүшелері патша отбасының әртүрлі тармақтарынан шыққан ұрпақтарынан тұрады. Тек 1963 жылы жаңа президент Пак Чун Хи императорлық отбасы мүшелерінің, соның ішінде ханшайым Докхеге Кореяға оралуға рұқсат берді. Алайда, олар Сеулдегі Чандэокгунның бір бұрышында орналасқан шағын резиденция - Наксон залында ғана тұра алды; бұл орын бұрын жесір қалған патшайымдар/императорлар жесірлері үшін арналған еді. И Ун 1966 жылдың 29 шілдесінде Чонджу Ли патшалық отбасы қауымдастығының директоры болды; бұл атақ кейіннен 1973 жылы оның ұлына берілді. Соңғы кездесу 10 шілдеде қауымдастық пен И Ку арасында болды, ол өзінің бірінші туысы И Вонды (И Канның немересі және оның әкесі И Канның 9-шы ұлы) мұрагері болуға рұқсат берді. И Ку И Вонды асырап алудан бұрын бірнеше рет кездестірді, оның шет тілдеріндегі қабілеттеріне қанағаттанды, сондықтан И Вон оның мұрагері болып таңдалды және мәртебесін 2005 жылдың 22 шілдесінде қауымдастық растады. Алайда, қазіргі Корея заңдары бойынша бала асырап алу жарамсыз деп саналады, себебі И Ку бала асырап алу процесін аяқтамай қайтыс болды. И Ку қайтыс болғаннан кейін, патшалық отбасының басшысы туралы дау туды. И Хэ Вон, И Канның екінші қызы және И Вонның жартылай тәтесі, өзінің ізбасарлары ұйымдастырған қонақүй бөлмесінде «Корея императрицасы» ретінде қарсы талап қойды. Ол 2006 жылдың 29 қыркүйегінде «Корея императорлық отбасы қауымдастығы» деп аталатын топпен Кореяның символдық монархы ретінде таққа отырды. Ол Корея императрицасы атағына талап қойды және өз таққа отыру рәсімінде императорлық үйдің қайта жаңғыруын жариялады. Осы арада, 2005–06 жылдары И Канның 10-шы ұлы И Сок, И Вонның жартылай ағасы, И Кудың анасы (И Ку мен И Унның әйелі) тәж ханшайым И Банджа өсиет қалдырғанын, оның атын «бірінші мұрагер» деп атағанын мәлімдеді. Осылайша, И Сок кейбір БАҚ-та «патша», «ханзада» және/немесе «соңғы талапкер» ретінде танылады. Кейіннен, 2018 жылдың 6 қазанында америкалық интернет кәсіпкері Эндрю Ли И Соктан Кореяның «тәж ханзадасы» болып қабылдануын қабылдады. Қазіргі күні Оңтүстік Кореяда И әулетімен байланысты монархиялық ұйымдар жоқ, Оңтүстік Корея республикасын монархиямен алмастыруды талап етеді.

Emperor Gojong had nine sons, but only three princes who survived to adulthood: the second son, Crown Prince Yi Cheok; the fifth son, Yi Kang, and the seventh son, Yi Un. The Crown Prince, Yi Cheok, became Emperor Sunjong, the last monarch of the Korean Empire. Since Emperor Sunjong never had issue, his younger brother, Yi Un, the Prince Imperial Yeong became the new Imperial Crown Prince. Yi Kang (Prince Imperial Ui) might have taken the position due to his seniority but was passed over due to the low status of Yi Kang's biological mother, Lady Chang, as well as the notorious fame of Yi Kang himself known not only domestically but also internationally. Yi Kang fathered 13 sons and 9 daughters by 14 mistresses; the number can be different based on difference sources. With an extremely wide range of historical evaluations over him — womanizer, as well as a behind the scene leader of the independence movement — the Japanese authorities limited the activities of the prince throughout the occupation. Emperor Sunjong died in 1926, Crown Prince Yi Un was called "King Yi", a nominal title because the country had already lost its sovereignty to Japan. Yi Un married a Japanese princess, Princess Masako of Nashimoto, who was later known as Yi Bangja, a family member of the shinnōke (cadet branch from the Imperial House of Japan). After they married, Princess Masako gave birth to Yi Jin in 1921 (died young) and Yi Ku in 1931. Many members of the Korean imperial family lived in Japan during colonial rule. The last princess of Korea Deokhye, was taken to Japan at a young age, she later married the Japanese count and politician Sō Takeyuki. During the Second World War, princes of the Korean imperial family served as officers of the Imperial Japanese Army. Crown Prince Yi Un achieved the rank of Lieutenant General, commanded Japanese forces in China and became a member of the Supreme War Council. Prince Yi Geon, the first son of Yi Kang, served as a cavalry officer, achieved the rank of Colonel at the end of the war and lived the remainder of his life in Japan. Prince Yi U, the second son of Yi Kang, served as a General Staff Officer with the rank of Lieutenant Colonel when he was killed in the atomic bombing of Hiroshima. After Korea's liberation in 1945, President Syngman Rhee suppressed the imperial family, in order to prevent the restoration of the monarchy, as he feared that its return would challenge his emerging authority as the new republic's founding father. (Ironically Rhee himself was of the House of YI; Rhee's family traced its lineage back to King Taejong of Joseon, and was a 16th generation descendant of Grand Prince Yangnyeong.) Rhee seized and nationalized most of the family's properties, and the imperial family was also blamed on being responsible for the "collapse of the nation". According to the prince's 11th son, Yi Seok, his mother, Hong Chongsun, was forced to sell noodles as a street vendor to make a living. Stripped of most of their wealth and authority, some family members fled to the United States and Latin America, known descendants reside in New Jersey and New York. For instance, Amy Lee (Yi Haegyeong), the fifth daughter of Yi Kang, migrated to the United States in 1956 and worked for 27 years as a librarian at Columbia University in New York City. In September, 2012, she was 82 years old and described as "one of the last survivors of the Korean royal court".]] Meanwhile, the Jeonju Lee Royal Family Association was founded in 1957, and the members consist of the descendants of the royal family from various cadet branches of the clan. It was only in 1963 that a new president, Park Chung Hee, allowed some of the imperial family members, including Princess Deokhye, to return to Korea. However, they could only stay at Nakseon Hall, a small residence in a corner of Changdeokgung in Seoul; the place was previously reserved for widowed queen/empress dowagers. Yi Un also became the director of the Jeonju Lee Royal Family Association, on 29 July 1966; the title would later pass down to his son in 1973. the last meeting, on July 10, was made between the association and Yi Ku, who allowed Yi Won, his first cousin once removed (grandson of Prince Yi Kang and his father is 이갑 (1938년), 9th son of Yi Kang), to be his heir, and he signed as the proof of his permission, through the process of traditional adoption to his line. Yi Ku had met Yi Won several times before the adoption, satisfied about his foreign language abilities, and Yi Won was therefore chosen to be his successor and the status was confirmed by the association as of 22 July 2005. Although, the adoption would be invalid by present Korean Law because Yi Ku died before the adoption process was completed. After the death of Yi Ku, a dispute about the head of the royal family occurred. Yi Hae won, second daughter of Yi Kang and a half aunt of Yi Won, also made a counter claim as the "Empress of Korea" in a private ceremony organized by her followers in a hotel room. She was enthroned as symbolic monarch of Korea on 29 September 2006 by a group called "Korean Imperial Family Association". She laid claim to the title of Empress of Korea and declared the restoration of Imperial House in her own succession ceremony in a hotel room. Meanwhile, in 2005–06, Yi Seok, the 10th son of Yi Kang and a half uncle of Yi Won, claimed that he was officially named heir apparent as [the late] Crown Princess Yi Bangja (the mother of Yi Ku and the wife of Yi Un) wrote a will, naming him as the "first successor”. As such, Yi Seok is referred as "king," "prince," and/or "last pretender" by some articles from
mainstream media. Later, American Internet entrepreneur Andrew Lee, accepted a nomination by Yi Seok, on 6 October 2018, to become the "Crown Prince" of Korea. Currently, South Korea has no monarchist organizations that associated with the House of Yi, demanding to replace the South Korean republic with a monarchy.