Кіріспе

Кореяның патшайымы (1851–1895) – телесериал

Императрица Мёнсон (хангул=명성황후; 17 қараша 1851 – 8 қазан 1895) – Жосонның 26-шы патшасы және Корея империясының бірінші императоры Годжонның ресми әйелі. Өмірінде ол Мин патшайымы (хангул=민비) деген атпен белгілі болды. Корея империясы құрылғаннан кейін, оған қайтыс болғаннан кейін Ұлы император Мион Сонг (хангул=명성태황후) атағы берілді. Кейінгі императрица аристократиялық отбасынан шыққан және 1866 жылы де-факто регент Хёнгсон Дэвонгун оны өзінің ұлы, болашақ король Годжонға үйлендіруге таңдады. Жеті жылдан кейін оның келіні мен Мин тайпасы оны лауазымынан кетуге мәжбүр етті. Дэвонгун консервативті конфуциан болған және кейіннен оның келінінің фракциясына қарсы сәтсіз көтеріліске қатысқандығы айғақталды. Ол Жосеонның барлық шетелдік байланыстардан оқшаулануының тәуелсіздікті сақтаудың жолы деп сенді. Ал ол, керісінше, батыс және қытай көмегімен біртіндеп жаңғыртуды жақтады. 1873 жылдан бастап 1895 жылы қаза тапқанға дейін ол экономикалық, әскери және үкіметтік жаңғыртуды бақылады. 1880-1890 жылдары Жосон мен көршілес Жапония арасындағы қарым-қатынас нашарлады. Мейдзи Жапонияның үкіметі патшайымды оның теңіз арқылы кеңеюіне кедергі деп санады. Дэвонгунның оны саяси аренадан алып тастауға бағытталған сәтсіз көтерілістерінен кейін ол жапондық ықпалға қарсы тұруды күшейтті. Кореядағы Жапония елшісі Миура Горо Дэвонгун басқаратын фракцияны қолдады және оның өлімін тікелей бұйырды. 1895 жылдың 8 қазанында Дэвонгунға адал Хулльёндэ полкі Кёнбоккун сарайына шабуыл жасап, оның патша гвардиясын жеңіп алды. Шабуылшылар содан кейін арнайы осы мақсат үшін жиналған ронин тобына патшайымды өлтіруге рұқсат берді. Оның өлімі халықаралық ашу-ызаны тудырды. Жапонияның қолдауымен 1895–1896 жылдардың қысында корей еркектеріне шаштарының жоғарғы түйінін кесіп тастау бұйрығы берілді. Бұл наразылық тудырды, өйткені бұл шаш үлгісі корейлердің ұлттық белгісі саналды. Бұл жарлық пен оның өлімі бүкіл елде наразылық толқынына әкелді. 1896 жылы Годжонг пен тәж мұрагері (кейін Корея императоры Сунджонг) Ресей елшілігінде пана тапты. Жапонияға қарсы толқын Габо реформасының күшін жоюға әкелді, ол жапондық ықпалды арттыратын басқа да шараларды енгізген еді. Көбінесе, төмендегі баяндамада ол патшайым деп аталады, өйткені бұл оның саяси қызметінің басындағы өмірлік атағы болған және оның лауазымы болған. Ыңғайлы болу үшін патшайым-регент атауы жеке қолданылмайды.

Патшаның өліміне байланысты кландық шиеленістер

1864 жылы Жосонның Чхольцзонг патшасы 32 жасында күрт қайтыс болды. Өлімінің нақты себебі әлі анықталған жоқ. Чхольцзоңның баласы болмады және ол мұрагер тағайындамаған. Сондықтан ол өзінің шөбересі И Мён Бокты мұрагер етіп таңдады. Андоң Ким тайпасы рәсімдер сақталғандықтан, ештеңе істей алмады.

Жаңа Патшаның билікке келуі

1864 жылдың күзінде И Мёнбок И Хуй (이희, 李) деп аталды және Жосонның Гочжон патшасы болып тағайындалды, ал оның әкесі Регент ретінде Ұлы ішкі хан Хёнсон атанды. Осы мақалада ол бұдан былай Хёнсон Дэвонгун немесе Дэвонгун деп аталады. Мықты конфуцилік қағидаларын ұстанатын Дэвонгун Гочжонның билігінің алғашқы жылдарында шешуші басшы болды. Ол түрлі рулардың билігі тұсында бұзылған ескі мемлекеттік институттарды жойды, заң кодекстерін, патша сарайының үй заңдарын және сарай әдептерінің ережелерін қайта қарады, сондай-ақ патша әскерлерінің әскери тактикасын күшті түрде реформалады. Бірнеше жылдың ішінде ол соттың толық бақылауын қамтамасыз етіп, ақырында Пуньян Чостың мойынұсынуын алды және 19 ғасырда елдің құлдырауына себеп болған жемқорлыққа тонып кеткен Андонг Кимдерінің соңғы өкілін жоюға қол жеткізді.

Юнхун Мин тайпасының ата-бабалары

Болашақ патшайым 1851 жылғы 17 қарашада Кёнги провинциясының Ехоң аймағындағы Сеомарк ауылындағы 감고당 ішінде, аристократиялық Ехоң Мин руында дүниеге келді. Ехоң Мин руы – тарихында көптеген жоғары лауазымды шенеуніктер, ханшайымдар және екі патшайымды өсірген ақсүйек ру. Олар, біріншіден, Вонг Ён патшайым (Чосон патшасы Тхэчжонның әйелі және Ұлы Седжонның анасы), екіншіден, Инхён патшайым (Чосон патшасы Сукчжонның екінші әйелі) болды. Жеті жасында, 1858 жылғы 17 қыркүйекте Садо қаласында әкесі аурудан қайтыс болды. Мин мырзасы сегіз жыл бойы анасы мен Мин руының туыстарымен тәрбиеленді, содан кейін сарайға көшіп, патшайым болды. Мин мырзасы Гамгодаңда тұрған кезде анасына үш жыл көмектесті. 1861 жылы Мин Сын хо әкесінің мұрагері болады деп шешілді.

Корольдікке таңдау және үйлену

Гёджон 15 жасқа толғанда, әкесі оның үшін келін іздеуді бастады. Идеалды жағдайда таңдау саяси амбициялары жоқ және асыл текті әйел болуы керек еді. Көптеген үміткерлерді қабылдамағаннан кейін, Даэвонгунның әйелі, Ұлы ішкі ханшайым Консорт Сунмок (сол кезде Ұлы ішкі ханшайым Консорт Йеохунг; Йеохунг Будаэбуин; хангул=여흥부대부인) және оның анасы, ханшайым Консорт Мин, өз кландарынан, Йеохунг Миннен келін ұсынды. Даэвонгун, болашақта саяси бәсекелестікке ұшырауы мүмкін Андонг Ким және Пхенян Чо кландары, Леди Миннің әкесі мен бауырының жоқтығына байланысты оған жақсы көңіл қалыптастыруы мүмкін деген қорқынышпен осылай істеді. Ол Леди Миннің саяси амбицияларына күмәнданбады және келіссөздерден қанағаттанды. Бірақ кейін ол оның "үлкен нық қадамды және әдемі әйел" екенін байқады, дегенмен оған ұлына үйленуге рұқсат берді. Осылайша ол 1895 жылы "өзінің басты қарсыласы және кешірімсіз жауы" болып танылған әйелді таққа отырғызды. 16 жастағы Леди Мин 15 жастағы патшаға үйленді және Жосонның ханышасы ретінде (хангул=책비, чаекби) тағынына отырды. Неке және таққа отыру орны ретінде екі орын айтылады: Чандэок сарайындағы Инжонджон залы (хангул=인정전).

Леди Мин ханышайым болған кезде, оның анасына "Ішкі ханшайым Ханчан" (хангул=한창부부인) деген патшалық атақ берілді. Оның әкесіне "Ішкі ханзада Йеосон" (хангул=여성부원군) деген патшалық атақ берілді және ол қайтыс болғаннан кейін Еоңгиеонг болып тағайындалды. Әкесінің бірінші әйеліне де "Ішкі ханшайым Хаерьён" (хангул=해령부부인) деген патшалық атақ берілді. Неке күні Гёджон әйеліне емес, Кёнджу И кланынан келген патшалық кәнизасы И Гвидің тұрғынына барды. Бұл таңдау кейіннен Хёнсон Даэвонгунмен бекітілді. Патша сарайындағы ханышайымның алғашқы әсері оның адал және қарапайым болғаны туралы болды. Бірақ уақыт өте келе Даэвонгун оның туралы ойын өзгертті. Патшайымның қайын атасына деген терең сенімсіздігі осы кезден бастау алған болуы мүмкін. Сол уақытта ханышайым Хёнсон Даэвонгунға қарсы құпия түрде күшті фракция құрды. Жоғары лауазымды шенеуніктердің, ғалымдардың және өз кланының мүшелерінің қолдауымен ол Даэвонгунды биліктен алып тастауды қалады. Ханышайымның асырап алған үлкен ағасы Мин Сынхо, сонымен қатар сарай ғалымы Чхве Икхён, Даэвонгунды ресми түрде импичмент жасау жоспарын жасады. Импичмент 22 жастағы Гёджонның енді өз билігін өзі жүргізуі керек екенін дәлелдеу үшін Корольдік әкімшілік кеңесіне ұсынылуы керек еді. 1873 жылы Гёджон мен Корольдік кеңестің мақұлдауымен Хёнсон Даэвонгун Янджудағы Уньхёнгунгқа зейнетке шығуға мәжбүр болды. Содан кейін ханышайым патшаның кәнизасын және оның баласын астанадан тыс ауылға қуды. Бала патшалық атақтарынан айырылып, 1880 жылдың 12 қаңтарында қайтыс болды. Осы қуғыннан кейін ханышайым сарайды бақылады, онда оның кланының мүшелері жоғары лауазымдарға тағайындалды. Ханышайым күйеуімен бірге билік жүргізді, бірақ одан да саяси белсенді болғаны үшін танылды.

Жапон императорлық ықпалының басталуы

Мейдзи қалпына келтіру туралы жапон елшілерін қабылдаудан бас тартқан корейлердің арасында жапон аристократтарының кейбірі Кореяға бірден шабуыл жасауды ұсынды. Ивакура миссиясы оралғаннан кейін бұл идея тез арада тоқтатылды, себебі жаңа жапон үкіметі саяси және қаржылық тұрғыдан соғыс бастауға жеткілікті тұрақты болған жоқ. Хёнсон Дэвонгун саясаттан шеттетілгеннен кейін, Жапония Кореямен байланыс орнатуға күш-жігерін қайта жандандырды, бірақ 1873 жылы Донгнэге келген императорлық елші кері қайтарылды. 1875 жылы жапондық «Уньё» канонерлік кемесі Бусанға жіберілді, ал тағы бір әскери кеме «Йонхенг» шығанағына, теңіз жолдарын зерттеу мақсатымен жіберілді. 1875 жылдың 20 қыркүйегінде «Уньё» кемесі корейлер тарапынан қауқыртқылық әрекет деп есептелді, ол Гангхва аралының жағалауындағы шектеулі суларға еніп кетті. Кореяның жағалаудағы артиллериялық бекіністері атыс ашты. Осылайша, жапондықтар мен корейлер арасында Гангхва аралы оқиғасы деп танылған қақтығыс туды. Осы оқиғадан кейін алты әскери кеме мен жапон императорының елшісі Гангхва аралына Жапон үкіметінің талаптарын жүзеге асыру үшін жіберілді, ол Кореяның сауданы толығымен ашуын талап етіп отырды. Мұндай әрекеттердің үлгісі Еуропалық державалардың тәртібінде және олардың «тең емес келісімдер» деп аталатын шарттарды жасауында бар еді. Кореялық патша сарайының көпшілігі толық оқшаулануды жақтағанмен, Жапония күш қолдануға дайын екенін және оған қабілетті екенін көрсетті. Құлатылған Дэвонгун, өзінің бұрынғы оқшаулану және шетелдік саясатқа қарсы тұру саясатына қарастырып, Мин кланының әлсіздігін айыптады. Көптеген келісімдерден кейін 1876 жылдың 26 ақпанында Гангхва шартына қол қойылды, осылайша Корея Жапонияға және әлемге ашылды. Шарт АҚШ-тың Жапонияға таңған шарттарының үлгісімен жасалған. Әртүрлі порттар жапон саудасына ашылды, сондай-ақ жапондықтар белгіленген аймақтарда жер сатып алу құқығына ие болды. Шарты бойынша Бусан (1876), содан кейін ірі порттар – Вонсан (1880) және Инчхон (1883) жапон саудагерлері үшін бірден ашылды. Алғашқы жылдары Жапония саудада дерлік толық монополияға ие болды. Кореяға жапон мақтасы импортталды, ол индустрияланбаған және әлі де ауыл шаруашылығының шектеулі түрлеріне тәуелді болды. Күріш және дәнді дақылдар Жапонияға экспортталатын басты тауарлар болды, ал жапон саудагерлері ірі порттарда қоныстанды. 1894 жылы Бусан, дәрігер-миссионер Изабелла Бёрдтың сөзіне сүйенсек, Жапониядағы қала сияқты көрінді. Ол кедендік алымдар Корея Корольдігінің атынан Қытай Императорлық теңіз кеден қызметкерлері тарапынан алынғанын хабарлады. Олардың кем дегенде біреуі ағылшын офицері болды.

Жосон үкіметінің қайта ұйымдастырылуы

1880 жылы Ким Ги Су (Ким Хонг Джип) басқарған миссияны Годжонг пен Мин әулеті жапондық батыстану мен Кореяға қатысты ниеттерін зерттеуге жіберді. Дипломатиялық мақсат – жапондықтарды Сеулде елшілік ашудың қажеті жоқ екеніне және Инчхон портын ашуға болмайтынына көндіру. Миссия 1880 жылдың 11 тамызында Жапонияға келді. Жапонияда Ким Қытайдың Жапониядағы елшілігіне кемінде алты рет барды. Ол Қытайдың Жапониядағы алғашқы елшісі Хэ Ручжанмен және оның кеңесшісі Хуан Цунсяньмен кездесті. 1880 жылдың қыркүйегінде Кореяға келгендерге арналған, сыртқы байланыс арқылы жаңғыруға деген көзқарасын өзгерту мақсатындағы қағаз дайындалды. Бұл қағазды Хуан бес түрлі нұсқада жазды. Ол «Корея стратегиясы» деп аталды және Кореяның стратегиялық жағдайын сол кездегі халықаралық ахуалда, күш-қуатқа деген қажеттілігі тұрғысынан қарастырды. Оның негізгі тұжырымы – Ресей жерге құмарлық танытып, Кореяға басты қауіп төндіреді дегенді білдірді. Хуанның пікірінше, қытайлықтар толық тәуелсіздікке мұқтаж емес, жақын одақтастар ретінде қарастырылуы керек. Ол Кореяның Қытайға жақтас саясат ұстануын, ал Жапониямен тығыз байланыстарды сақтауын кеңес берді. Сонымен қатар, АҚШ-пен одақ құруды ұсынды, себебі ол сауда жасайтын елдерді басып алмайды және бұл Ресейге қарсы қорғаныс болады. Хуан Батыс елдерімен сауда қатынастарын ашуды және Батыс технологиясын қабылдауды жөн санады, олардың Кореяға деген қызығушылығы басқыншылық емес, сауда екенін дәлелдеді. Батыспен байланыс арқылы Жапонияның жаңғыруы зерттеуге лайықты үлгі ретінде көрсетілді. Ким 1880 жылдың соңында Жапониядан оралды. 1881 жылдың басында бұл қағаз патша мен патшайымның назарына ілікті. Оның көшірмелері барлық министрлерге жіберуге тапсырылды. Патшайым батыс елдерін Кореяға шақыру үшін янбанның (аристократияның) қолдауын алуға және Жапонияны тежеу үшін сауданы ашуға үміттенеді. Ол алдымен Жапонияға жаңғыру процесіне көмектесуге рұқсат бергісі келді, бірақ кейбір жобалар аяқталғаннан кейін батыс державалары оларды қуғынға салуы керек болды. Алайда, янбан аристократиясы елдің батысқа ашылуына қарсы болды. Хёнсон Дэвонгунды импичментке тартуға көмектескен Чой Ик Хён оқшауланушылар тарапын алды. Ол жапондықтардың «батыс варварларына» ұқсайтынын және бұрынғы батыстық байланыстар римдік католицизмді әкелгендей, олар да бүлдіруші идеяларды таратуы мүмкін деп мәлімдеді. Бұл мәселе Дэвонгунның регенттігі кезінде үлкен мәселе болды және католицизм кеңінен қуғын-сүргінмен жойылды. Әлеуметтік консервативті янбан үшін патшайымның жоспары әлеуметтік тәртіптің аяқталуын білдірді. Сондықтан «Корея стратегиясының» таралуына жауап ретінде патшалықтың барлық провинцияларынан ғалымдар таққа бірлескен меморандум жіберді. Олар кітаптағы идеялардың практикалық емес теориялар екенін және батыс технологиясын қабылдау елді байытудың жалғыз жолы емес екенін айтты. Олар елшілердің саны, сауда жасайтын кемелер мен тауарлардың санын қатаң шектеуді, сондай-ақ Кореядағы барлық шетелдік кітаптарды жоюды талап етті. Екі мыңнан астам ғалым (қызметтен шеттетілген) Чо Риода жиналып, Сеулге шабуыл жасап, министрлерді басып алуды жоспарлады. Жиналысқа Чо-Рио қаласында патшалық елшілер келді, олар Жапонияға миссияны тоқтатуға уәде берді, бірақ наразылар оған қарсы шықты. Алайда, ол тым кеш болды, ал кореялық миссия сол кезде Жапонияның Нагасаки қаласына жеткен еді. Осылайша, 1881 жылы Ким Хунжип басқарған үлкен фактілерді анықтау миссиясы Жапонияға жіберілді. Ол жетпіс күн бойы Жапонияның үкімет кеңселерін, зауыттарын, әскери және полиция ұйымдарын, сондай-ақ бизнес тәжірибесін бақылады. Миссия мүшелері жапондықтардың батыстан көшірген жаңалықтары туралы ақпарат алды, әсіресе конституция жобасы туралы. Осы есептердің негізінде патшайым үкіметті қайта ұйымдастыруды бастады. Батыс, Қытай және Жапониямен сыртқы қатынастарды реттеу үшін 12 жаңа бюро құрылды. Сауда-саттықты қадағалау үшін басқа бюролар құрылды. Қару-жарақ пен техниканы жаңғыртуды тапсырған әскери бюро құрылды. Батыс технологиясын импорттау үшін азаматтық бөлімдер құрылды. Ал 1881 жылдың қыркүйегінде патшайымның фракциясын құлату, патшаны орнынан түсіру және Хёнсон Дэвонгунның заңды емес (үшінші) ұлы И Чжэ Сонды (кейіннен Императорлық принц Ванеун деп аталды) таққа отырғызуға бағытталған қастандық ашылды. Бұл қастандық патшайымның хабарлағандары мен тыңшыларының арқасында орындалмады. Хёнсон Дэвонгунның (қатысуы дәлелденбеді) қауіпсіздігі сақталды. Алайда, сәтсіз төңкеріс салдарынан И Чжэ Сон 1881 жылдың қазан айының соңында қайтыс болды. 1881 жылдың қазан айында патшайым 60 кореялық әскери студенттің Қытайдың Тяньцзинь қаласына жіберуін ұйымдастырды, онда олар қару-жарақ өндіру мен орналастыруды оқуға тиіс болды. Жапондықтар әскери студенттерді мылтықтармен қамтамасыз етуге және кореялық армияның бір бөлігін оларды қолдануға оқытуға келісім білдірді. Ол келісті, бірақ студенттер Батыс әскери технологиялары бойынша білім алу үшін Қытайға да жіберілетінін жапондықтарға еске салды. Әскери жаңғырту оппозицияға тап болды.

1882 жылғы көтеріліс

1882 жылдың маусым айында бұрынғы әскерилердің мүшелері жаңа бөлімшелерге көрсетілген артықшылыққа наразылық білдірді. Олар Мин Гём Хоның үйін қиратты және оны өлтірді. Ол Годжонның анасының інісі, аналық туысы болып, оқу бөлімшелерінің әкімшілік басшысы және қазынашылыққа жауапты болды. И Чой Ын мен Ким Бо Хён де қаза тапты. Бұл жауынгерлерге жалақы ретінде сапасыз күріш беріліп келген. Сондықтан олар Дэвонгунның қорғауына қашты. Дэвонгун ескі бөлімшелерді өз бақылауына алды. Ол Сеулдің әкімшілік ауданына шабуыл жасауға бұйрық берді, онда Кёнбокгун сарайы, дипломатиялық аудан, әскери орталықтар мен ғылыми мекемелер орналасқан. Бұл сарбаздар полиция бөлімшелеріне шабуыл жасап, тұтқындалған әріптестерін босатып, патшайымның туыстарына тиесілі жеке үйлер мен сарайларды тонады. Олар мылтықтарды ұрлап, жапондық оқытушыларды өлтірді. Сеулдегі жапон елшісін өлтіруден мүжілді, ол Инчхонға, содан кейін Жапонияға қашып кетті, онда оқиғалар туралы есеп беру үшін сотта сұраққа алынды. Әскери көтеріліс сарайға қарай бет алды, бірақ патшайым мен патша екеуі де жасырын түрде қашып кетті. Олар Чонжудағы туыстарының вилласына қашып барып, жасырынды. Қашу туралы әртүрлі әңгімелер тарады. Шындық Гомер Хулберт жазған еңбекте болуы мүмкін. Бір әңгіме бойынша, Ұлы ішкі ханшайым Сунмок сарайға кіріп, өзінің келіні, патшайымды аға әйелдің мініп отырған ағаш шұңқырына жасырған. Бұл туралы патша сарайының бір қызметкері көріп, сарайға шабуыл жасаған сарбаздарға хабарлаған. Содан кейін Сунмок ханшайымы күйеуі Хёнсон Дэвонгунды патшайымды іздеуді тоқтатуға көндіруге тырысты. Бұл оған күдіс тудырды, сондықтан ол оны өз істерінен алшақтатты. Дэвонгун патшайымды таба алмағандықтан, ол оның қайтыс болғанын болжады (Хулберттің айтуынша). Ол "патшайым қайтыс болды" деп жариялады. Дэвонгун Кёнбокгун сарайына билік құрғаннан кейін патшайымның көптеген жақтастары өлім жазасына кесілді. Ол дереу соңғы реформалық шараларды жойды және жаңа бөлімшелерді қызметтен босатыды. Сыртқы саясат оқшаулану саясатына қайта оралды. Қытай мен Жапония өкілдері де елорданы тастап кетуге мәжбүр болды. Ли Хунчжан Пекиндегі корей елшілерінің келісімімен тәртіпті қалпына келтіру және Кореядағы қытай мүдделерін қамтамасыз ету үшін 4500 қытай әскерін жіберді. Оның әскерлері Дэвонгунды тұтқындады, содан кейін ол Қытайдағы Паотинге әкелінді, онда ол үй қамауында болды. Патша жұбы қайтып келіп, Дэвонгунның барлық әрекеттерін кері қайтарды. 1882 жылғы 10 тамызда қол қойылған 1882 жылғы Жапония-Корея келісімшарты корейліктерді көтеріліс кезінде жоғалған жапондықтардың өмірі мен мүлкі үшін 550 000 иен зиянды төлеуді талап етті. Бұл келісімге сәйкес, Сеулдегі жапон елшілігін жапон әскерлері күзетуге құқылы болды. Корольдік әйелі Қытайға жапондықтарға қолжетімсіз порттарға арнайы артықшылықтар мен құқықтар беретін жаңа сауда келісімін ұсынды. Қоғамдық тәртіпті У Чан Чинг және оның 3000 қытай әскері сақтады. Ол сондай-ақ жаңа әскери бөлімшелерді басқаруды қытайлық қолбасшы генерал Юань Шикайға және теңіз кеден қызметін басқаруды неміс кеңесшісі Пол Георг фон Меллендорфқа тапсырды. Қытайлар жапондық монополияны жою үшін сауда келісімдерін одан әрі жалғастыруды қалады. Кейіннен АҚШ (1882) және Франциямен (1886) келісімдерге қол қойылды. Қыркүйек айының соңында Мин Ёнк Сеулге барып, патшайымға хабарлады. Ол бірден американдық оқытушылары бар ағылшын тіліндегі мектептер құрды. Мин Ён Иктің есебі оңтайлы болды: Мен қараңғыда тудым. Мен жарыққа шықтым, және, Мажарәтім, мен сізге қайтып келгенімді хабарлауға реніштенемін. Мен Сеулде батыс мекемелерімен толы биік ғимараттарды көремін, ол жапондық варварлардан жоғары тұрады. Осы Патшалық үшін үлкен істер күтіп тұр. Біз, Мажарәтім, осы әлі де ежелгі патшалықты жаңғырту үшін, ешбір күмәнсіз әрекет етуіміз керек. 1883 жылғы қазанда американдықтардан Кореяға сыртқы істер кеңсесіне кеңесші және армияға нұсқаушы жіберу туралы патшалық өтініш келіп түсті. АҚШ-тың Йокогамадағы фирмасына қару-жараққа тапсырыс берілді. 1888 жылдың сәуірінде үш әскери нұсқаушы келді.

Прогрессивтілер мен консервативтілер

Прогрессивтер 1870-ші жылдардың соңында Жосонды батыстандаруды қолдаған янбан тобымен құрылды. Олар дереу батыстандануды, соның ішінде Цин Қытайымен байланысты толығымен үзуді қалады. Патшайым олардың қытайға қарсы көзқарастарын білмегендіктен, прогрессивизм мен ұлтшылдықты талқылау үшін оларға жиі патшалық аудиенциялар мен кездесулер ұйымдастырылды. Олар білім беру және әлеуметтік реформаларды, әсіресе әйелдерге толық құқық беру арқылы жыныстық теңдікті жақтады. Патшайым алғашқыда сенім артты, бірақ олардың қытайға қарсы ұстанымын қолдамады. Оның нәтижесінде ол Қытайға жақын және біртіндеп батыстандануды қолдайтын Садаэ фракциясының жақтаушысы болды. 1884 жылы прогрессивтер мен Садаэлер арасындағы қақтығыс күшейді. Садаэлер мен қытайлардың күшейіп бара жатқан ықпалына наразы болған прогрессивтер жапондық елшілік қызметкерлері мен әскерлерінен көмек алуға сәтті құрылыстай шаралар жасады. Американдық елшілік шенеуніктері, әсіресе әскери-теңіз атташесі Джордж С. Фолк, прогрессивтердің тудыруы мүмкін қиындықтар туралы естіді. Бұл қауесет британдықтарға жетті, олар өздерінің басқа да байланыстарына сұрақтар жіберді. Бәрі прогрессивтердің бас конспираторларына жетті, олар қауіпті ойын аяқталып бара жатқанын сезініп, дереу әрекет етуге шешім қабылдады. Олар 4 желтоқсан 1884 жылы (Гапсин төңкерісі) жаңа корей почта қызметінің ашылуын тойлаған дипломатиялық кешкі ас кезінде қанды сарай төңкерісін ұйымдастырды. Прогрессивтер көптеген жоғары дәрежелі Садаэлерді өлтірді және Садаэлер қашқан немесе өлтірілгеннен кейін бос қалған маңызды үкіметтік лауазымдарды иеленді. Бұл жаңа әкімшілік король мен патшайымның атынан жарлықтар шығара бастады. Король мен патшайымды жапондық күзетшілер тұтқынға алып, қарулы күзетпен ұстап отырды. Жаңа кабинет модернизация және жоспарланған саяси, экономикалық, әлеуметтік және мәдени реформаларға қарамастан, халықтың қолдауын қамтамасыз ете алмады. Патшайым прогрессивтердің зорлық-зомбылығына қорқыныш білдірді. Олар жоғары лауазымды корейлердің жетісін өлтірді. Корольден келгендей хаттармен сарайға шақырылған ру басшылары креслоларынан түскенде басы кесілді. Төңкеріс басылғаннан кейін патшайым жапондарға енді сенімсіздікпен қарады. Ол прогрессивтердің әрекеттерін қолдаудан бас тартты, оның атынан қол қойылған кез келген құжатты жарамсыз деп жариялады. Басқарудың тек екі күнінен кейін прогрессивтер Юань Шикайдың басшылығымен келген қытай әскерлерімен талқандалды. Бұл патшайымның құпия өтініші бойынша қытай резидентіне жіберілді. Бірнеше прогрессивтік көшбасшылар қаза тапты, ал қалғандары Жапонияға қашты. Жапондық әскерлердің саны барлығы 130 болды және олар оңай жеңіліске ұшырады. Жапондықтардың өлімі мен мүліктік зиян келтірілді. 8 қаңтар 1885 жылы жасалған Хансеонг шарты, жапондықтар атынан граф Иноуэ келіссөздер жүргізді, Жосонның келтірілген зиян үшін "орташа" өтемақы төлеуін талап етті: төңкеріс кезінде 40 жапондық қаза тапты және жапондық елшілік толығымен өртенді. Сонымен қатар, корейлер жапондық елшілікті және олардың әскерлері үшін казармаларды қайта құруға келісті. Соңында, жапондық офицерді өлтіргендер жазаланды. 1883 жылы Кореяның Монета бюросы жаңа монета – тангоджон немесе дангоджон шығарды, осылайша тұрақты корей валютасын қамтамасыз етті, бірақ келесі бес жылда жаңа валюта негізгі тауарлардың инфляциясына кінәлі деп айыпталды. Батыс инвестициялары да 1886 жылы өсе бастады. Импортталған тауарлардың үштен бірін адамдар немесе жүк көтергіш жануарлар ішкі аймаққа тасыды. Олар көбінесе жол кедергілерінде тоқтатылып, транзит үшін салық төлейтін. Сеул үкіметі осы кедергілерді төлемақыға алмастырды. Неміс А. Х. Метернс АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментінің көмегімен "Америкалық ферма" деп аталатын жаңа жоба құрды. Бұл жерді патшайым заманауи ауыл шаруашылығын дамыту мақсатымен сыйға берді. Америка Құрама Штаттарынан ауыл шаруашылығы құрал-жабдықтары, тұқымдар және сүт сиырлары әкелінді. 1883 жылдың маусымында Машиналар бюросы құрылды және бу машиналары импортталды. Соңында, 1883 және 1885 жылдар арасында Жосон, Қытай және Жапония арасындағы байланысты жеңілдететін телеграф желілері салынды. Корольдік жұп корей экономикасын батыстандану деңгейіне жеткізгеніне қарамастан, заманауи өндіріс орындары пайда болмады.

Білім

1880 жылғы алғашқы болжамдардан бастап, 1885 жылғы мамыр айында элитаның балаларын оқытуға арналған сарай мектебі патшайыммен бекітілді. Корольдік ағылшын мектебі (hangul=육영공원) американдық миссионер Гомер Хулберт және тағы үш миссионер құрды. Мектепте гуманитарлық және әскери білім берудің екі бөлімі болды. Сабақтар ағылшын тілінде, ағылшын тіліндегі оқулықтармен жүргізілді. Дегенмен, оқушылардың аздығына байланысты, соңғы ағылшын тілінің мұғалімі Бункер 1893 жылдың соңында отставкаға кеткеннен кейін мектеп көп ұзамай жабылды. 1886 жылы патшайым қыздарға арналған алғашқы білім орны – Эва академиясын (кейін Эва университеті) қолдады. Мектепті Сеулде Мэри Ф. Скрантон құрды. Ол 1885 жылдан 1902 жылғы маусымда қайтыс болғанға дейін Кореяда жұмыс істеген методист миссионері және мұғалімі Генри Герхардт Аппенцелермен бірлесіп жұмыс істеді. Эва академиясының негізін қалаушы мұғалім Луиза Ротвейлер атап өткендей, мектеп алғашқы кезеңінде білім беру орнынан гөрі, кедей қыздарды тамақтандырып, киіммен қамтамасыз ететін орын болды. Миссионерлер Жосонде батыс білімінің дамуына зор үлес қосты.

Медицина, музыка және дін

1884 жылдың қыркүйегінде королеваның шақыруымен Хорас Ньютон Алленнің келуі Кореяға христиан дінінің ресми түрде енгізілуін белгіледі, ол Жосеонда жылдам тарады. Королеваның рұқсатымен және мемлекеттік мақұлдауымен ол басқа миссионерлерді де мемлекеттік қызметке тағайындауға мүмкіндік алды. Ол сондай-ақ 1885 жылдың ақпанында Гуанххэвон корольдік медициналық клиникасын – Кореядағы алғашқы батыс үлгісіндегі медициналық мекемені құру арқылы елге заманауи медицинаны әкелді. 1885 жылдың сәуір айында Жосеонға көптеген протестант миссионерлері келе бастады. 1885 жылдың мамырында көрнекті протестант миссионерлері Хорас Грант Андервуд, Лилиас Хортон Андервуд және Уильям Б. Скрантон (анасы Мэри Скрантонмен бірге) Кореяға көшіп келді. Олар Сеулде шіркеулер ашып, елді мекендерде орталықтар құруға кірісті. Содан кейін католик миссионерлері де келді. Христиан миссионерлері дінге өткізгендердің қатарын көбейтті, сонымен қатар елдің жаңаруына да үлес қосты. Жосеонға алғаш рет теңдік, адам құқықтары мен бостандық, сондай-ақ ерлер мен әйелдердің діни іс-шараларға қатысуы туралы ұғымдар енгізілді. Королева халықтың сауаттылық деңгейін көтеруді қалағандықтан, христиандық білім беру бағдарламаларының көмегімен бұл бірнеше жылдың ішінде іске асырылды. Музыка саласында да маңызды өзгерістер болды. Батыс музыка теориясы дәстүрлі шығыс көзқарастарын ішінара ығыстырды. Протестант миссионерлері христиан әндерін және басқа да батыс музыкалық шығармаларын таныстырды, бұл корей музыкасы туралы түсініктерді өзгертуге күшті серпіліс берді. 1890 жылы орган мен басқа да батыс музыка аспаптары пайда болды, ал 1893 жылы королеваның тапсырысымен корей тілінде христиан әндері жинағы жарық көрді. Королева түрлі миссионерлерді Жосеонға шақырды. Ол олардың Батыс тарихы, ғылымы және математика саласындағы білімін жоғары бағалады. Бұл артықшылықтардың ата-бабаларға табыну салтының жоғалу қаупінен басым түсетінін болжауға болады, өйткені католиктер бұрынғы қатал қуғын-сүргін кезінде осы салтынан бас тартуға белсенді қарсылық көрсеткені мәлім. Изоляционистер христиан дінін ата-бабалар құрметіне арналған рәсімдерді орындаудан бас тарту және мемлекетке адалсыздық деп қарастырды. Кейбір ғалымдар христиан дінін дін емес, білім беру мекемесі ретінде қарастыруға тырысты. Королеваның саясатының нәтижесінде діни төзімділікке қол жеткізілді, бұл тікелей мақсат болған жоқ па, жоқ па, маңызды емес. Королеваның өзі христиан дініне өткен жоқ, бірақ шаманизм мен конфуциандық әсерлермен буддист болып қалды.

Әскери

1883 жылы Жапония мен АҚШ-тан заманауи қару-жарақ әкелінді. 1884 жылы алғашқы әскери зауыттар құрылды және жаңа әскери киімдер жасалды. Годжонг пен королеваның бірлескен қамқорлығымен Кореяның әскери жаңғыруын жеделдету үшін АҚШ-тан көбірек американдық әскери нұсқаушылар сұралды. Әскери жаңғырту басқа жобалармен салыстырғанда баяу жүргізілді. 1883 жылдың қазан айында американдық министр Люциус Фут Жосонның батыс үлгісінде жаңғыртуды бастамаған ескі әскер бөлімдерін жаңғыртуды басқару үшін келді. 1888 жылдың сәуір айында АҚШ-тан генерал Уильям Макэнтайр Дай және тағы екі әскери нұсқаушы келді, содан кейін мамыр айында төртінші нұсқаушы келді. Олар әскери дамуды жылдамдатты. "Еонму Гонгвон" деп аталған жаңа әскери мектеп құрылды және офицерлерді даярлау бағдарламасы басталды. Корея армиясының дайындығы мен қабілеті жақсарып, көзге көрінетін нәтижелерге қол жеткізілді. Әскер санының өсуі жапондықтарды алаңдатты, егер жапон үкіметі үдеріске араласпаса, корей әскерлерінің ықпалы қандай болуы мүмкін деген қауіп туды. 1898 жылы Сеулдегі Корея армиясы 4800 адамнан тұрды, оларды сол кездегі ресейліктер жаттықтырды. Облыстарда 1200 корей сарбазы болды, ал әскери-теңіз күштерінің құрамында екі шағын кеме болды. Армияның дайындығы қытайлық және жапондық армиялардың деңгейіне жақындағанмен, теңіз күштеріне инвестиция жасауға көңіл бөлмеді. Бұл кемшілік жаңғырту жобасының әлсіз тұсы болды. Теңіз қорғанысын дамытуға бармағандықтан Жосонның ұзақ теңіз шекаралары жауапсыз қалды. Бұл шамамен 300 жыл бұрын адмирал И Суньсин басқарған Жосонның теңіз күштері Шығыс Азиядағы ең күшті күш болған кезеңмен үлкен контраст жасады. Қазіргі Кореяның теңіз күштері ескі кемелерден тұрды, олар заманауи теңіз күштерінің озық кемелеріне қарсы тиімді бола алмады.

Пресс

Жосеонда алғаш рет жарық көрген газет – Хансеонг Сунбо Хансеонг Сунбо болды, ол толығымен ханжамен жазылған газет еді. Ол Сыртқы істер министрлігінің мекемесі – Бакмун гук (баспа үйі) арқылы айына үш рет шығатын ресми үкіметтік басылым ретінде жарияланды. Онда сол күнгі заманауи жаңалықтар, батыстық үрдістер туралы эсселер мен мақалалар, сондай-ақ Жосеонның жаңару жаңалықтары жарияланды. 1886 жылдың қаңтар айында Бакмун гук жаңа газет – Хансеонг Джубо (Сеул апталығы) жариялады. Корей тіліндегі газеттің жарық көргені маңызды оқиға болды және газет Қытай үкіметінің қысымымен 1888 жылы жабылатынша халыққа ақпарат жеткізу құралы ретінде маңызды рөл атқарды. Корей ханжасын пайдаланбаған, толығымен хангульмен жазылған газет 1894 жылға дейін қайтадан жарық көрген жоқ. Кандзё Шинпо Годжон мен королеваның қолдауымен апталық газет ретінде жарық көрді. Ол жартылай корей, жартылай жапон тілінде жазылған.

1875 жылдан бастап сауда

Патшайымның экономикалық реформалары Корея экономикасын әлемге ашты, бірақ іс жүзінде Кореяның ауыл шаруашылығы өнімдерінің көп бөлігі Қытай мен Жапониямен саудаланды. Прогрессивті төңкеріс сәтсіз аяқталғаннан кейін Жапонияның саясаты экономикалық байланыстарды кеңейтуге бағытталды. 1877-1881 жылдар аралығында Кореяға импорт 800%-ға өсті; 1885-1891 жылдар аралығында күріш және басқа дәнді дақылдардың экспорты 700%-ға артты. Дәнді дақылдардың көп бөлігі Осака арқылы Жапонияға экспортталды. Кореяға тұрмыстық және сәндік тауарлардың көптеген түрлері әкелінді, бұл өз кезегінде шенеуніктерді шаруалардан қосымша немесе жаңа салықтар талап етуге итермеледі. 1891 және 1895 жылдар аралығында Кореяның негізгі экспорттық тауарлары күріш, бұршақ, темекі, шикі тері, алтын шаңы және жібек болды. Женшенді жеке саудаға шығаруға рұқсат берілді, бұрынғы мемлекеттік монополия жойылды және оның орнына жоғары салық салынды. 1895 жылғы сауда көлемі шамамен 13 миллион АҚШ долларына тең болды. 1883 және 1897 жылдар аралығында экономикалық белсенділік, негізінен Жапониядан, шетелдік өндіріс тауарларының жаппай импортының әсеріне дайын емес қоғамда жүргізілді. 1886-1888 жылдар аралығында тиімсіз валюта реформасы инфляцияны күшейтті; тек 1897 жылы мата өнімдерінің бағасы салыстырмалы түрде тұрақталды. 1875-1894 жылдар аралығында Корея 9 шетел мемлекетімен 11 шартқа қол қойды. Бұл елдер: Австрия (1892); Қытай (1882); Франция (1886); Германия (1883); Ұлыбритания (1883); Италия (1884); Жапония (1876), (1882), (1885); Ресей (1884); және Америка Құрама Штаттары (1882). Олардың сипаттамалары мен хронологиялық тізбегі корей аттарымен басқа жерде келтірілген.

Саяси тұрақсыздық 18941895

Осы сыртқы экономикалық қысым астында корей шаруалары наразылық білдіріп, содан кейін көтеріліс жасауға бел буды. 1894 жылдың қаңтарынан 1895 жылдың 25 желтоқсанына дейін жалғасқан Донгхак шаруалар төңкерісі патшайымды өте қауіпті жағдайға түсірді. Оның себептері күрделі, діни, ұлттық және экономикалық мәселелерге байланысты. Бұл мәселе шешілмей тұрып, 1895 жылдың қазанында патшайым қаза табады. 1894 жылы Оңтүстік Кореяның көп бөлігі үкімет бақылай алмайтын ашық шаруалар көтерілісіне ұшырады. Корея Қытайдан тәртіп орнату үшін әскер жіберуді сұрады, олар да сол мақсатта әскер жіберіп, сарайда Қытайға бағынышты саясатты орнатуға үміттенді. Жапон үкіметі бір жақты тәртіппен Кореяға әскер жіберіп, Қытайды қолдайтын Дэвонгунды ұрлап алып, сарайда зорлықпен төңкеріс жасады, нәтижесінде реформаларды жақтаған, Жапонға бағынышты үкімет құрылды. Осы кезде шаруалар көбінесе шегініп, корейлік мақсаттар үшін жапондық немесе қытай әскерлерінің қажеті болмады. Екі тарап та бірінші болып өз әскерін елдеріне қайтарудан бас тартты. Осылайша, Бірінші Қытай-Жапон соғысы (1894 жылдың қаңтары – 1895 жылдың 25 желтоқсаны) басталды, онда жапондықтар шешуші жеңіске жетті.

Алғашқы жылдар

Жас патшайым мен оның күйеуі некелерінің басында үйлеспейтін. Екеуі де бір-бірінің әдеттерін ұнатпады. Ол өз бөлмесінде оқумен шұғылдануды қаласа, ол күндіз-түні ішіп-жеп, той-думандарға қатысып, патшалық мәжілістерде көңіл көтеруге құмар еді. Мемлекеттік істерді түсінуге шынайы қызығушылық танытқан патшайым, әдетте янгбан әйелдеріне арналған философия, тарих және ғылым кітаптарына терең бойлады. Сарай қызметкерлері патшайымның кіммен қарым-қатынас жасайтынын және кімге сенетінін ерекше бақылады. Оның алғашқы жүктілігі некелескеннен кейін бес жыл өткен соң, 21 жасында болды, бірақ нәресте дүниеге келгеннен аз уақыт өткен соң қайтыс болып, үлкен қайғыға ұшыратты. 24 жасында дүниеге келген И Чёктан басқа барлық балаларынан айырылды. Оның үлкен әпкесі 23 жасында дүниеге келді, бірақ қайтыс болды, содан кейін И Чёк туғанға дейін екі ұл дүниеге келді. Олар патшайымның 25 және 28 жасында дүниеге келді, бірақ екеуі де тірі қалмады. Денсау балаларды дүниеге әкелудегі осы қиындықтар отбасылық және саяси қарым-қатынастардың тудырған стресінің салдары болуы мүмкін. 28 жастан кейін жүктілік болмады, бұл кейбір патша әйелдерінің бала туу жасы 30-ға жуық шақта аяқталуымен салыстырғанда ертерек болды. Корея саясаты патшайымның көптеген жақын туыстарының өліміне себеп болды. 1866 жылдың тамызында, патшалық үйлену жылында, француз адмиралы Розе мен корей әскерлері арасында Гангхва аралында қарулы қақтығыс болды. 1876 жылы Гангхва шартының жасалуы Хёнсон Дэвонгун мен оның ұлының арақатынасын нашарлатты. Бұл қарым-қатынас нашарлаған сайын, патшаның әкесі патшайымға өлім жазасын берумен қорқытты. Оның анасы 1874 жылы бомбалау кезінде, асырап алған ағасы Мин Сын хомен бірге қаза тапты. 1882 жылғы көтеріліс және 1884 жылғы төңкеріс кезінде патшайымның бірнеше туыстары өлтірілді. Патшайымның өзі де өміріне қастандық жасау әрекеттері көрсеткендей, жеке қауіп-қатерге ұшырады. Патшалық жұптың аман қалған ұлы Суньчжон әлсіз бала болды, жиі ауырып, апталар бойы емделуге мәжбүр болды. Императрица мұрагер ханзадаға жеке қамқорлық көрсетті және шаман мен монахтардан көмек сұрады. Олар алған баталары үшін сыйлықтарға ие болды. Егер мұрагер ханзада қайтыс болса, оның құқықтары патшаның кәнизагының ұрпағына өтер еді. Мұрагер ханзада мен оның анасы, оның қатал мінезіне қарамастан, тығыз қарым-қатынаста болды.

Кейінгі жылдар

Гёджонг пен оның әйелі некелерінің соңғы жылдарында бір-біріне деген құрмет пен сүйіспеншілік сезімдерін бөлісті. Гёджонг патша болуға өзінің өткірлігімен (формальды білімі болмағандықтан кемшіліктері болды) немесе әулеттік тамырымен (қызметші әйелдер мен қара халықтың қанымен араласқан) емес, Пунгянг Жо тайпасы оны әкесі арқылы мәңгілік басқара аламыз деп жаңылысқандықтан таңдалды. Соңында, Мин кеңесшілері Гёджонгты үкіметті басып алуға мәжбүр етті, ол да солай жасады. Мемлекеттік міндеттерді атқаруда ол халықаралық және ішкі істерді жүргізуде өте қабілетті әйеліне жиі сенеді. Осылайша, Гёджонг әйелінің ептілігіне, зиялылығына және жылдам үйрену қабілетіне риза болды. Патшалықтағы қиындықтар артқан сайын, Гёджонг әйеліне одан да көп сенді. Жосонның жаңару дәуірінде Гёджонг әйеліне ғашық болғанын айтуға болады. Олар жеке және ресми түрде көп уақытты бірге өткізе бастады. Оның оған деген құрметі берік болды. Корольдің әйелі қайтыс болғаннан кейін Даэвонгун саяси билікті қайта иеленгенде, ол кейбір жапондық шенеуніктердің көмегімен әйелінің мәртебесін королевадан қарапайым адамға төмендету туралы ұсыныс жасады. Өлген королеваға қатысты ресми түрде төмендету алаяқтық деп танылды және жақында оны шығарғандар қайтарып алды, сонымен қатар АҚШ және барлық елшіліктер (біреуін қоспағанда) оған қарсы болды. 1895 жылдың 15 қазанында, королеваның қазасынан бірнеше күн өткен соң, қорқып қалған король мен тәж мұрагері сарайда қамауда болғанда, королева қуғыншысынан қашып құтылғанын сенген Даэвонгун король атынан оны тастап кеткені үшін ажырасу туралы жарлық шығарды және король қайтадан үйленеді деп мәлімдеді. Бірақ Гёджонг бұған келіспеді. Оның орнына ол қайтыс болған әйелін Бин (хангул=빈) дәрежесіне көтерді; бұл Ішкі сарай әйелдерінің ең жоғары дәрежесі еді. Ол сарайдың ішкі ауласында оған арнап құрбандық ошағын тұрғызды. Ол әдемі галерея арқылы үйге жалғастырылды. 1898 жылдың басында Гёджонгтың әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол королеваның қазасы мен Даэвонгунның одан кейінгі әрекеттері салдарынан олардың қарым-қатынасы шиеленіскендіктен, жаназаға қатыспады. Гёджонгтың әкесінің қайтысынан кейін сарай қабырғасынан оның азасы естілді делінеді.

Тұрғылықты жері

Сеулде патша жұбының үш сарайы болды. Олар солтүстік сарай, Gyeongbokgung сарайында тұруды жөн көрді, және сонда патшайым қаза табады. Осы оқиғадан кейін, Ресей елшілігінен паналап келген соң, Годжонг Гёнбокгун сарайында тұрудан бас тартты. Өмірінде патшайым бір-бірімен байланысқан, жылжымалы панельді есіктермен бөлінген шағын бөлмелерде тұрды. Бұл бөлмелердің әрқайсысы шамамен 8 фут (2,4 метр) шаршы болатын. Бұл сарайда сонымен қатар үлкен Тақ залы, Geunjeongjeon да орналасқан.

Эулми оқиғасы

Өліміне дейін корольдік жар, жапондық ықпалға қарсы салмақ қою үшін ресейлік мүдделермен одақтасты. Жапондықтар оны маңызды жауырық нысанасы деп есептеді. Оның қаны 1895 жылғы 8 қазанда таңертең корольдің жеке бөлмесінде жасалды, бұл шабуыл Кореяда Ылми оқиғасы (hangul=을미사변) деп белгілі. Жапондықтар оларды патшайым деп жаңылысқандықтан, бірнеше сарай қыздары да оның тағдырымен бірге болды. Шабуылды Миура Горо ұйымдастырды және оны елуден астам жапондық агенттер орындады.

Жерлеу процесісі мен қабір

1897 жылғы 13 қазанда Годжон (Ресейдің қолдауымен) тағын қайтарып алып, сүйікті патшайымының мәйітіне лайықты құрмет көрсетіп, жерлеуге көп ақша жұмсады (сол кездегі АҚШ долларымен 70 000 доллар). 1897 жылғы 22 қарашада оның аза тұту процессиясына 5000 әскер, 650 полицей, 4000 шам, оны құрметтейтін жүздеген іргелі жазбалар және артық дүниеде пайдалануы үшін арналған алып ағаштан жасалған жылқылар кірді. Годжон оның Жапонияға қарсы Корея атынан жасаған дипломатиялық және батыл әрекеттерін құрметтеді. Бұл сонымен қатар оның оған деген шексіз махаббатының көрсеткіші болды. Табылған мәйіттері Оңтүстік Кореяның Кёнги провинциясындағы Намьянджу қаласындағы қабірінде сақталған.

Салдары

1896 жылы Годжон сарайдан шығып, 11 ақпанда жақын маңдағы қарулы Ресей елшілігіне бір жылға паналады. Ол мұнда тәж мұрагерімен бірге 1897 жылғы ақпанға дейін қауіпсіздікте болды. Осы уақытта Габо реформасының үшінші кезеңі, кореялық ерлерге шаштарының жоғарғы түйінін қыруға бұйрық берілгендігінің де себебінен, халық арасында кеңінен жақтырылмады. Годжон сарайға оралған кезде, Қытай-жапон соғысы және патшайымның қазасынан кейін жапондық мүдделердің (жапондықтарға жақын кабинет және жапондықтардың бастамасымен жүзеге асырылған Габо реформасы) уақытша басымдығы аяқталды. Бұл халықтың жапондықтарға қарсы күшті сезімімен және патшаның тиімді түрде ресейліктердің бақылауында болуымен байланысты болды. Ұзақ мерзімді перспективада бұл шиеленістер Жапонияның Ресей-жапон соғысында жеңіске жеткеніне әкелді. 1910 жылы Жапония мен Кореяны қосып алу туралы шарт Кореяның жапондық отар мәртебесін орнатып берді. Бұл мәртебе 1910 жылғы 29 тамыздан 1945 жылғы 15 тамызға дейін сақталды.

Жарланған атақтар

1897 жылдың 6 қаңтарында Годжонг патшайымның қаза болғаннан кейінгі есімін "Мунсон" (문성왕후, 文成王后) деп өзгертті, ал оның жаназасының орнын Хоннынға көшірді. Шенеуніктер бұл есімнің патша Чонджоның Мунсон храмдық атына тым ұқсас екенін айтты, сондықтан 1897 жылдың 2 наурызында Годжонг есімді "Мёнсон" деп өзгертті. Бұл есімді Чонпунг Ким руынан шыққан Мёнсон патшайыммен, король Хёнжонның әйелімен шатастыруға болмайды. Годжонг жаңа тәжді жариялап, 1897 жылдың 13 қазанында Гвангму императоры атанды. Патшайымның титулы да сол айда "Мёнсон" (hangul=명성태황후) деп өзгертілді, ал оның қаза болғаннан кейінгі титулына "Тэ" (hangul=태) деген "Ұлы" деген мағынаны білдіретін сөз қосылды.

Ескерткіштер

Күйеуінің кремациядан кейін қалған аз ғана дене қалдықтары табылған жерде 1898 жылға дейін осы орынды белгілейтін нысан орнатылды. Годжонг оған арнап рух үйі салған, ол қазір бұзылған, ал 1912 жылғы суреті сақталған. Олардың мәйіттері Намянджудағы Хонъюнын (хангул=홍유릉) Жосон корольдік қабірлер кешенінде бірге жерленген.

Суретке түсіру туралы болжамдар

Құжаттарда корольдік отбасының ресми суретінде патшайымның болғаны айтылады, бірақ оның қайда екені белгісіз. Тағы бір корольдік отбасы суреті бар, бірақ ол императрица қайтыс болғаннан кейін түсірілген. Онда Годжонг, Сунджонг және Сунджонгтың бірінші әйелі Миң ханшайым бейнеленген. Конкук университетінің профессоры Шин Бён Рён патшайымның суреттерінің аз болуын оның жұртшылық тарапынан танылудан үнемі қорқуымен байланыстырады. Басқалары оның саяси маңызына байланысты суреті болуы керек деп санайды. Олар жапон үкіметі оның қазасынан кейін осындай барлық дәлелдерді жойған болуы мүмкін деп күдіктенеді. Сондай-ақ, жапондықтардың өзі оның суретін сақтап қалған болуы мүмкін деген болжам бар. 2022 жылғы мәлімет бойынша, оның замандас суреті сақталған-сақталмағаны күмәнді. 2003 жылғы суретте (төменде) және 1895 жылғы жапондық гравюрада әйелдер ерекше ерекшеліктері бар ағаштан жасалған бас киім кигендей бейнеленген. Бұл 19 ғасырдың соңындағы элиталық немесе патшалық әйелдерге қажетті нәрсе, бірақ оның нақты құрылымын пайдаланған кезде ажырату қиын. Мұндай мысал Сеулдегі Корея Ұлттық сарай мұражайында сақталған.

2003: сурет бетін

2003 жылы KBS News хабарлағандай, патшайымның суреті деп саналатын фотосурет жұртшылыққа жарияланды. 2017 жылдың тамызында Сеулдің орталық бөлігіндегі Дабосэунг көне өнер мұражайында өткен көрмеде Мёнсон патшайымның портреті қойылды. Суретте әйел ақ ханбок, ақ қымыз шапан және былғары туфлі киген. Ол батыс үлгісіндегі креслода отырған. Дабосэонг галереясының директоры Ким Чон Чун портрет сараланғанда, бет жағында "Мин руы" деп жазылғанын, ал арт жағында "ханымның портреті" деген жазу болғанын мәлімдеді. Содан кейін, галерея жүргізген инфрақызыл зерттеулерге сүйене отырып, ғалымдар мен өнер профессоры әйелдің патшайым екендігіне күмән білдірді.