Кіріспе

Тасманиялық гигант тұщы судағы ракуш (Astacopsis gouldi), сондай-ақ Тасманиялық гигант тұщы судағы лобстер деп аталады, ол әлемдегі ең ірі тұщы судағы омыртқасыз және тұщы судағы ракуш түрлері. Бұл түр тек Тасманияның солтүстігіндегі, Австралияның арал штатындағы теңіз деңгейінен төмен өзендерде кездеседі. Ол шамадан тыс аулау мен тіршілік ортасының бұзылуына байланысты IUCN Қызыл тізімінде жойылып бара жатқан түр ретінде саналады және 1998 жылдан бері раковинаны аулауға тыйым салынған. Тұщы судағы рактер тамақтану ересегіне қарай өзгереді, бірақ негізінен шіріп бара жатқан ағаштан, жапырақтан және оларға байланысты микробтардан тұрады. Олар сондай-ақ, ұсақ балықтарды, жәндіктерді, шіріп бара жатқан жануарлардың етін және басқа да қалдықтарды жей алады. А. гульди өте ұзақ өмір сүреді, 60 жылға дейін тіршілік етеді. Бұрын оның салмағы 30 кг-ға дейін жететіндігі туралы хабарланған, бірақ соңғы жылдары үлкен үлгілердің көпшілігі толық жетілген кезде оның үлкен көлеміне байланысты табиғи жыртқыш жоқ, ал кішірек адамдар плавник, өзен қара балығы және ракалидің жемтігі болуы мүмкін. Тасмания аборигендерінің тілінде (палава кани) бұл алып тұщы сулы лобстерді лютаралипина деп атайды. Бұрын А. gouldi үшін аборигендік атау ретінде tayatea қолдану кең тараған. Астакопсис гульдиді алғаш рет 1936 жылы Австралияның қаңлы жануарларына маманданған табиғатшы Эллен Кларк ресми түрде сипаттады. Кларктың 1936 жылғы қайта қарауына дейін Тасманияның Астакопсис тұқымдасына жататын үлкен өзендердегі барлық үш раковинасы полярлық зерттеуші мен Ван Димен жерінің губернаторы сэр Джон Франклиннің құрметіне Астакопсис франклин деп аталды. Astacopsis franklinii қазір тек кішігірім оңтүстік түрлеріне ғана қатысты, ал орташа көлемді батыс түрлері Astacopsis tricornis ретінде белгілі, ал Astacopis gouldi тек қана алып солтүстік рақаларға қатысты. А. гульдидің аты сотталған суретші Уильям Бьюлоу Гульдтың атымен берілген деген қате түсінік кең тараған. Маккуори Харбордағы қылмыстық қоныста өндірілген В.Б. Гулдтың "Балықтардың сызба кітабында" А. трикорнис емес, А. гульди емес, үлкен батыс Тасмания тұщы су крабының суреті бар. Аталықтарды аналықтарға қарағанда үлкен тырнақтарымен анықтауға болады.

Тарату

A. gouldi теңіз деңгейінен шамамен 18 °C жоғарыда өзендер мен өзендерде мекендейді. Бұрын бұл түр Артур өзенінен батысқа және шығысқа қарай Тасманияның солтүстігінде таралған, онда Тамар су айдынынан басқа, Бас бұғазына құятын барлық өзендерде кездесті. Түр Солтүстік Эск (Сент-Патрикс өзені) және популяциялар қалыптасқан Дервент бассейндеріне енгізілген. Алайда, бұл түрдің таңғажайып табиғаты оны туристік картаға айналдырады. Жаңа жолдар мен қос жолды жолдар заңсыз балық аулаушыларға бұрын пайдаланылмаған популяцияларға қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Ескерткіш оқиғалар

1994 жылы пиретрумды өндіру зауытындағы бөгеттің ірі ағып кетуі Хогарт өзенінде және Ұлы Форестер өзенінің негізгі арнасында үлкен өлімге әкелді. Жергілікті тұрғындар мен балық аулау қызметкерлерінің хабарлауынша, негізгі арнаның көп бөлігінде тіршілік жоқ еді, ал оқиға су ағып жатқан кезде су жолдарында болған халыққа қатты зиян келтірді деп есептеледі. 2016 жылғы тасманиялық су тасқыны 3 адамды өлтірді, тасманиялық алып тұщы су рақасының болашағы туралы алаңдаушылық туды, өйткені солтүстік-батыс Тасманиядағы бір үйде Левен өзенінің жағалауында 100 - ге дейін өлік табылды, бұл су тасқыны кезінде жоғары су ағынынан туындаған болуы мүмкін. Бұрынғы халықты зерттеулер сол аймақтағы санының төмен екенін көрсетті. Сондай-ақ, су тасқыны су жолдарындағы бөліктерді ығыстырып жібергеніне алаңдаушылық бар, олар түрлер үшін тіршілік ортасының маңызды бөлігі болып табылады.

Белгіленген маңызды орындар

2006-2010 жылдар аралығындағы тұщы судағы алып лобстерді қалпына келтіру жоспарында бірнеше бассейндер (немесе олардың бөліктері) жақсы мекен-жай сапасы мен ракуш популяциясына ие екендігі анықталды және оларды қорғау үшін қарастыру керек. Кейбір аумақтарда жаңа бағалау қажет, өйткені зерттеулер жүргізілгеннен кейін тіршілік ортасының сапасы өзгерген болуы мүмкін. Солтүстік-шығыс Тасмания өзендері маңызды аймақтарды толық анықтауға жеткілікті деректерді ұсынбады.