Кіріспе

XVI ғасырдағы ағылшын шейхі Томас Билни (1495 - 19 тамыз 1531) - ағылшын христиан шейхі.

Ерте өмір

Томас Билни 1495 жылы Норфолкте, әсіресе Норвичте дүниеге келген. Оның ата-анасы туралы ештеңе білмейміз, тек олар одан да ұзақ өмір сүрді. Ол 1510 жылы Кембридждегі Тринити-холлға кірді. Өмірінде қысқа бойлы болғандықтан, оны Кішкентай Билни деп атайтын.

Білім

Кеймбриджде заңгер мамандығын оқып, LL. Б. және 1519 жылы киелі ордені қабылдады. Ол мектеп оқушыларының әділдікке негізделген әдісін ұнатпай, 1516 жылы Эразмның грек тіліндегі "Жаңа келісім" кітабын оқыды. Ол хаттарды оқып отырғанда, 1 Тімотеге 1:15-тегі сөздер оған қатты әсер етті. "Мен бірден керемет тыныштық пен жұбаныш сезіндім, - деп жазды ол. - Содан жарақаттанған сүйектерім қуанышқа кенелді. 51: 8 . Содан кейін Киелі жазбалар маған бал мен бал арасынан да жағымды болды. Мен барлық еңбектерімді, ораза ұстап, сергек болып, барлық құтқару мен кешірімді Мәсіхтің ақиқатысыз жасағанын білдім, өйткені Мәсіх өз халқын күнәларынан құтқарады. Енді ол Жазбаларды басты зерттеу сабағы ретінде қарастырды, ал оның әсері Кеймбридждегі басқа да жас жігіттерге осылай ойлауға түрткі болды. Оның достарының арасында Кентерберияның болашақ архиепискобы Мэтью Паркер және Хью Латимер болды. Бұрын консервативті көзқараспен қараған Латимерді толықтай жеңіп алды, сондықтан ол мен Билни арасында жылы достық қарым-қатынас орнады. "Оның мойындауы арқылы", - деді Латимер, "Мен жиырма жыл бұрын үйренгенімнен көп нәрсені үйрендім".

Уағыздау мен түрмеге қамау

1525 жылы Билни бүкіл Эли епархиясында уағыздауға рұқсат алды. Ол киелілер мен монументтерді құрметтеуді, сондай-ақ Уолсингэм мен Кентербериге паломниктерді айыптап, қасиеттілердің аралас болуын қабылдаудан бас тартты. Епархиялық билік оның қарама-қайшылықты көзқарастарын христиан дінінің негізгі қағидаларына қатысты маңызды емес деп есептеп, қарсылық білдірмеді, ал ол Папа мен шіркеудің өкілеттігі мен транссубстанциация туралы ортодоксалды болды. Кардинал Вулси басқаша пікір білдірді. 1526 жылы ол өзінің алдына Билниді шақырған көрінеді. Ол Мартин Лютердің ілімдерін ұстамайтынын және таратпайтынын мойындаған соң, қызметінен босатылды. Бірақ келесі жылы Лондон мен оның маңында уағыздаған бірқатар уағыздарға қарсылық білдірілді, ал ол Ипсвичтегі Сент-Джордж шіркеуінде уағыз айтып жатқанда, оны ауладан сүйреп әкетіп, Тауэрге қамап тастады. Ол Вулси, Кентерберий архиепискобы Уильям Уорхэм және Вестминстер аббатшылығындағы бірнеше епископтар алдында сотталып, ересек деп айыпталды, ал үкімді кейінге қалдырды, ал оны кейінге қалдыруға итермелеуге тырысты, ол ақырында солай болды.

Босату, қайта тұтқындау және өлім жазасына кесу

Бір жылдан астам уақыт Тауэрде болған соң, 1529 жылы босатылып, Кембриджге оралды. Мұнда ол өзінің жолдан тайғаны үшін өкінді, ал екі жылдан кейін шындық деп санайтын ілімін тағы да уағыздауға бел буды. Ол шіркеулерге кіре алмай, ашық түрде далада уағыздай бастады. Ақырында Норидж қаласына жетіп, епископ Ричард Никстің қолынан қамауға алынды. Оған қарсы созылу арқылы айыптар жазылды, ол сотталды, әмірінен шығарылды және өртелу үшін азаматтық билікке тапсырылды. Протестант жазушысы Д'Обинье 1882 жылы "Реформация шейітлері" атты еңбегінде епископ Кэтберт Тунсталлдың "жәбіршіл адам болмағандығы туралы айтып береді. Үкім 1531 жылы 19 тамызда Норвичтегі Лоллардс Питте орындалды. Бұл істі парламенттік тергеумен қорқытты, себебі Парламент Билнидің ілімін мақұлдағандықтан емес, бірақ Билнидің өлтірілуін дін қызметкерлері мемлекет тарапынан тиісті рұқсатсыз алды деп мәлімделген. 1534 жылы епископ Никс осы айып бойынша мүлкі тәркіленуге сотталды.