Кіріспе
Иіс бездері - сүтқоректілердің көпшілігінде кездесетін экзокринді бездер. Олар феромондар мен басқа да жартылай химиялық қосылыстар бар жартылай сіркелі секрецияларды шығарады. Бұл иіс хабаршылары адамның мәртебесі, аймақтық белгісі, көңіл-күйі және жыныстық қатынасы сияқты ақпаратты көрсетеді. Иісі жасырын болуы мүмкін, ол саналы түрде байқалмайды. Бұл олардың негізгі қызметі болмаса да, сілекей бездері кейбір жануарларда иіс бездері ретінде де жұмыс істейді.
Scent gland are exocrine glands found in most mammals. They produce semi viscous secretions which contain pheromones and other semiochemical compounds. These odor messengers indicate information such as status, territorial marking, mood, and sexual behaviour. The odor may be subliminal—not consciously detectable. Though it is not their primary function, the salivary glands may also function as scent glands in some animals.
Тіпті саусақты малды
Тіпті аяқты үйректілердің (Artiodactyla) терісі көптеген арнайы бездерге ие, олардың секрециялары семиохимиялық қарым-қатынасқа қатысады. және іштің төменгі жағында немесе жамбас аймағындағы иінше бездері. Артиодактиланың басқа да көптеген түрлері сияқты, бұғыларда бүкіл денелеріне таралған жеті негізгі сыртқы иіс бездері бар. Аталық және аналық қара құйрықты бұғылардың сақалы аралық бездерінде үш ұшпалы кетон бар, 2 тридеканон, (Е) 3 тридецен 2 бір және (Е) 4 тридецен 2 бір. (E) 3 tridecen 2 кейбір тері патогендеріне қарсы антибиотикалық белсенділігі бар екені көрсетілді. Бұл қосылыстар 2 метилкарбоксил қышқылы бар ақ құйрықты бұғылардың сақааралық бездерінде жоқ. Тарсалық без басқа сыртқы иіс бездерінен өзгеше жұмыс істейді. Бұл механизмде еріну не секіру деп аталатын мінез-құлық маңызды. Массаны еріту кезінде жануарлар ішектей отырып, ішектейді, сондықтан несеп оның аяғының ішкі жағына және тарсал бездеріне ағып түседі. Тарсалық бездерде жануардың зәрінен белгілі бір химиялық қосылыстарды алу үшін арнайы бейімделген түктік бар. Мысалы, қара құйрықты бұғыда (Odocoileus hemionus columbianus) тарсал безінің негізгі секрециясы липид, (Z) 6 dodecen 4 olide болып табылады. Бұл қосылыс тарсал безінен пайда болмайды, керісінше, ол малды семіздік процесінде тарсал шашымен семіздіктен бөлінеді. Ақ құйрықты бұғыларда кейбір химиялық қосылыстардың ішектегі мөлшері мен концентрациясы жануарлардың мезгіліне, жынысына, репродуктивті жағдайына және әлеуметтік дәрежесіне байланысты болады. Бұл факт, осы жануардың (кем дегенде еркек) еріну мінез-құлқының байқалуымен бірге, еленнің иіс арқылы қарым-қатынасында несептің рөлі бар екенін көрсетеді. Қаңқада бірнеше иіс бездері бар. Герпестидтер сияқты оның аналды кісеннің ішінде перианальды тері безі бар, ол анус қапшығы сияқты қоршап тұрады. Кеудесі құйрығының астында көлденең ойықпен сыртқа қарай ашылады. Басқа бездер пенис немесе вагина маңында орналасқан, ал пенис бездері күшті иіс шығарады. Бұл құрт-құрт сияқты, оның прескротальді бездері жоқ. Анальды бездер барлық етқоректілерде, соның ішінде қасқырларда, аюларда, теңіз семіргіштерінде және кинкажуларда кездеседі.