Кіріспе
Жапондық мерекелік ауылдық би (田楽) – екі түрге бөлінетін жапондық мерекелер: күріш егу рәсімдеріне музыкалық сүйемелдеу ретінде дамыған денгаку және сангакупен бірге дамыған денгаку билері. Күріш егуге арналған денгаку билерін ауыл тұрғындары Жаңа жылда немесе жаздың басында егу маусымында орындаған. Тек 14 ғасырда осы билер қалаларға әкелінді және Но театрының құрамына енгізілді, әсіресе драматург және актер Канами арқылы. Денгакуның музыкалық аспабы – сасара, ағаштан жасалған соққылы аспап, бірақ басқа да аспаптар қолданылуы мүмкін. "Эйга моногатариде" күріш егуге арналған денгакудың егжей-тегжейлі сипаттамасы бар. Аристократтарға жеткеннен кейін денгаку Хэйан дәуірінің соңына дейін (794–1185) гүлденді, Камакура дәуірінің (1185–1333) басты сахналық өнеріне айналды, сондай-ақ Муромачи дәуірінің (1336–1573) сахналық өнерінің бір бөлігі болды. Муромачи дәуірінің соңында денгаку саругакумен ығыстырылды. Бүгінде ол халықтық өнер түрі ретінде сирек кездеседі. Денгаку жапондықтардың туған діні – синтоизммен тығыз байланысты болған. Оның ритуалдық элементтері саругакупен біріктіріліп, Но театрын құрады.
(田楽) were rustic Japanese celebrations that can be classified into two types: dengaku that developed as a musical accompaniment to rice planting observances, and the dengaku dances that developed in conjunction with sangaku. The dengaku celebrated for rice planting was performed by villagers either at the New Year or during the planting season in early summer. It was only in the 14th century that these dances were brought to the cities and incorporated into Noh theater, notably by the playwright and actor Kan'ami. The instrument of dengaku is the sasara, a wooden percussive instrument clapper, though there are other instruments that can be used. In the Eiga Monogatari, there is a detailed description of the rice planting dengaku. After being brought to the aristocrats, dengaku flourished till the end of the Heian period (794–1185) and became the main performing art of the Kamakura period (1185–1333), as well as part of the performing arts of the Muromachi period (1336–1573). By the end of the Muromachi period, dengaku had been eclipsed by sarugaku. Today it barely survives as a folk performing art. Dengaku was closely linked with the native Japanese religion of Shinto. Ritualistic elements of this were incorporated with sarugaku to form Noh theatre.
Саяси аспекті
XI ғасырдың соңында Киотода денгаку қойылымдары өтетін, оларға әртүрлі топтардан адамдар, көрермен ретінде немесе қатысушы ретінде келіп қатысты. Кейбір шаралар бейбіт аяқталса, ал кейбіреулері зорлық-зомбылыққа ұшырады. Дегенмен, барлығы да түрлі-түсті киімдермен киінген адамдардың билеп, дауысты музыка орындаған шерулерімен ерекшеленді. Денгаку – та асоби деп аталатын егіс жұмыстарымен бірге орындалатын музыка мен би ретінде бастау алды. Торнбери (1995) халықтық өнерді зерттеу 1920 жылдардың соңында басталғанын және ол «фольклор зерттеулерінде де, жалпы өнерді зерттеуде де маңызды сала» екенін көрсетеді. Ол осы екі зерттеу саласының нәтижелерінің көбі бір-бірімен және қазіргі халықтық өнердің шындығымен байланыссыз екенін атап өтті. Бір ерекшелік – Ямадзи Кодзоның жеті үлгіні анықтап, олардың өнердің қалай қалыптасқанын сипаттауы. Жеті үлгі халықтық өнер мен оған байланысты аймақтар арасындағы қатынасты түсінудің тарихи негізін анықтайды және Жапония мәдени тарихында халықтық өнердің маңыздылығын көрсетеді. Ямадзи екінші және үшінші үлгілерде денгаку туралы тікелей айтады. Ямадзидің екінші үлгісі, XII ғасырдың соңынан XVI ғасырдың соңына дейінгі кезеңді қамтиды, сол кезде ақсүйектер мен қуатты діни орталықтар провинциялық иеліктер құрды және Киотодағыдай, өз құдайларын құрметтеу үшін фестивальдарды енгізді. Кейбір орындаушылар астанадан жіберілді, бірақ көпшілігі жергілікті жерлерде дамыды. Ямадзи бұл кезеңдегі шерулерде денгаку одори («денгаку билері») сияқты өнер көрсетілімдері болғанын көрсетеді. 1136 жылы басталған Касуга Вакамия Онматсури – Жапонияның халықтық өнер шараларының ең жақсы құжатталғандарының бірі және осы үлгіге мысал болып табылады. Екінші үлгімен бірдей кезеңде пайда болған үшінші үлгі жергілікті тайпалар құрған буддалық храмдардың салтанаттарына енгізілген өнер түрлеріне назар аударады. Эннен – денгаку-одори сияқты өнер түрлерінің жалпы атауы. Осындай өнер түрлерін үйрету үшін тәжірибелі орындаушылар шақырылып, дін қызметкерлері мен храмдардағы жастарды оқытатын. Қазіргі кездегі мысал – Моцудзи Эннен (Иватэ префектурасы). Ямадзидің талдауы халықтық өнердің барлық түрлерін қамтымаса да, көп бөлігі үшін жеткілікті дәлел жоқ, бірақ ол халықтық өнердің бастапқыда жергілікті туынды екендігі туралы пікірді жоққа шығарады. Бұл әр халықтық өнердің мәдени астанада туғанын білдірмейді: та асоби – жиі айтылатын ерекшелік.
Карнавалдық аспекті
Шүтен Дожи немесе Мас жын – "ортағасырлық жапон әдебиетіндегі ең танымал және кең таралған они аңыздарының бірі". Аңыз бойынша, Шүтен Дожи (онилердің басшысы) және оның ізбасарлары "жас Киото қыздарын ұрлап, жеп қоятын" болған, ал императорлық сарай оларды жою үшін жауынгерлерді жіберген. Құдайлардың көмегімен жауынгерлер бұл міндетті орындап, аман қалғандарды құтқарып, елге тыныштық әкелді. Карнавалдық әдебиет "билік құрылымдарын теріске шығарады, нақты бір мәдениеттің қастерлі немесе киелі санаған нәрселерін демистификациялап, паш етеді". Аңыздың бір эпизодында, жауынгерлерді көңіл көтеру үшін онилер денгаку труппасы болып киініп пайда болады. Олардың қатал үңілуінен онилер қашып кетеді. Денгаку терминінің жалпы мағынасы "ауыл шаруашылығымен байланысты барлық рәсімдерді, яғни құнарлылық пен жаңаруды білдіреді". Оны музыкалық аспаптармен сүйемелдеп, әртүрлі комбинацияларда билеу деп қарапайым түрде сипаттауға болады. "Оэяма экотоба" сусында екі жауынгер қорғаныш тілеу үшін ғибадатханаға барады, онда олар денгакумен көңіл көреді. Зұлым адамның сарайындағы көріністе онилер де денгаку орындайды. Орындау орындары ұқсас, ғимараттардың бұрыштары бірдей, киімдер мен қимылдар да сол. Онилердің денгакуы ғибадатханадағы бұрынғы, жақсырақ биді мазақтайды: ғибадатханадағы би жауынгерлердің міссиясының сәтті аяқталуы үшін дұға етуге арналған, ал онилердің денгакуы жауынгерлерді алдап, өлтіруді жеңілдетуді мақсат етеді. Денгакуның қаржы жинау мүмкіндігіне байланысты барлық топтар арасында құрметтелгені айтылады. Бір монах көпір салу үшін қаражат жинау мақсатында денгаку сайысын ұйымдастырған. Көрермендер қатарында императорлық сарайдың өкілдерінен бастап қарапайым халыққа дейін барлық адамдар болды. Барлығы денгакуға қызығушылық танытқан, бірақ көру стендісінің құлауы салдарынан түрлі топтардан адамдар қаза тапты. Осы карнавалдық оқиғадағы құнарлылық ритуалы мен жазықсыз адамдардың өлімі арасындағы қарама-қайшылық маңызды: ол құрту мен жаңартуды білдіреді. Жапон қоғамының бір бөлігі сахналық өнердің дамуын жаман ниетті белгі деп санады: "оқиғада онилердің денгаку труппасы ретінде кенеттен пайда болуын Шүтен Дожидің апаттың алғы құрметі деп қарастыруға болады". Осы карнавалдық ритуал Шүтен Дожидің құлауына әкеледі деуге болады. Шүтен Дожидің жеңілісі Жапонияда императорлық биліктің қайта жандануымен және жауынгерлер класының танылуымен бірге бейбітшілік дәуірін әкелді. Карнавалдық тұрғыдан алғанда, бұл би – өлім мен қайта туудың биі.
бүгінгі күн
Начи от фестивалі Жапонияның үш ірі от фестивалінің бірі деп есептеледі. Бұл Кумано Начи қасиетті орнының жылдық фестивалінің бір бөлігі және ресми түрде Оги Мацури, яғни Желдеткіш фестивалі деп аталады. Жыл сайын 14 шілдеде өткізілетін бұл фестиваль Кумано Начи қасиетті орнындағы құдайға арналған. 2017 жылы ACT компаниясы және JT Мадрид, Испаниядағы Casa de Vacas үйінің террасасында 10 испандық еріктінің қатысуымен мәдени алмасу аясында денгаку биін орындады. Бұл шара Испания-Жапония екі жылдық шараларының аясында ұйымдастырылды.