Кіріспе

Упадхи ( ) – индуистік философиядағы термин, “қабылдау” немесе “шектеу” мағынасын білдіреді. Индуистік логикада, упадхи – бұл негізгі терминді сүйемелдейтін және тым жалпы орта мерзімді шектеу үшін қосылуы тиіс шарт. Мысалы, “тау отты болғандықтан түтін шығарады” деген тұжырым, барлық от түтін шығарады деген жалған пікірге негізделген. Бұл жерде тым жалпы орта мерзімді шектеу үшін, “ылғалды отын” түтінді оттың шарты ретінде қосылуы керек. Оны нағыз шындықты жасыратын немесе оны тасымалдайтын құрал ретінде қарастыруға болады, ол бір нәрсені анықтап, сонымен бірге шектейді. Мысалы, адам немесе жануардың денесі – оның нағыз өзінің упадхисі. Тағы бір мысал: нағыз өзі, Брахман (Санскрит: ब्रह्म) тірі жан, джива (Санскрит: जीव) ішінде ақыл-ойының упадхисі, Антахкарана (Санскрит: अंतःकरण) арқылы, ал Жаратушы Құдай, Īшвара (Санскрит: ईश्वर) – Маяның (Санскрит: माया) упадхисі арқылы жасырылған, ол көрінетіндей емес. Упадхи – дене мен сананың нағыз өзін жасыратын жағдайы, үнділік ойлау мектептері мокшаға жету үшін, нағыз өзін тану үшін оны жоюға тырысады. Команс “упадхи” сөзі Адвайта Ведантадағы ең маңызды техникалық термин екенін айтады. Ол упадхи – бір нәрсенің қасиеттерін оған жақындығының есебінен басқа бір нәрсеге беру арқылы, сырттан әсер ететін нәрсе дейді. Әдеттегі мысал – қызыл гүлдің қызыл түсін жақындығына байланысты мөлдір кристалға беруі. Бұл жағдайда қызыл гүл – кристалдың упадхисі. Бṛхадараньяка Упанишад 3.8.12-ге түсіндірме бергенде Шанкара Брахман, Құдай (Īшвара) және жеке тұлға (джива) арасындағы айырмашылық туралы маңызды сұрақ қояды және ол бұл айырмашылықтар тек шындықтың көрінуіне кедерес келтіретін шектеуші қосымшалар (упадхи) негізінде ғана жасалады деп жауап береді. Олардың арасында ешқандай айырмашылық жоқ.