Кіріспе
Ірімшік негізгі ингредиенті болатын сэндвич – нанға ірімшік қосылып жасалған сэндвич. Көбінесе, толтыру үшін Чеддар, Ред Лестер немесе Дабл Глостер сияқты жартылай қатты ірімшіктер қолданылады. The Guardian газетіндегі мақала ірімшік сэндвичін "британдық түскі асқа арналған негізгі тағам" деп атады. Пісіру тақтасы немесе таба қолданып, ірімшік сэндвичін ірімшік тостына айналдыруға болады. Еттен жасалған сэндвич дайындалғанда, ірімшік қосымша болып табылады, ал сэндвич басқаша аталады, мысалы, шұжықтан жасалған сэндвич, тунецтен жасалған сэндвич және т.б. Егер мұндай сэндвичке ірімшік ерітілсе, онда "ерітілген сэндвич" термині қолданылады.
A cheese sandwich is a sandwich made with cheese on bread. Typically semi hard cheeses are used for the filling, such as Cheddar, Red Leicester, or Double Gloucester. A Guardian article called the cheese sandwich a "British lunchtime staple". Using a pie iron or frying pan can transform the cheese sandwich into a cheese toastie. When a meat sandwich is prepared, the cheese becomes the accompaniment, and the sandwich is known by other names such as ham sandwich, tuna sandwich, etc. If the cheese is melted on such a sandwich, the term melt sandwich is used.
Тарих
Сырлы бутербродтың бастапқы ойлап табуы туралы мәліметтер жоқ, бірақ Уильям Шекспирдің 1602 жылғы «Виндзордың қуанышты әйелдері» пьесасының кейбір түсіндірмелері «Мен нан мен ірімшіктің мінезін ұнатпаймын» деген сөзі сырлы бутерброд туралы алғашқы жазба екенін көрсетеді. 1889 жылдың қаңтарында Пенсильвания штатының Гринвилл қаласында Генри Хоффман, Джордж Смит және Тедди Аткинс сырлы бутерброд жеу сайысына қатысты. Хоффман 15 минут ішінде 16 бутерброд жеп, сайысты жеңіп алды.
Нұсқалар
Британдықтардың танымал нұсқаларына ірімшік пен тұздық сэндвичі, ірімшік пен помидор сэндвичі және ірімшік пен пияз сэндвичі жатады. Грильденген ірімшік – американдықтардың танымал ірімшік сэндвичі, онда сэндвич ірімшік ерігенше қыздырылады. АҚШ-тың оңтүстігінде піментті ірімшікпен жасалған сэндвич – дәстүрлі сүйікті тағам. Италиялық нұсқасы – моцарелла ірімшігінен жасалған, жұмыртқа мен ұнға матырылған және қуырылған кароцца.
Танымалдық
2014 жылы Ұлыбританияда ірімшікпен жасалған сэндвичтердің танымалдылығы төмендеді. YouGov компаниясы 2014 жылдың желтоқсанында 2000 ересек адамның тамақтану әдеттерін зерттеу жүргізіп, британдық ересектердің 55%-ы өткен аптада ірімшікпен сэндвич жемегенін анықтады. Осыған жауап ретінде 2015 жылы Anchor Cheddar компаниясы осы тағамды тұтынуға ынталандыру мақсатында, ірімшік сэндвичіне ұқсайтын автобус пайдаланып, науқан бастады. 2017 жылы YouGov жүргізген сауалнама бойынша британдықтардың 36%-ы ірімшікті ең сүйікті сэндвич толымы деп атады, ал 2018 жылы 2000 британдықтан сұрастырып білгенде, қарапайым ірімшік сэндвичі ең танымал сэндвич түрі екені анықталды. Дегенмен, 2020 жылы өткізілген ұқсас зерттеуде қарапайым ірімшік сэндвичінің танымалдылығы азайғандығы және беконмен жасалған сэндвичтің ең сүйіктісі болғандығы көрсетілді.
Денсаулыққа қатысты ескертулер
2008 жылы Азық-түлік стандарттары агенттігі бір ірімшікпен жасалған сэндвичте тәуліктік қабылдауға ұсынылатын қаныққан майдың жартысынан астамы бар екенін ескертті. 2012 жылы "Тұзға қарсы әрекет" ұйымы сырлы сэндвичтерге денсаулық туралы ескерту қоюды талап етті. Ұйым хабарлағандай, сырлы сэндвичтің негізгі құрамдас бөліктеріндегі тұздың көп мөлшері балалардың артық тұз тұтынуына әкелуі мүмкін. Жауап ретінде Сүт Кеңесі сырлы сэндвичтердің денсаулыққа зиян екенін айтудың дұрыс еместігін мәлімдеді. Кейін "Тұзға қарсы әрекет" ұйымы қателік болғандықтан баспасөз хабарламасын кері қайтарып алды.
Зерттеу
Бристоль университетінің 2003 жылғы Лен Фишер жүргізген зерттеуі ірімшікпен жасалған сэндвичтің ішкі қалыңдығы қолданылған ірімшік түріне байланысты екенін көрсетті, сондай-ақ ірімшіктің дәмін күшейту үшін сэндвичті май немесе маргаринмен жұқа жағу қажеттігін анықтады. Бұл зерттеу "әдемі емес" деп сынға ұшырады.
Танымал мәдениетте
1903 жылы түсірілген британдық қысқа үнсіз деректі фильм, "Ірімшік кенелері" деп аталады, онда адам ірімшік саңдалы дайындап, оны үлкейту әйнегімен қарап тексеріп жатады – осы оқиға фильмнің негізгі мазмұны болып табылады.